Қазақстан Республикасында тұрақтандыру саясатын жүргізу мәселелері

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

І. Экономикалық өсудің теориялық негізі.
1.1 Экономикалық өсу түсінігі, түрлері мен факторлары ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2 Экономикалық өсу теориялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1.3 Қазақстан Республикасының экономикалық даму стратегиясы ... ... ... ... ..9

ІІ. Қазақстан Республикасында тұрақтандыру саясатын жүргізу мәселелері
2.1 Қазақстан Республикасындағы экономикалық дамудың
ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
2.2 Қазақстан Республикасының даму стратегияларын жүзеге
асырудың құралы ретіндегі Ел басы жолдауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
2.3 Экономикалық тұрақтандыру саясатын жүзеге асыру мен жетілдіру
жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...38

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...39
Кіріспе
Соңғы жүзжылдықта дүние жүзінің көп мемлекеттерінде адам басына шаққандағы жалпы ұдайы өндіріс және жиынтық жалпы ұдайы өндіріс тұрақты түрде өсуде. Экономиканың өсуі кеңінен тараған құбылыс болып отыр. Экономикада болып отыратын құлдырауларды ескерсек те, ұзақ мерзімді экономиканың өсуі тереңді ұлғаймалы. Сондықтан экономиканың тұрақты өсуі, адам басына шаққандағы табыстың өсуі — бұл экономикадағы ең маңызды және қажетті құбылыс.Сондықтанда менің таңдаған тақырыбым «ҚР-дағы экономикалық өсу» өте актуальды болып келеді. Бұл құбылыс дүние жүзінің көп мемлекеттерінде соңғы екі жүз жылдықта байқалып отыр.
Қоғамдық-саяси тұрақтылық, тұрақты әлеуметтік-экономикалық даму, экономикалық қауіпсіздікті нығайту негізінде халықтың әл-ауқатын өсіру Үкіметтің 2003 – 2006 жылдарға арналған бағдарламасының басты мақсаты ретінде айқындалған.
Үкімет алға қойылған міндеттерді орындады әрі жоспарланған индикаторларға қол жеткізуді қамтамасыз етті.
2003 – 2005 жылдары қоғамдағы тұрақты қоғамдық-саяси ахуал аясында Қазақстан экономикасын өсірудің жоғары қарқынына, халықтың өмір сүру деңгейі мен әл-ауқатын арттыруға қол жеткізілді. Елдің ұлттық қауіпсіздігі нығайды, Қазақстан саяси және әлеуметтік-экономикалық даму саласындағы өңірлік көшбасшы ретінде қалыптасу үстінде.
2003 – 2006 жылдары жалпы ішкі өнімнің 7-7,5 % мөлшерінде орташа жылдық нақты өсуін қамтамасыз ету жоспарланған.
Үкіметтің теңгерімді экономикалық саясаты және реформаларды серпінді жүргізу 2003 – 2005 жылдар кезеңінде ЖІӨ-нің өсуінің орташа жылдық қарқынын жылына 9,4 % мөлшерінде қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. 2005 жылы Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің алдын ала деректері бойынша ЖІӨ-нің өсуі алдыңғы жылмен салыстырғанда 9,4 %-ды құрады.
Республикадағы болып жатқан өзгерістер ең алдымен халықтың өмір сүру деңгейінде білінеді. Нарықтық реформаның бірнеше жылдық тәжірибесі меншікті өзгерту, шаруашылық құрылымдар жүйесін құрудың тиімділігін көрсетті. Сол уақытта әлеуметтік-экономикалық жагдайдың басымдығы жарлылық ахуалының күрделіленуіне әкеліп соқты. Қазақстанның өтпелі экономикасында реформалық өзгерістер, жұмыссыздық, әлеуметтік ауқымдағы терең қозғалыстар және т.б. жатады.Жоғарыда айтылған мәселелер менің таңдаған курстық жұмысымның тақырыбы «ҚР-дағы экономикалық өсу» өте актуальды екенін білдіреді
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1. Артыкова Б., Назыкеева Б. «Саяси экономия» жоғарғы оқу орындарына
арналған оқулық. Алматы, 1990 жыл.
2. Әубәкіров, Я.Ә., Абдуллаев А.А. «Саяси экономия» Алматы 1991 жыл.
3.Әубәкіров «Экономика теория негіздері» Алматы, 1999жыл.
4.Әубәкіров Я.Ә., Байжұмаев Б.б., Жақыпова Ф.Н., Т.П. Табаев
«Экономикалық теория» Алматы, 1999жыл.
5.Дүйсенбаев К. Ш., Э.Т. Төлегенов., Ж.Г. Жұмағалиева
6. «Заң» Республикалық құқықтық журнал Астана 2000ж №9
7. История экономических учений Москва, 1994г.
8. Қазақстан Республиксының еңбек туралы заңы. Алматы 2000ж.
9. Мельников В.Д., Ілиясов К. «Қаржы» Алматы, 1994ж.
10. Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы. А, 2003ж.
11. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы
мен дамуының стратегиясы» Алматы, 1992ж.
12. Реуэль А.Л. «Экономических учений» Москва 1972г.
13. Сейітқасымов Ғ.С. «Ақша, несие, банктер» Алматы, 2001ж.
14. Сәбден О., Тоқсанова А. Шағын кәсіпкерлікті басқару.А,2002ж.
15.Үмбеталиев А., Ғ. Керімбек «Кәсіпорын экономикасы
және кәсіпкерлік» Алматы, 2002ж.
16. Ілиясов Қ.Қ., Құлпабаева С. Қаржы. Алматы, Алматы 2003ж.
17. Ядгаров Я.С. «История экономических учений» Москва 1998г.
        
        Аннотация
Менің курстық жұмысым «Қазақстан Республикасында тұрақтандыру ... ... ... ... ең ... мәселенің бірі болып табылады.
1997 жылы Қазақстан халқына алғашқы Жолдауда еліміздің 2030 ... ... ... – қоғамымыздың келешектегі келбеті мен мемлекетіміздің
мақсат-мұраты баян етілді. Біз бұл ... ... ... орнатқымыз келетінін,
дамуымыздың самғау сызығы ... ... ... анық ... ... тиіс ... ... Басым мақсатымызды дұрыс айқындап,
стратегиямызды таңдап, тиісінше ерік-жігер, ... пен ... ... ... тұрған кез келген ... ... біз ... ... ... ... өсудің теориялық негізі.
1.1 Экономикалық өсу ... ... ... ... өсу ... Қазақстан ... ... ... ... ... ... саясатын жүргізу мәселелері
2.1 Қазақстан Республикасындағы экономикалық дамудың
ерекшеліктері
............................................................................
.....................13
2.2 ... ... даму ... жүзеге
асырудың ... ... Ел ... ... ... ... жүзеге асыру мен жетілдіру
жолдары…………………………………………………………..….…...........30
Қорытынды……………………………………………….…………….……......38
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі………….……........…….…………………39
Кіріспе
Соңғы жүзжылдықта дүние жүзінің көп мемлекеттерінде адам ... ... ... ... және ... жалпы ұдайы өндіріс тұрақты
түрде өсуде. Экономиканың өсуі кеңінен тараған ... ... ... ... ... құлдырауларды ескерсек те, ұзақ мерзімді
экономиканың өсуі тереңді ұлғаймалы. Сондықтан экономиканың тұрақты ... ... ... ... өсуі — бұл ... ең маңызды және
қажетті құбылыс.Сондықтанда менің таңдаған тақырыбым «ҚР-дағы экономикалық
өсу» өте ... ... ... Бұл ... дүние жүзінің көп
мемлекеттерінде соңғы екі жүз жылдықта байқалып отыр.
Қоғамдық-саяси ... ... ... ... ... нығайту негізінде халықтың әл-ауқатын өсіру
Үкіметтің 2003 – 2006 жылдарға ... ... ... ... ... алға ... міндеттерді орындады әрі ... қол ... ... ... – 2005 ... қоғамдағы тұрақты қоғамдық-саяси ахуал ... ... ... ... ... ... өмір сүру
деңгейі мен әл-ауқатын арттыруға қол жеткізілді. Елдің ұлттық ... ... ... және ... даму ... көшбасшы ретінде қалыптасу үстінде.
2003 – 2006 жылдары жалпы ішкі өнімнің 7-7,5 % ... ... ... ... қамтамасыз ету жоспарланған.
Үкіметтің теңгерімді экономикалық саясаты және реформаларды серпінді
жүргізу 2003 – 2005 ... ... ... өсуінің орташа жылдық қарқынын
жылына 9,4 % мөлшерінде қамтамасыз етуге мүмкіндік ... 2005 ... ... ... ... алдын ала деректері бойынша
ЖІӨ-нің өсуі алдыңғы жылмен салыстырғанда 9,4 %-ды құрады.
Республикадағы болып ... ... ең ... ... өмір ... ... ... реформаның бірнеше жылдық тәжірибесі меншікті
өзгерту, шаруашылық құрылымдар жүйесін құрудың тиімділігін көрсетті. Сол
уақытта ... ... ... ... ... ... соқты. Қазақстанның өтпелі экономикасында реформалық
өзгерістер, жұмыссыздық, әлеуметтік ауқымдағы терең қозғалыстар және т.б.
жатады.Жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... экономикалық өсу» өте актуальды екенін білдіреді
І. Экономикалық өсудің теориялық негізі
1.1 Экономикалық өсу түсінігі, түрлері мен факторлары
Экономиканың өсуін өлшеудің екі жолы ... ... ... өсуі (ЖҰӨ, ЖІӨ, ТҰӨ, ҰТ ... ... ... тұтынудың өсуі).
Әлеуметтік институттар үрдісінің өзгерісі (Жеке меншік құқығы құрылымының
өзгеруі, өндірісті ұйымдастыру және бөлу формаларының өзгерісі және ... ... ... ... бір деңгейден екінші деңгейге ауысуына
негіз болады. Жоғарыдагы әдістемеге байланысты өсу ... үш ... ... ... ... ... тарихи-әлеуметтік.
Экономиканың өсуінің қайнар көзі неде? Кез келген мемлекеттің өсуі
негізгі алты ... ... ... ресурстардың сапасы мен көлемі
2.Еңбек ресурстарының сапасы мен саны
3.Негізгі капитал қорының көлемі
4.Технология
Экономиканың өсуіне әсер ететін осы төрт ... ... ... ... ... ... ... өсуіне мүмкіндік береді. Сапалы ресурстар және
технологиялық әлует бірігіп нақты өнім ... ... ... өсуіне әсер ететін соңғы екі факторды қарастырсақ,олар:
1. Сұраныс факторы
2. Бөлу, тарату факторы
Өңдіріс әлуетін дұрыс пайдалану үшін, ... ... ... ... ... сату да ... ... әсер ететін сұраныс және ұсыныс факторлары бір-
бірімен тығыз байланысты.
Өндіріс көлемінің ... ... ... ... ... ұсыныс қысқа мерзімді кезеңде қарастырылады. Сұраныс пен ұсыныс
талдырмасы және циклдік тербелістерге ... ... ... ауытқуын экономикалық саясат тұрақтандыруга тырысады. Бірақ өнім
көлемінің қысқа мерзімді ауытқуы, жұмысбастылықтың ... ... ... ... ... оның ... ... ұлғайту
экономикалық өсумен байланысты. Экономикалық өсуді жиынтық ұсыныстың ұзақ
мерзімді динамикасы (құбылысы, жайы) ретінде ... өнім ... ... қарастыруға болады. Оның факторларының және зандылықтарының талдауы
макроэкономикалық ... ... ... ... болып табылады.
Экономикада нақты пайданың өсуі "экономикалық өсу" деп ... ... адам ... ... нақты өнімнің өсу ... ... ... ... өсуін өлшеу үшін абсолюттік арттыру немесе нақты
өнім көлемі өсуінің екпініне немесе адам ... ... ... ... өсу сырттан әкелінген қосымша ресурстардан жасалынса
және қоғамдағы еңбектің орта өнімділігін өзгертпесе, онда ол ... ... өсу ... және ... ... ... байланысты, яғни өнімді ресурс көлемінің көбеюі нөтижесінде ұлғайту
емес, олардың қайтымдылығы, тиімділігінің ... өнім ... өсу ... ... ... ... немесе интенсивті
типтеріне байланысты, сыбағалы салмағының ... ... ... әсер ... ... ... байланысты болады.
Экономика өсуінің факторларын көбіне экономиканың өсуінің ... ... ... капитал көлемінің, еңбек көлемінің, ал
интенсивтіге — ... ... ... ... үнемдеу, білімді және
маман жұмысшылар деңгейін көтеру, ресурстарды ... ... және ... үрдісін сапалы ұйымдастыруға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... және ... өсуінің
дербес факторы ретінде бөлінеді.
Экономиканың өсуін тұрған ... ... ... ... болады:
экологиялық және ресурстық ... ... ... ... және де ... ... ... саясаты. Экономика өсуінің
негізгі үлгілерін қарастырайық. ... ... ... өсу ... абстракты,
экономика үрдісінің нақты түрі график немесе ... ... ... ... барысында пайдаланылатын болжамдар нақты үрдістің нәтижесін
жоққа ... ... ... өсуі ... ... ... және ... мәселелерін талдауға мүмкіндік береді.
1.2 Экономикалық өсу теориялары
Өсу үлгісінің көбі өнімнің ... ... ... ... ... өсу ... яғни ... пен капиталдың әсерінен пайда
болады.
Өсу үлгісінің көбі шығынның нақты көлемінің көбеюі, негізгі өндірістік
факторлардың өсім ықпалымен, яғни ... пен ... ... ... ... ... ... тұра алады, ал капитал көлемін, ... ... ... тез ... ... ... өте ... экономикада амортизация есебінен ... және ... ... ... ... Біз экономиканың өсуінің өзі бағалы
деп айта алмаймыз, оның ...... ... ... негіз
болғанында. Соңдықтан экономиканың сапалы өсуіне баға беру ... ... ... ... керек.
Кейнстік өсу үлгісі негізінде логикалық құрал қолданылады, ... ... ... ... тепе-теңдік үлгісі.
Сұраныс талдауын ұсыныс динамикасын анықтайтын факторларды қоса отырып
қарастырамыз. Бұл арқылы экономикадағы сұраныс пен ... ... ... ... өсу ... ... түрі Е. Домар үлгісі болып табылады,
бұл үлгіде капиталдың ... ... ... ... ретіңде
қарастырылады.
Домар үлгісі еңбек нарығында ұсыныстың артықшылығынан ... ... ... ... ... шығып қалуы жоқ, ал капиталдың
Кейнстік өсу үлгісіне қатынасы Кейнстік өсу үлгісі және қор ... ... ... ... Өнім тек 1 ... ғана тәуелді деп айтуға болады,
ол — капитал.
Экономиканың өсуінің тепе-теңдігі ... пен ... ... ... болады.
Сондықтан, Е. Домардың теориясына сай, экономикадағы нақты табыстың
тепе-теңдік өсу қарқыны және қолда бар ... ... ... ... ... деңгейден жеке сектордың жоспарлы инвестициясының
өсу қарқыны ауытқыса, мұндай динамикалық тепе-тендік тұрақсыз болуы мүмкін.
Е. Домардың ... өсу ... сай келе ... Бұл ... ... ... ұзақ мерзімге кеңейтудің әрекеті және ... ... жүйе үшін ... ... ... ... эндогендік функциясын қоса отырып Р.Ф. Харрод экономикалық
өсудің арнайы үлгісін құрады.
Экономикадағы алдыңғы кезеңде қалыптасқан ... ... ... ... өнім көлемін жоспарлайды.
Егерде алдыңғы кезеңдегі сұраныс туралы болжамдары ақталып, ... ... онда өнім ... өзгеріссіз қалдырады.
Ал егерде экономикадағы сұраныс көлемі ұсыныстан көп болса, онда ... ... ... ... ... ұсыныс сұраныстан көп болса,
онда олар ... ... ... пен ... өсу қарқынының арасындағы сараптама ... ... ... ... егер ... өсу ... болса, онда жүйе ақырындап теңдестік жағдайынан алыстайды.
Кепілдік өсу қарқынымен қатар Харрод «табиги» өсу қарқынын енгізеді. Бұл
ең жоғары өсу ... ... ... ... өсу ... ... ... пен
капитал факторларының толық қамтылуы байқалады.
Кейнс үлгілерінің экономикалық өсуіне қарағаңда ... ... ... шектеулерден айырылып, макроэкономикалық үрдістердің
ерекшеліктерін дәл сипаттайды. Кейнс үлгісіндегі динамикалық тепе-теңдіктің
тұрақсыздығының ... ... ... ... алмастыра
алмайтындығында екендігін Р. Солоу өзінің үлгісінде көрсетті. Ол ... ... ... Кобб-Дугластың өндіріс функциясын пайдаланды.
Бұл функцияда өндіріс факторларының бірін-бірі ... ... ... ... ... ... капиталдың кемімелі шекті өнімділігі
- масштаб өсерінің тұрақтылығы
- ығысудың (капиталдың ... ... ... инвестициялық лагтардың болмауы. Факторлардың бірін-бірі ... ... ... ... ... ... қоймайды және өндіріс факторларындағы" таза бәсеке нарығындағы
неоклассикалық алғышарттарға байланысты болады. Экономика ... ... ... үшін ... шарт ол жиынтық сұраныс пен ұсыныстың теңдігі.
Бұл функция өнімділік пен капиталмен қаруландыру арасындағы тәуелділікті
көрсетеді. Бұл өндіріс функциясының тангенс бұрышы капиталдың ... ... ... Капиталмен қарулану өскен сайын капиталдың шекті өнімділігі
кеміп отырады. Тауар нарығындағы ұсынысты өндіріс функциясы анықтайды, ... ... ... ... ... ... анықтайды. Өнім
көлемінің динамикасы капитал көлеміне тәуелді. Капитал көлемі инвестиция
мен капиталдың ... ... ... ... капитал қорын өсіреді,
ал ығысуды — азайтады.
Әл-ауқаттылықтың тұрақты ... ... ... ... ... және жоғары тұтынуды қамтамасыз ететін оңтайлы вариантты
табуға мүмкіндік береді. Қарастырылған үлгіде ... жоқ ... ... ... жағдайын ұзақ мерзім кезеңінде қарастырады, бірақ өмір
деңгейі мен өндіріс динамикасының қысқа ... ... ... саясат үшін маңызды. Солоу ... ... ... ... ... ... ... еді, өйткені олар басқа
параметрлермен тығыз байланысты және ... ... әсер ... ... ... шектеулері жоқ, мысалы, ресурстық, экологиялық,
әлеуметтік. Үлгіде пайдаланылған ... ... ... ... ... ... ... бейнелейді, бұл
байланыстар экономиканың нақты жағдайын көрсетпейді. Осы және басқа ... ... ... жаңа ... ... тырысады.
Неоклассикалық үлгіде өнім көлемі экономиканың ... ... ... ал адам басына шаққандағы өнім қарқынымен өседі, демек
тұрақты өсу ... ... ... ... өсудің қазіргі заманғы
теориясы үлгінің ішінде ... өсу ... ... ұмтылады.
Эндогенді түрде барлық факторлар мен сандық және сапалық ... ... ... ... ... ұстағандардың айтуынша, толық жұмыспен
қамтылу жағдайында өсу қарқынының ұлғаюы нарықтық жүйеге сырттан реттеуді
қысқарту нәтижесінде мүмкін болады.
Экономистер арасында экономиканың ... ... ... ... жөніндегі көзқарастары әр түрлі.
Айтылған көзқарастың біреуіне сай төменде сипатталатын ... ... ... Бұл ... ... экономиканың өсуінің қиындығынан пайда
болады, бұған экономикасы ... ... ... ... ... ... экономикалық даму стратегиясы
Бүгін біз зор ... ... ... ... ең ... ... отыз жыл ... қайыршылықтан оңалып, индустриялы
мемлекеттерге айналғанын сіздердің көпшілігіңіз білесіздер. Алғашқылары
Корея, ... және ... ... ал ... ... ... ... Таиланд қосылды. Біздің ұлы көршіміз — Қытай ... ... ... ... мен ... да өз қуатын еселей түсіп келеді. Бізге достас
Ресей де жуық арада үлы елдің жаңа келбетіне йе ... деп ... үміт ... және оған ... ... қырық жыл бұрын Сингапур өз тәуелсіздігін
алған кезде, жан басына шаққанда 200 долларға ... ... бар ... ең
кедей елдердің бірі еді. Бүгінгі таңда ... жан ... 20 мың ... ... ... бар. Өзінің халқы, этникалық құрамы
жөнінен және басқа да ... ... ... бізге ұқсас ел,
Малайзия да 20 жылға жетпейтін уақыт ішінде өз ... өмір ... 10 есе ... қол ... ... табыстарының нәтижесінде
бұл елдер ... ... Азия ... ... ... ... ... күллі мүмкіндіктерімен нақ осындай нәтижеге қол жеткізе
алмайды дейтін себептер бар ма? Ондай себептер жоқ. 2030 ... ... ... Азия ... ... және өзге дамушы елдер үшін үлгі
болады деп сенемін.
Бізде Жолбарыстар жоқ, ал ... ... ... Қар ... ... онша таныс емес. Жануарлар әлемінде Жолбарыс
туыстас болғанымен ... ... ... де бар.
Бұл — өзіне тән ... ... ... ... ... ... айлалығымен дараланатын Барыс
болмақ. Ол ... ... ... ... ... әрі тікелей
соқтығыстардан бойын ... ... ... егер ... ... ... ... қатер төнген жағдайда, ол бұларды басын тігіп, бойындағы
барын салып қорғайтын болады. Ол ... да ... ... және ... жалқаулыққа бой алдырмауға тиіс: әйтпеген күнде ол қатаң табиғи ортада
өмір сүре ... Ол жаңа ... мен ... ... ... ... бірақ сенімді соқпақтарды іздестіруде табанды ... ... ... Ол ... қаймық-пауға, тоқшылықтан
босаңсымауға тиіс. Ол өз ұрпағын баулыған кезде: оны баса-көктей келген
қонақтардан ... ... ... ... ... ... тосуға, оның
саулығына, өресі мен пайымына нәр беруге тиіс, сөйтіп кез келген ... ... ... ерте ... өз бетінше дербес өмір сүруге
жетелеп, көрегендік танытады.
Ол өзі ішетін тұнық судың ылайланбауын, ал өз ... ... ... пен ... ... жақсаруын қатаң қадағалап отыратын болады.
Ендеше қазақстандық ... ... ... алдыңғы қатарлы үздік
деңгейіне үстелген батыстың талғампаздығы да, ... ... ... де тән ... ... ... ... жеңістері мен сәтсіздіктерінде бір
ананың сүтін төл ... ... ...... ... және ... да
Орталық Азия барыстарымен ләйім бірлікте болып, олардың ... ... ... тұтатын болады.
Дегенмен 2030 жылғы осындай Қазақстан өзінен-өзі ... ... Оны ... ... және ... жетуге талпынған ерік-жігеріміз арқылы
тұрғызамыз. Егер біз осы ... ... ... ... егер біз
болашағымызға жоспар құрмай және ... күні ... ... іске
асырмай, күндер мен апталарды уысымыздан шығарып алсақ, егер сәтсіздікке
ұшырасақ, онда өзімізден басқа ешкімге кінә арта ... ... ... қол жетпейді. Табысты әрі тұрақты дамуға объективті
түрде белгілі бір ... тән, оған ... бір ... ... да ... ... әрі ... экономика құрмайынша, біз
қуатты мемлекет пен Қарулы Күштер құра алмаймыз, ... ... ... ... шеше ... ... адамның жеке
басының қадір-қасиеті мен әл-ауқатын арттыра алмаймыз.
Экономикалық дамудың жоғары қарқынына қол ... өз ... ... пен ... қуатты әрі нысаналы реформаларды талап етеді.
Ал бұл үшін ... ... іске ... ... ... әрі күмәнданушыларды соңынан ерте білуге қабілетті кәсіпқой,
зерделі, батыл және отансүйгіш Үкімет ... ... ... жету ... ... ... ... Ал
мұндай қолдау адамдар істің оңалуға беталысы мен әділеттілікке көзі жеткен
жағдайда ғана ... Нақ ... ... ... өсуі
біздің күллі күнделікті жұмысымыздың ... ... ал ... ... ... батыл жүргізілуге тиіс. Осындай болашақтың іргесін
тұрғызу үшін және ... ... ... ... ... ... ... білуге тиіспіз. Сондықтан ұзақ мерзімді кезең жайында
айтқан кезде, мен, ... ... ... ... еліміздің мұраты:
ұлттық біртұтастық, әлеуметтік әділеттілік тән әрі күллі ... ... ... тәуелсіз, гүлденген және саяси ... ... деп ... ... ... ... мен әл-ауқатының артуы —
өзіміз орнатсақ дейтін Қазақстанды сипаттайтын өрелі сөздер, міне, ... ... ... ... бүл ... ... ... ізашарымыз болып
қалуға тиіс.
Мен өзіме 33 жыл өткеннен кейінгі ... ... ... ... мемлекетіміз өсіп-жетіліп, кемелденеді, біздің ... ... ... ... ер ... Олар өз ... ... да жігерлі,
білім өресі биік, денсаулығы мықты өкілдері болады. Олар, бабаларының игі
дәстүрлерін ... ... ... ... нарықтық экономика жағдайында
жұмыс істеуге даяр болады. Олар бейбіт, ... ... ... ... ... ... әрі ... өз елінің патриоттары болады. Біздің
балаларымыз білігі жоғары жұмысшылар мен фермерлер, ... ... өнер ... ... ... ... мен ... мен фабрикалардың иелері, биржа делдалдары және спортшылары бола-
ды. Олар мұнай, газ бен электр қуатын, тамақ өнімдерін өндіретш әрі ... ... ... ... ... ... ... технологиялық тауарларды және әлемдік рынокта өзінің арзан бағасы
мен үздік сапасына орай жоғары ... ... ... ... да ... өндіруші болады.
Біздің жас ұрпақтың кей өкілдері мемлекеттік қызметке тұрады. Олар жоғары
ақы төленетін, жақсы оқытып-үйретілген, Қазақстан мен ... ... ... жеке ... жоғары қоятын мамандар бола отырып,
жаңа дәуір жағдайында жұмыс істейтін болады.
2030 жылдың азаматтары - ... ... ... және ... биік ... ... болады. Бұл ретте
олар қолайсыз жағдаяттар себебімен өмірден өз орнын таба алмай, ... ... ... жүгінуге мәжбүр болған аз ғана адамдарға да
мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... таза, мөлдір сулы, жасыл желекті елге айналуға
тиіс. Өндіріс қалдықтары мен радиация бұдан ... ... ... бен
бақтарымызға енбейтін болады. ... ... бен ... кінәрәтсіз жағдайда толыққанды өмір сүретін болады.
2030 жылы біздің ұрпақтарымыз ... ... ... ... қалып қоймайтын елде өмір сүретін болады. Олардың Қазақстаны
Еуразияның орталығы бола отырып, жедел өркендеп келе ... үш ... ... ... және ... әлемінің арасындағы экономика мен
мәдениетті байланыстырушы буын рөлін атқаратын болады.
Оны барлық ұлттар үшін тең ... ... ... ... бәрінен
бұрын өздерін Қазақстанның азаматтарымыз деп ... ... ... ... ... жылғы Қазақстан әлі де барынша кемелдене алмайды. Ол ... ең бай, ең ... ең ... ел бола ... бірақ ол күрделі
жолдан ойдағыдай өткен және дамудың келесі ... нық ... аяқ ... ... 2006 – 2008 жылдарға арналған ... ... ... ... Республикасы Конституциясының 67-бабының
2-тармағына сәйкес енгізіліп отыр.
Баяндаманың негізгі ережелері Үкіметтің қызметіндегі Мемлекет басшысы
айқындап ... орта ... ... ... ... ... ... және 2030 жылға дейінгі Даму ... және ... ... ... ... 50 ... қатарына кіру стратегиясын
одан әрі іске асыруға бағытталған.
ІІ. Қазақстан Республикасында тұрақтандыру саясатын жүргізу ... ... ... ... дамудың
ерекшеліктері
Қазақстан Республикасы экономикасының өсуі. Республикадағы
болып жатқан ... ең ... ... өмір ... білінеді.
Нарықтық реформаның бірнеше жылдық тәжірибесі меншікті өзгерту, шаруашылық
құрылымдар жүйесін ... ... ... Сол ... ... ... ... жарлылық ахуалының күрделіленуіне әкеліп
соқты. Қазақстанның ... ... ... өзгерістер,
жұмыссыздық, әлеуметтік ауқымдағы ... ... және т.б. ... өмір сүру деңгейін жоғарлату мемлекеттің әлеуметтік саясатындағыең
басты басымдылықтарыдң бірі болып табылады. ... ... ... ... ... өмір сүру ... оңды әсері етті. Жан басына
шаққандағы ЖІӨ өсімі, сонымен қатар елдегі жұмыссыздықты ... ... ... ... арқасында 2005 жыды табысы ең төменгі күнкөріс
деңгейінен төмен халықтың үлесі 9,8 % ... және ... азық – ... ... ... халықтың үлесі 1,6% дейін азайды. Күнкөріс төмен
табысы бар халық ... ... ... те төмендеуде. 2000 жылдан
бастап кедейліктің осы индикаторының тұрақты төмендеуі, күнкөріс шамасының
деңгейінен табысы ... үй ... ... саны ... ... табыстары көбейіп, кедей үй ... ... ... ... 1. ... ... деңгейінің көрсеткіштері
| | | |
| |Жан ... ... ЖІӨ | |
| |ЖІӨ ... | |АҚШ |АҚШ ... ... |Мың ... ... |
| ... | |ы |СҚП ... ... % | ... % |
| | | ... | |
| | | |ң | | |
| | | ... | | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | |а | | ... ... ... ... |17303 |20323 |23128 |28329 |34066 ... | | | | | ... ең төменгі |3484 |4181 |5000 |6600 |8100 ... ... | | | | | ... ... ... орта | | | | | ... ... шамасының |4596 |4761 |5128 |5427 |6014 ... ... ... ... | | | | | ... ... ... | | | | | ... ең ... ... |5145 |5552 |5865 |6504 ... ... | | | | | ... ... ... алу | | | | | ... ... | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... ең |3,5 |4,0 |4,2 |4,8 |5,2 ... ... ара - | | | | | ... | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... алу | | | | | ... (ең ... | | | | | ... ... және | | | | | ... жарамды жастағы |70,2 |81,3 |90,1 |112,5 |124,5 ... ... ... | | | | | ...... %) | | | | | ... ... | | | | | ... ... |4773 |5655 |8060 |8451 |11877 ... орташа | | | | | ... ... | | | | | ... ең ... | | | | | ... теңге |4000 |4336 |5500 |5800 |6200 ... ... | | | | | ... ең ... |3851 |4086 |4370 |4683 |5128 ... теңге | | | | | ... ... ... | | | | ... алу ... | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... ... | | | | | ... ең ... |123,9 |138,4 |184,4 |180,5 |231,6 ... ара – ... | | | | | ... | | | | | ... төменгі мөлшердегі | | | | | ... ... алу | | | | | ... (ең төменгі | | | | | ... ... мен | | | | | ... күнкөріс |103,9 |106,31 |125,9 |123,9 |120,9 ... ең ... | | | | | ... ара – ... | | | | | ... | | | | | ... ... түрлері бойынша жалақының сатып алу қабілетін
қарастырған кезде, оның 2001 ... ... 2005 жылы ... ... ... атап өту керек. Жалақының сатып алу қабілетінің
өскендігі, әсіресе әртүрлі қызметтердің ... ... ... үй ... ... денсаулық сақтау саласында байқалған.
Халықтың табыстары елдің экономикалық дамуының және ... әл ... ... ... ... ... болып табылады. Табыстардың
нақты толықтырылуының ... ... ... ... ... ... мен ... бағаларының теңгерімді өсімі, халықтың әл – ... ... ... ... 2005 жылы халық табыстары Қазақстанның
барлық өңірлеріндегі күнкөріс шамасының ең төменгі деңгейінен асты, ... және ... – 2-3 ... ... жұмсалған табыстардың сатып алу қабілеті (күнкөріс ... ... ... ара - ... ... ... ... өсімінің толық көлемде көрсетеді.
Елдегі күнкөріс шамасының ең төменгі деңгейі 2001 жылы ... ... 2005 жылы ... 6014 ... ... (30,9% - ға) ... ... жан басына шаққандағы табыстардың сатып ... 2001 ... 124,7% - дан 2005 жылы 162,1% ... ... ол ... ... (323,3%) және Алматы қаласында (203,0%)
анағұрлым жоғары болды.
Табыстар мен олардың сатып алу қабілеттілігінің өсуімен, ... ... ... өмір сүру ... ... ... демографиялық факторларға және өндірістің орналасуына қарай әр
түрлі.
Қазақстан аумағында кедейліктің бөлінуі де бір ... ... ... ... ең төменгі деңгейіндегі халықтың анағұрлым көп үлесі бар
обылыстар Атырау және Қызылорда обылыстары жатады (тиісінше, 25,0% ... ... ... табыстары күнкөріс шамасының ең төменгі
деңгейдегі ... ... 2005 жылы не бары 0,3% ... ...... Қазақстанның қалған өңірлерінде табысты төмен халықтың үлес салмағы
4,7%- дан 13,6% шамасында болады.
Кедейлер саны индексінің серпіні, ... және ... ... ... түрде төмендегенін айқындады. Қаладағы кедей халықтың үлесі 2001
жылғы 20,0% - дан 2005 жылы 5,3% - ға ... ... 38,5% - дан 15,3% - ... ... Бірақ бұрынғыдай кедейлік ауылдық жерде ... ... бұл ең ... қала мен ауыл ... ... айырмашылықтың салдары болып табылады.
Кесте 3. Өңірлер бойынша кедейліктің көрсеткіштері
пайызбен
Тұтынуға жұмсалған табыстың, азық
– түлік
қоржынның құнынан төмен ... ... |2001 |2005 |
| ... ... ... |интервалмен |
| |жан ... ... |жан ... ... |
| ... |табысының |шаққандағы |табысының |
| ... ... % ... ... % |
| ... | ... | |
| ... ... ... ... ... ... бойынша ... топ | | | | ... аз ... |2102 |7,25 |4164 |8,45 ... | | | | ... топ |3378 |11,64 |6139 |12,45 ... топ |4713 |16,25 |8288 |16,81 ... топ |6666 |22,98 |11244 |22,81 ... топ | | | | ... көп ... |41,88 |19462 |39,48 ... | | | | ... ... ... ... топ | | | | ... аз ... |1713 |2,95 |3552 |3,60 ... | | | | ... топ |2490 |4,298 |4777 |4,85 ... топ |3081 |5,31 |5688 |5,77 ... топ |3674 |6,33 |6592 |6,68 ... топ |4334 |7,47 |7677 |7,79 ... топ |5093 |8,78 |8901 |9,02 ... топ |6034 |10,40 |10301 |10,45 ... топ |72398 |12,58 |12190 |12,36 ... топ |9153 |15,77 |14927 |15,14 ... топ (ең| | | | ... ... |15147 |26,12 |24007 |24,34 ... | | | | ... жылдан бастап үй шаруашылықтарына жасалғанбақылау, бір жыл ішінде
олардың әл – ... ... ... ... ... бір қатар дәйекті
факторлар нақты бір кезең ішінде отбасы табыстарының ... әсер ... ... Атап ... ... ... мерзімдік кедейлік басым,
яғни ең төменгі күнкөріс ... ... ... ... ... ... емес, бір екі, кейде үш тоқсан ішінде болады. Бүкіл жыл бойы
кедейлікте отырған үй ... ... ... ... ол 2002 жылғы 6,4
% - дан 2005 жылы 2,2 % - ға дейін азайды.
Кесте 5
Қазақстан ... ... ... 2006 – ... ... ... ... болжамы*
|  |2005 жыл ... ... ... |  |
| | |2006 |2007 |2008 |
| | |жыл |жыл |жыл ... ... ... |7300 |8676 |9881 |11272 ... ... ... өткен |109,4 |108,3 |108,3 |108,9 ... %-бен | | | | ... ... % |113,7 |109,8 |105,1 |104,8 ... ... ... бойынша млрд. |54,9 |65,3 |74,4 |84,8 ... ... | | | | ... сатып алу қабілетінің |157,5 |173,0 |192,1 |214,5 ... (СҚШ) ... ... АҚШ | | | | ... | | | | ... ... ... ЖІӨ, |3620 |4263 |4814 |5450 ... ... бойынша млрд. АҚШ | | | | ... | | | | ... ... ... ЖІӨ, СҚШ |10385 |11294 |12436 |13789 ... АҚШ ... | | | | ... ... ... | |  |  |  ... ... орта ... %-бен |7,6 |5,7-7,3|5-7 |5-7 |
| | |** | | |
| ... ... млн. АҚШ |28249,0 ... ... (ФОБ) | | | | |
| ... ... млн. АҚШ |17882,5 |20360,5|22147,9|24096,3 |
|долл. (ФОБ) | | | | ... ... млн. АҚШ ... |8400,8 |6468,3 |5465,8 ... капиталға инвестициялар |  |  |  |  ... ... %-бен |122,1 |115,0 |115,0 |114,0 ... шаруашылығының жалпы |  |  |  |  ... ... | | | | |
| ... жылға %-бен |106,7 |102,0 |102,2 |103,0 ... өнім ... |  |  |  |  ... ... %-бен |104,6 |104 |104,2 |106,7 ... |  |  |  |  ... ... %-бен |134,1 |115,0 |112,0 |110,0 ... қызметтері |  |  |  |  ... ... %-бен |104,8 |106,6 |107,0 |108,0 ... |  |  |  |  ... ... %-бен |127,7 |122 |122 |120 ... |  |  |  |  ... ... %-бен |109,5 |109,5 |109,7 |110,0 |
| ... ... |6,6 |6,3 |6,6 | ... өткен жылға %-бен | | | | ... ... ... ... түрі ... жоқ, ... жағдайы нашар
отбасылардың болғаны белгілі. Халыққа әлеуметтік ақша төлемдерін төлеу
жұмыссыздардың қажеттілігін қанағаттандырды. Кеңес ... ... түрі ... жоқ, ... ... нашар отбасылардың болғаны белгілі.
Халыққа әлеуметтік ақша төлемдерін төлеу жұмыссыздардың ... КСРО ... 1975 жылы ... ... 16% ... ал
колхозшылар арасында — 39%, 1985 жылы - 16, 3% пен 27,6% болды. Халықтың
жалпы ... ... әр ... ... ... кедейлер тобына жатты.
Реформаға дейінгі жылдары кедейлерге демографиялық белгілері ... өте аз тобы ғана ... ... квалификация едәуір рөл ойнады,
бірақ ол да тұрақты табысты бола ... ... әр ... жерлерде
тұруы, аймақтық экономикалық дамуы теңсіздікке әкеліп соқтырады. ... ... ... ... әлуеті дамуының көзқарасынан
қарағанда мүмкіндік пен ... ... ... ... жоқ, ал оның ... концептуалды сипаттың қиыңдықтарымен, толық
мәліметтердің болмауымен және субъективті бағалаумен байланысты. Кедейлік
көрсеткішін құру үшін ... ... ... өмір ... көлемі пайдаланылады.
Өтпелі экономикалы мемлекеттерде жалақы мен әлеуметтік трансферттен
басқа да отбасыларда табыс көздері бар деп ... ... ... білу үшін баға ... ... ... ... деңгейі терең деп жағдайы нашар топтардың тұтынуы күнкөріс
минимумынан төмен болғанда айтылады. Қазақстанда ... ... ... күн көру ... ... бір есе ... Ресейде ол 42,6%-ды
құрады, Украинада 32,5%, Әзірбайжанда 51,8% және т.б. ... ... ... ... көбірек болып келеді, Еуропада ол 10% бен 15%
ара ... ... ... ... ... да ... ... жерде қалалық жерге қарағанда кедейліктің жоғары жене терең
екендігін атап өту керек: қаладағы тұрмысы нашар ... ... ... 30% кем ... 1999 жылы олар ауыл ... ... ... ж. қарашасынан бері дербес макроэкономикалық саясат ұстанғаны-мызға
12 жылдан асса, нарықтық қатынастарға ... ... 14 жыл ... ... ... жинай бастауымыз алтыншы жылды алқымдап қалды.
Базалық нарықтық институттар қалыптасып, соған сәйкес ... ... ... ... ... банк ... аяғынан нық тұрды,
үлттық валютаның курсын реттеу құралдары ... ... қол ... ... алға ... локомотив
ретінде минералдық ресурстар өндірісі мен экспорты басымды түрде ... ... ... ... үшін оңтайлы бағалар конъюктурасы
қалыптасып, соның арқасында ... ... ... он ... ... ... ... қатар бюджет-салық саясаты да ... ... ... ... ... ... ... салыстырмалы формасы орнықты. Өндірістік-құрылымдық
реформалардың аяқталмағандығынан ... ... ... ... шынайы макроэкономикалық тұрақтандыруға қол жеткіздік деп айту
әзірге ... Бұл ... ...... ... ... ... бекем және осал тұстарын көрсету.
Республика экономикасының шикізаттық ... ... ... ... ... ... ... жаңа міндеттер
қойғаны белгілі. "Голландиялық синдром" концепциясы экономикалық әдебиетте
елдің табиғи ресурстарды игеруі, өндіруі және экспорттауы арқасында ... ... ... ... әуелде сыртқы бәсекелестік эрозиясының
орын ... ... ... ... ... ... сипаттауда
пайдаланылатындығын ескерте кетейік. Бұл синдромды ... ... ... ... құрылымын қалыптастыру үшін оны
диверсикациялау қажеттілігі. Осы тұрғыда және Дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... ... (ли-берализациялау)
жүргізілуі тиіс. Басты реттеу құралдарының бірі — ... ... ... бағдарланған экономиканы құру үшін мүмкіндігінше өркениетті
нарыктық қатынастар қалыптастырылуы ... ... орын алуы ... ... ... ... ... экономикасы бар
мемлекет атануымыз қажет. Бұл ... ... ... үшін ... ... сай сервистік-технологиялық келешегі жоғары
салаларды ... ... ... . ... ... ... ... дамыту, инвестициялық құрылымдарды өндеуші салаларға бағыттау, жаңа
технологияларды тарту сияқты шаралар қолға енді ... ... ... ... ... ... ... байланысты және бәсекелестік
кдбілетті өнеркәсіп топтарын құрмай отандық экономикамыздың әлемдік нарықта
келешегі жоқ екендігі 1996—1997 жж. бері ... ... ... ... жеті ... ... ... туризм,
тамақ өнеркәсібі, мұнайгаз саласындағы машина ... ... ... ... ... ... ... құрылыс матер-
иалдары. Жалпы ішкі өнімнің (ЖЮ) ... ... ... ... ... ... ... макроэкономикалық көрсеткіштер бойынша елеулі
жетістіктерғе ... 1999 ж. бері олар тек оң ... ие. ... ... ЖШ ... орташа жылдық қарқыны 9—10 пайызды ... ... ... 1999 ... 13,2 ... 2005 ж. 7 пайызға дейін
төмендеген. Ресми жұмыссыздық деңгейі экономикалық белсенді ... ... ... 14 ... 8,6 ... ... 2004 ... саладағы өсу 12,7 пайызды, өқдеуші салада 8,9 пайызды құрады. 2005
жылдың көрсеткіштері де ... ... ... ЖІӨ-нің физикалық көлемі
дағдарысқа дейінгі деңгейге жеткізілді ... ... ... ... ... көрінгенімен, экономиканың тиімділігі кемуде деген
пікір де орынды Өңдеуші өнеркәсіп саласының өзіндік құны ... ... ... ... 2004 ж. дайын өнімді өткізудің өзіндік
құны алынған кірістің 79 пайызын құрады.
Сонымен ... ... ... да ... және ... тиімді пайдалану төмендеген. Бұл доллардың теңгеге шаққандағы
курсының төмендеуінің арқасында өздерінің ... ... ... ... деп білу ... Осы ... ... құн деңге-йі
2003 жылғы 44 пайыздан 2004 жылы 65 ... ... ... ... ... ұшырауы кезінде экспорттаушылар-дың мүддесін
қанағаттандыру мақсатында Ұлттық банк қосымша теңге ... ... ... ... ... ... ... Мұнай бағасының дүниежүзілік
нарықта айрықша шарықтап кетуінің (ағымдағы жылдың ақпан айының басында 1
баррель ... ... 65 ... ... оң жағы — ... ... ... ұлғайтудың, нәтижесінде сауда сальдосының артуынан
көрінсе, теріс жағы — сол мол ... ... ... ... ... ... дамыған елдер үшін ескірген, біз үшін жаңа ... ... ... ... бағыгталуында, мәселен, алыс
шетелдерден ондай тауарлардың импорты 2004 жылы 56 пайыздан асқан. Сөйтіп
экспорт ... ... Бұл ... ... ... ... көлеміндегі алыс шетелдердің үлесі жылдан-жылға аргу
фактісі-мен күшейеді, ... ... ... ... ... ... республика үшін әзірге тиімсіз айырбас жүргізілуде. ... ... ... келетін кірістен орташа алғанда 1,5-2 есе жоғары
екендігін ескерген жөн. ... ... ... ... ... осында жатыр. Мұнай өндіру саласындағы кәсіпорындардың басым көпшілігі
шетелдік капитал еншісінде екендігін ұмытпаған абзал. ... 2004 ... млн. т ... мен газ ... ... тек 8,9 млн. т немесе 14 ... ... ... ... тиесілі болды. Басқаша айтқанда,
экспорттық түсімнің ... қалу ... ... ... немесе құнды қағаздар нарығы дамуының жоқтығы — респуб-лика
шаруашылығының түрлі саласындағы ... ... ... ... ... ... жинаудың осы тиімді тәсілін
пайдалану және олардың дұрыс бөлінуін қадағалау қаржы ... ... емес ... ... игі әсер ... ұлттық байлықтың
елеулі өсуіне әкелер еді. ... ... тағы бір осал тұсы ... ... көзі ... ... ... жинақтау нормасының әлі
де болса төмендігінде. Кейбір деректерге қарағанда, оның мөлшері 2004 ж. ... ... ал ... үшін 25 ... ... ... ... ұлттық капитал көлемі келешегі үлкен ірі коммерииялық ... ... ... ... "гэп" ұғымының мәні осында.
Қысқа мерзімдік уақытта валюталық дағдарысгың болу ... ... ... ... жоқ емес. Капиталдың еркін қозғалысы мен толық
конверттелінген валюта тәртібіне өту мақсатында 2005—2007 жж. ... ... ... ырықтандыру көзделгені мәлім. Сөйтіп, лицензиялау
операцияларының қазіргі түрлерінің басым көпшілігі 2007 ж. ... ... ... ... қауіпсіздік тұрғысынан кейбір маңызды
операцияларды ... ... деп ... ... пікірімізше,
2006—2008 жж. Қазақстан, "голландиялық ауруға" шалдыққандығынан, өддеуші
өнеркәсібінің сапалық және бағалық бәсекелестік ... ... ... ... дағдарыс қаупі жоғары экономикасымен сипатталатын елге
айналуы мүмкін. Өндірістік-құрылымдық ... ... егер ... ... ... тәртіпті ырықтандыру-ды жүзеге асыруы
жағдайында республика экономикасы валюталық дағдарысқа ұшырауы ... ... ... ... ... ... Индустриалды-инновациялық
стратегия бойынша өндірістің интегралданған жүйесін құру тек 2010 ж.
белгіленгендіктен мұндай ... ... орын алу ... артады.
Валюталық ырықтандыруды тым ерте іске ... ... ... ... мен теңгенің бекемдігі орта мерзімдік кезеңде бұзылу
қаупі бар.
Қорытындылай келе, Қазақстан Республикасы экономикасының қаржы секторында
орын алған ... ... ... ... ... мен
тиімсіздігінен туындайды. Экономикалық дамуымызға кедергі жасайтын келесі
қатерлерді атауға болады:
- шикізат экспортына тәуелділіктен туындайтын ... ... ... ... ... ... мемлекеттің халыкаралық Валюта Қоры алдындағы
қарызының өтелгендігімен, банк ... мен жеке ... ... ... ... жиынтық сомасы үлкен;
- экономика ... ... ... ... ... ... және өңдеуші секторларында ғылыми ... ... бар ... ... өндеуші өнеркәсіп бәсекелестігінің сапа-лығы төмен деңгейі;
- Ішкі инвестициялардың төмен деңгейі,жинақтау ... ... ... теңгенің шынайы бекуінің, үзақмерзімдеүлттық экономика үшін ... ... ... ... ... болуы (алдыңғы қатерлермен
байланысты);
- өзге елдермен сауда байланысындағы тауар айырбасының "кемтар-лығы":
минералдық ... ... мен ... ... ... ... ... жасаушы шетелдік әріптестердің Қазақстанға құйылатын
шетел инвестицияларының басым бөлігін өздерінің кірістері ... ... ... ұзақ ... ... күшеюіне соққы болатын
шетелдік ... ... ... (капиталдың сыртқы ... ... ... ... — осы ... ... жұмысының
шарттарын одан әрі жетілдіруді талап етеді;
- шағын және орта кәсіпкерлік дамуындағы инновациялық– ... ... ... ... оның ... зор.
Қоғамдағы түрақтандыру факторы ... ... ... ... Н.Ә. ... ... рет ескерт-кендігі мәлім.
Қазақстан, 2000 ж. Европаның бірқатар елдерінің ... ... ... деп ... ... әзірге өркениетті нарық
қатынастарының дамуы тұрғысынан буыны бекімеген ел болып ... ... ... даму ... ... құралы ретіндегі Ел басы жолдауы
Биылғы жылдың 28 ақпанында Қазақстан ... ... ... ... Қазақстан халқына кезекті Жолдауын жария етіп,
онда 2007 – 2008 ... ... ... ... ... ... басым бөлігі экономикалық өрлеу мәселелеріне арналғанымен,
әлеуметтік бағытталушылық мәнге ие болып отыр.
Осы ретте Елбасының сөзінен ... ... ... ... үшін ең ... – маңызды әрі көкейкесті өмірлік қағидаттарды
іске асыру үшін ... ... үй ... ... ... ... жөнінде барлық қажетті жағдайлар
туғызу ... ... ... басшысының стратегиялық жоспарларын табысты іске асырудың
тұжырымдамалық тұрғыдан ... екі ... ... бар ... қажет.
Бірінші құрамдас негізі – бұл ... ... ... ... қолайлы деңгейде қамтамасыз ету.
Екінші құрамдас негізі – бірінші ... ... іске ... ... ... қалыптастыру. Мұны біз экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... деңгейіне
көтеру жолымен іске асыра аламыз.
Биылғы жылы ... ... ... ... ... жаңа
кезеңінің басты басымдықтары арасынан ішкі және сыртқы саясатымыздың 10
міндеті мен 30 ... ... оның бірі ... ... айқындап
берді. Соңғы жылдары ол екі параллель бағытта қалыптасқан болатын, халықтың
әл-ауқатын жалпы жақсартумен қатар ... ... аз ... ... қолдау көрсетілді. Ағымдағы жылы Президент халықты
әлеуметтік қолдаудың шеңберін кеңейте түсті.
Біріншіден, балалары бар ... ... ... ... 2008 ... ... ... баланың тууына байланысты біржолғы мемлекеттік жәрдемақы
мөлшері екі есе ұлғайтылып, 2008 жылдың басынан ... 34740 ... ... ... бір ... ... дейін күтуге төленетін ... ... бала ... – 177 ... (5790 ... бала ... – 167 пайызға (6369 теңгеге);
үшінші және төртінші бала ... ... 159 ... ... және 153 пайызға (7527 теңгеге) көбейтілетін болады.
Президент жариялаған ана мен ... ... ... ... көрсеткіштер тұрғысынан пәрменді ... ... де ... көз ... отырмыз. Егер 1999 жылдан 2002 жылға дейін ... ... ... ... саны 46,6 мың баланы құраған болса, балалар
жәрдемақысының барлық түрлерін енгізгеннен кейін бұл көрсеткіш 2003 ... ... ... кезең ішінде 56,8 мың балаға жетті.
Өткен жылы баланы тууға байланысты біржолғы жәрдемақы алуға 60 ... ... ... және төлемдердің жалпы көлемі 926 ... ал 2008 жылы ол 2,4 ... ... ... ... ... бұл өткен жылғыдан 1,5 млрд. теңгеге артық болмақ.
Қазіргі таңда баланы 1 ... ... ... ... ... ... ... 49 мың отбасы алуда. Біздің есебіміз
бойынша, ... туу ... ... 2008 жылы ... ... бойынша төленетін балалар жәрдемақысының жалпы көлемі 3,7 млрд.
теңгеге артады немесе ... ... ... 3,4 ... көп ... Ал,
облыста тұрып жатқан отбасылардың 20 пайызының 3 баласы және 24 пайызының
4 баласы бар екенін ескерсек, ... жылы ... ... ай ... ... 2613 теңгені құрайтын болады.
Екіншіден, зейнетақы мөлшері де ұлғаяды.
2008 ... ... ... ... ... ... ... өтілі мен жалақысына қарамастан, тұрмыстық ең төменгі қажеттіліктің
40% ... ... 4 мың ... ... ... ... жылы ... бойынша 160 мың зейнеткердің
зейнетақысы өседі. ... ... 66 ... ... ... ... ... зейнетақыны есепке алғанда 2008 жылы 12500
теңгеден (2006 ... 14070 ... ... көтеріледі, ал ең төменгі
зейнетақы ... ... ... ... алғанда 25712 теңгені құрайтын
болады.
Үшіншіден, 1998 жылдың 1 қаңтарына дейін ... және ауыр ... ... ... ... ай ... ... мемлекеттік
жәрдемақы төлеу енгізіледі.
Төртіншіден, биыл бюджет саласында жұмыс істейтін 149 мыңнан астам
қызметкерлердің ... 30 ... ... ... ... ... ... оклад мөлшерінде сауықтыруға арнап жәрдемақы төлеу енгізілмек.
Тек біздің облыс ... бұл сома 3,2 ... ... құрайтын болады.
Бесіншіден, Жолдауда әлеуметтік инфрақұрылымды дамытуға ... ... 3 жыл ... 100 ... және 100 ... салу көзделіп отыр.
Бұл тапсырманың дер кезінде және уақыт талабына сай берілгені ... ... ... ... 1011 ... бар, оның ... 55 мектепте балалар
3 аусымда және бір мектепте 4 аусымда оқып жатыр. Жыл сайын бірінші сыныпқа
баратын балалардың орташа саны 25 мың ... ... ... 2008 жылы 12
жылдық білім беру жүйесіне көшуді есепке алғанда, бірінші сыныпқа 52 ... ... ... осы ... ... медициналық ұйымдар желісінің
мемлекеттік нормативтері енгізіледі. Оларды есепке алсақ, бізге ... ... ... бірлігі жетіспейді.
Осыған байланысты Елбасының жария ... ... ... ... ... ... Денсаулық сақтау министрлігінен 2008–2009
жылдар аралығында денсаулық сақтау саласы ... 8 ... ... 500 адам қабылдайтын 3 емхана, Түркістан және Шымкент қалаларында
2 ... ... ... ... қалалық аурухана мен ... ... ... ... ... ... жүргізуге келісім алдық.
Қолданыстағы Ата Заңымыз бойынша, Елбасымыз жылма-жыл халықты ішкі ... ... ... ... ... ... Нұрсұлтан Әбішұлы
Назарбаев 2030-шы жылға дейінгі даму жолымызды байыптайтын ұзақ мерзімді
Стратегия ... ... ... ... ... ... ... асыруда
ағымдағы жылы атқарылған істерге баға беріп, алдағы жылдағы ... ... ... көрсетіп бермекші. Бұны өз отандастарымыз құптап қарсы
алды. Шетелдерде де дер ... ... ... ... ретінде бағалануда.
Бұл ретте "Қазақстан —2030" Стратегиясы тек қазақстандықтардың ғана
емес, күллі әлемдік қауымдастықтың да ... шыға ... ... ... қай ... да сын көзімен үңіліп ... ... ... қай ... ... өте дәл көрсетіп берді. Сөйтсек,
сөреден әлі ұзап ісете ... ... баз ... нысандарымыз қалыптасу үстінде. „Тәуелсіз-дігімізді дүние
түгел мойындады. Бір ... ... бас ... ... ... ... ... шешім қабылдататын өкілеттілік
демократиясын місе ... ... өз ... ... уәжге тоқтап, көп
ұсыныстың ішінен ... ... ... алып, ықтимал шешім қабылдауға
ыңғайлы бәсекелік демократиясын отандық ... түп ... ... ... ... төңкерісті төтен әрекет деп емес,
үдемелі үзілмес өзгеріс деп түсінеміз. Соған сәйкестіріп, мемлекеттік ... ... ... не керек, әлі аяқтала қоймаған саяси жаңарту үшін
бұл алты жылға аз ... ... ... ... ... ... мұрат бола алмайды.
Жүргізіліп жатқан кешенді өзгерістер экономиканы түбегейлі ... ғана өзін өзі ... іс боп ... ... ... ... ... ұлттық қауыпсіздігімізді нығайта
алмаймыз. ... ... ... ... ... еңбек бөлісу
жүйесінің аяқ асты ... ... ... ... да ... ... түбіне қарай құлдырай құлауды тек ... ғана ... ... ... шым-шымдап жарыққа тырмыса бастадық.
Зәре-құтымызды қашырған ақша құнсыздануынан ... ... енді ... ... шығар түріміз бар. ... ... ... ... ... Алдағы 1998 жылы бұл шаруа,
негізінен, ... ... ... ... өзгерістер жағынан кешегі ... ... ... шептеміз. Бірақ микроэкономикалық жандану ... ауыз ... ... Алып кәсіпорындарға айырықша үйірсектігіміз,
шырайналып келгенде өз басымызға сор ... ... ... шетел қалтасының да қауқары жетпей жатыр. Түпкілікті бұйым
шығармайтын жарым-жартылай өндірістік процесс кәсіпорындарды технологиялық
шала-жансарлықтың, ... ... ... ... Соның салдарынан орта және шағын бизнес те әлі әлсіз.
Мандып кете алмай тұр. ... ... бір ... ... ... трагедияға айналып шыға келеді. Кешегі ебедейсіздіктен өндірісіміз
осы кезге дейін ... ... ... ... ... жаңармайды. Оны
ешкім де бірден жолға қоя алмаған. Батыс ... ең ... ... ... ... Америка бұған жарты ғасырдан астам
уақыт жіберді. Германия мен Жапония да ... ... ... пен ... ... отыз жыл ... ... сарп етті. Күнгей Шығыс Азия
жолбарыстарына да осынша мерзім керек ... ... ... ... ... тап ... ... қоймаған елдер еді. Бұл қиындықты
өткенді жоқтаушылар да, бүгінгіні жақтаушылар да өз ... ... ... теңгермешілдікті көксеушілік те, суық ... та тек ... ... жатыр. Біз Евразияның ну шалғынды, орман-
тоғайлы, кең жазықты, салқар өрісті теріскей ... ... ... ... ... өз ... өніп-өрбіп жатқан құнарлы орта
қорегімізді мыңжылдар бойы молынан айырып ... ... ... ... ... Ол ... өрістетпеді. Коммунистік режим оны
тұншықтыра түспесе, ... ... жыл бойы өз ... ... қырсоңына түсіп келді. Ол әспеттеген ұжымдық шаруашылық
кәсіп ... ... ... ... күнкөріс айыруға да жарамай
адал еңбек ... де ... ... Кеңес империясының да ұрмай-соқпай
түбіне жетіп тынған сол бәсекеге тетеп бере алмайтын шалажансар ... ... ... еді. Еңді оны біз жер ... деп күпсінетіндер аз
емес. Бірақ оның шын ... ... ... ... — тым
ересендігі, тоталитаризмді — тым ... ...... ... құртпай тынбайтындығын талай көрген тарлан тарихтан
басқа ешкім де ... бере ... Оның ... ... ... де ... ... қиял екендігі белгілі. Ондай әсіре мақсат әсіре зорлануға
мәжбүр етеді. Одан кез ... адам да, ... да ... ... ... ... ... қоғам аямай болдырады.
Ұжымшылдық төбеден соққы, бүйірден түрткі көрсетпей ... ... ... ... мен күштеп жинақталған студенттік, ... ғана ... кез ... ... атаулы тап осындай екі тепкі,
бір қамшының астында тірлік ... ... ... ... де үзақ ... ... бере алмасы анық. Алпысыншы жылдардан
бастап, билік маңындағылардың масайрай, былайғылардың ... ... ... ... өнім ... цифр ... Өнімдеріміз шеттің базар
түгілі ез дүкенімізде де өтпей жатты. Сүлесоқ еңбек сүлесоқ экономиканы,
сүлесоқ мемлекет пен ... ... ... ... Бір ... ... әдейі аулақ салған пәтуасыз өндірісті ... ... ... ... ... одан бәрі бір мән ... енді-
енді түсіне бастадық. Халықаралық ... мол ... ... мен осы ... технология базарына шығаратын жаңа бағыттар
мен ықпалдастар тауып, сол арқылы бүгінгі бәсекеге төтеп бере ... ... ... ... ... көп ... өте
қойған жоқ. Осыған байланысты, "бәрібір басқаларға ісіміз түседі екен,
бұрынғы қалпымызда неге ... ... ... де ... ... ... қалыпты біз бұзған жоқпыз. Екіншіден, бұрын біз басқа
мемлекетке тікелей тәуелді ... Ол ұлт ... де, ... ретінде де
жұрттан ала бөтен жойып жібере жаздады. Ал қазір үлкеннің де, ... ... ... әлемдік нарыққа жүртпен бірге ісіміз түсіп отыр. Әзір сұраушы
болуға тура кеп тұрғаны рас. Бірақ ... ... ... ... нарық тамырына қан құятындар қатарына көтеріле алуымызға жағдай
жасайтындай экономикалық және ... ... ... ие
екендігімізді уақыт өзі ... ... ... ... ұнатпайтындар
іште де, сыртта да аз болмай шықты. Халықтың сөзін сөйлегенсіп, солардың
жыртысын жыртып, іштен ... ... ... ала ... ... да кез-
деспей қалып жатқан жоқ. Майлап, сырлауға ... ... ... ... ... де көп. Кемшіліктерді жібергендер де ... ... екен деп, ... ... ... жағаласып
кеткеннен жағдай түзеле ме?! Жоқ. Ал соның бәрін ... ... ... қарап отырғанды, әрине, ешкім ... ... ұзақ ... ... сияқты ең қиын шаруаны өз ... ... нар ... ... ... ... ... әбден
түсінуге болады. Бірақ ұзақ жылдар бойы әлгіндей ... ... ... ... ... ... Оянған күнде, оны жұртшылық пен
қоғамды ... ... адал ... адал ... адал ... дәулет
жиятын жасампаз еңбекке қалай бағыттауға болады? ... ... ... ... ... "ақ ... "кек ... мамандарды, әрі-сәрі күй кешкендер
мен кежегелері кейін тартып, күл басына шөккендерді — ... де ... ... ... ... ... Экономикалық енжарлықпен күресті
экономикалық қомағайлықпен күреске қалайша ұштастырмақпыз? Бұл арада ... ... ... неге ... ... жөн? ... ... гәп қайда?
Әрине, адамдарымызды іскерлік бастамашылдыққа ... күш ... ... ... қандай екенін, оның қайтып
жүзеге асатынын ... ... ... ... көп ... ... ... Әуелі қоғамды қиын жағдайдан шығарып алуға, сосын жаппай
көгеріп-көркею жолында жабыла еңбектенуге шақырды. Бұны не деп ... ... қиял дей ... ... болсақ, билік алсам, бәріңді ... деп ... ... ... ... ... ұшқарылыққа
экономикасының жетпіс проценті жекешеленіп кеткен қоғамда мемлекет билікші
емес, ықпалдас ретінде ғана ... ете ... ... ... ғана ... алатын шығар. Ондай барлық нәрсенің бәріне бірдей билігі
жүре бермейтін мемлекет отандастарын қай мәселеде де тек өз ... ... ... Ал өзі ... тек ... бостандығын
қамтамасыз етуге, сосын қай тараптың да, соның ішінде мемлекеттің өзінің
де, ... ойын ... ... ... ... уәде ... салауатты экономикалық өрлеу стратегиямыз мықты ... ... ... рөліне және айтарлықтай шетел инвести-
цияларын тартуға ... Ол ... 10 ... ... ... рөл ... ... экономикаға араласуының шектеулі
болуы. Экономикалық реформалардың табысы мен олардың жекелеген учаскелерде
тежелуі мемлекеттің рөлін қайта ... ... ... және ... ... өкімет экономикаға араласудың барлық
түрімен, дән себу, егін жинау және басқалармен айналысуды тоқтатуға тиіс.
Мемлекет ... ... ... рөл атқаратын нарықтың заңды шеңберлерін қүра
отырып, экономикада маңызды, ... ... рөл ... ... ... меншік
құқықтарын ресімдеуге, бәсекелес рынок пен монополияға қарсы күресті
реттеудің сенімді құралдарын ... ... және ... ... ... ... жүйесін дамытуға, қажетті инфрақүрылымды, білім
беруді, денсаулық сақтауды дамытуды қамтамасыз етуге және мықтыэкономикалық
саясат жүргізуге бағытталған қүқықтық және нормативтік база ... ... ... ... ... ... ... кеңістік әкімшілік жүйенің
қалдықтарына толған жерлерде мемлекет нарықты дамыту мен ол ... үшін ... ... ... өзі ... дамудың аралық
кезеңінде түрғанда, мемлекеттің реттеуші рөлі мен араласуы бара-бар болуға
тиіс.
Жаңа әлемдік ... ... сай болу үшін біз ... тиімділігі мен са-пасын едәуір көтеруге, жекеше сектор мен
үлттық ... ... ... ынталандыруга және олардың
белсенділігін арттыруға тиіспіз. ... бір ... ... өзі еркін
эко-номиканың кепілі болуы керек. Оның ... ... ... ... ... әділ әрі ... ... жасай отырып, ол ережелердің орындалуын
қамтамасыз ету болып табылады. Біз — саналы да жігерлі халықпыз. Егер ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
етілсе, онда Қазақстан азаматтарының ... ... ... ... күмән болмайды. Дамыған рыноктарда мемлекет рөлінің
шектеулі болатынына ... ол еркі мен ... ... ... ... деген түсінік тумауға тиіс. Керісінше, ол ... үшін өте ... ... ... даяр болу ... ... және отандық рыноктарды білетін, босаң және ша-шыраңқы
болмау үшін өз жүмысын белсенді жос-парлайтын болуға ... Ол ... ... ... ... ... даму ... айқындауға,
жекеше сектормен тығыз ынтымақтастықта болуға және сол ... ... ... түсуге тиіс. Ал бүгін мемлекет қажетсіз жерлерде зор
әкімшілік билікке ие ... ... рөлі ... ... ... жерлерде
енжар қалып отыр. Алайда істің мундай күйі біздің дамуымызға кедергі болып
отырғаны барған сайын ... ... ... ... алып ... ... мен баждарды толық ала ... мен ... ... төлемей отырып, заңдар мен жарлықтар
көбінесе орындалмай ... ... ... ... деп ... ... ба?
Осыған байланысты саналы салық төлеушілер мен кәсіпорындардың адал ... ... аз ... ... үнемі зиян шегіп отырады. Ал
кәсіпорындардың оспадарсыз басшылары мен са-лық төлемейтіндер алшаң басуда.
Бұл проблемаларды ... ... ... ... әлі де орын алып ... ... мен өндіріске әкімгершілік
араласуын жоюға;
-жылжымайтын мүлікті, қалған үсақ және ... ... мен ... қоса ... ... ... ... Үкіметті және жергілікті өкімет орындарын парасатты үйымдастыру
мен ... ... ... ... доен ... ... ой елегінен өткізуге;
-сот билігі мен қүқық қорғау органдарын ... ... ... ... ... ... және заңды орындайтын азаматтарды
қылмыстан ... ... ... ... ... пен ... бар күшін
заңсыз жолмен, шалқып өмір сүретіндерге қарсы қолдану керек.
Соңғы үш ... ... ... ... стратегиямыз макро-экономиканы
түрақтандыру болды, бүл мемлекеттік бюджеттің тапшылығын қысқарту мен ... және ... ... ... ... білдіреді. Бүгін біз осы
мәселені шешуге бүрынғыдан да ... ... ... ... табыстарымыз
тоқмейілсуге негіз бола алмайды.
Халықаралық тәжірибенің сабақтары айқын. Экономикалық жоғары табыстарға
қол жеткізген кез келген ел ... ... ... алдын-дағы кезеңде
жоғары инфляцияны жою жөнінде барлық шараларды ... ... ... ... ... ... ... шекте ұстап тұруды
қатаң қадағалаған. Бұл ... ... ... ... ... ... болу үшін біздің басымдықтарымыздың ... ... ... ... ... ... енгізілуге тиіс. Ол — инфляция мен бюджет тапшылығының төмен
болуын, ұлттық ... ... ... ... жоғары болуын
көздейді. Бұл рецепт Жапонияда, Кореяда, ... ... мен ... ... ... да іске асады. Біздің алдымызға не инфляция, ... ... ... ... қойылған жоқ және қойылмайды да.
Түпкілікті мақсат экономикалық ... ... және ... ... ... құралы ғана екенін біз назарда ... ... ... процестерге қара-ғанда қаржылық тұрақтанудың көптеген әлеуметтік
топтардың жағдайын қиындатқаны белгілі. ... ... және ... қайта
құру жағдайында басқаша болуы мүмкін де емес еді. ...... ... толы ... ... көпшілігі мүны енді түсінді.
Әрине, макротұрақтандыруға ауыр тоқырау мен ақшаның жетіспеуі ілесе ... ... ... ... ... құру ... ... еңді таяу арада
ақша және тауар массасы қажетті сәйкестікке жетеді.
Уақыты келгенде өмір мен жұмыстың қиын кезеңінде шыныққан ... да ... ... ... ... ... ... білмейді" дейді
қазақ мақалы. Инфляцияны қёлайлы деңгейге ... ... біз ... ... ... бағыттаймыз. Бірақ экономикалық, тіпті жалпы-
мемлекеттік стратегия монетарлық саясатқа сай ... ... біз ... кең және ... ... ... Бұл ... таяудағы жылдарда
біз назарымызды экономиканың нақты секторына, оны сауықтыруға, фискальды
және монетарлық қатаң шектеулер ... өсу мен ... ... ... Ұзақ ... ... макротұрақтандыру туралы
әңгіме болғанда біз осы салада пайда болатын ... ... ... ... ... ... игеруте және экономиканың жекелеген
секторларындағы үміт ... ... ... үлғаюы біздің валютамыздың
бағамын едәуір қиындыққа ұшыратып, оны көтеріп жіберуі мүмкін. Ал ... ... ... ең ... ... және қайта өңдеуші салаларды „жоғалту"
қаупін төндіреді. Сондықтан ... ... ақша ... бір ... кең ... ... білуіміз керек. Бірақ адам санының ... және ... ... ... алу қабілетінің төмен болуына
байланысты Қазақстанның ішкі рыногы өте ... ... ... және ... ... ... істеп тұрған тетіктерді
мұқият зерттеп алып, шетелдегі қаржы инвестицияларының стратегиясын ... ... ... ... ... ... енді ... келтірілмейді және өзгеріс
болмайды. Жеке меншік институттары жерге деген құқықтың, сондай-ақ меншік
құқықтарын және келісім-шарттардың ... ... заң ... ... нығайтылады. Кәсіпорындарды жекешелендіру негізінен аяқ-талды.
Енді оны, ең алдымен аграрлық кешен мен әлеуметтік салада түпкілікті ... ... ... процесін дәл реттеу ... ... ... акциялардың мемлекеттік ... ... ... ... ... біз үлкен жетістіктерге жеттік,
бірақ ауыл шаруашылығында, өндірістің бірқатар салалар мен ... ... ... ... ... ... отыр. Өндірістік сектор
бүтіндей ... ... ... ... есеп ... ... есеп
бергенситін олақ және жемқор басшылардың іс-әрекетінен туған төлем жүйесі
дағдарысынан зардап шегіп ... ... ірі ... ... буын ретіндегі біздің жағдайымыз ашық экономика мен еркін
сауда құруды талап етеді.
Өздеріңіз ... ... ... ел ... ... жағдайын
көтеру барысында үлкен міндеттер қойып отыр. Олардың біздің бүкіл қоғаммен,
барша азаматтардың түпкілікті мүдделерімен ... ... ... ... ... ... және саяси дамудың
жаңа көкжиектеріне алып шығады. ... ... ... жаңа Қазақстан»
деп аталуының өзі көңілімізді көкке өрлетті.
Саяси реформалар мен ... ... жаңа ... ... қамтыған экономикалық дамуымыздың тұрақтылығы, өмір
сапасының жақсаруы өркениеттік өрісімізді кеңітіп отыр.
2.3 Экономикалық даму ... ... ... мен жетілдіру
жолдары
Мемлекет басшысы Үкімет алдына қойған мақсаттарға қол жеткізу
қажеттілігін ескере отырып, сондай-ақ ... ... ... ... ... растап, Үкімет басты мақсат
ретінде Қазақстанның халықаралық ... ... және ... өмір сүру ... ... үшін ... ... және
экономикалық шарттар құруды айқындайды. Бұл таяудағы он жылда Қазақстанның
әлемдегі бәсекеге барынша ... 50 ... ... ... жөніндегі
стратегиялық міндетті шешуді қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
2003 – 2005 ... ... ... негізгі қорытындылары және
Үкіметтің 2003 – 2006 жылдарға арналған бағдарламасын іске асыру нәтижелері
Қоғамдық-саяси тұрақтылық, тұрақты ... ... ... нығайту негізінде халықтың әл-ауқатын ... 2003 – 2006 ... ... ... ... ... айқындалған.
Үкімет алға қойылған міндеттерді ... әрі ... қол ... ... ... – 2005 ... ... тұрақты қоғамдық-саяси ахуал ... ... ... ... ... ... өмір сүру
деңгейі мен әл-ауқатын арттыруға қол жеткізілді. Елдің ... ... ... ... және ... даму ... ... ретінде қалыптасу үстінде.
2003 – 2006 жылдары жалпы ішкі ... 7-7,5 % ... ... ... ... қамтамасыз ету жоспарланған.
Үкіметтің теңгерімді экономикалық саясаты және ... ... 2003 – 2005 ... ... ЖІӨ-нің өсуінің орташа жылдық қарқынын
жылына 9,4 % мөлшерінде қамтамасыз ... ... ... 2005 ... Республикасы Статистика агенттігінің алдын ала деректері бойынша
ЖІӨ-нің өсуі алдыңғы жылмен ... 9,4 %-ды ... ... өмір сүру ... ... ... өсумен
барабар жүргізілуде. Осы салада 2006 жылы ... жан ... ... ... деңгейін 2600 АҚШ долларына дейін арттыру міндеті қойылды.
Алайда экономиканы ... ... ... 2005 ... ... осы көрсеткіштен едәуір асып түсуге мүмкіндік берді. Алдын ... ... 2005 ... ... бойынша халықтың жан басына
шаққанда ЖІӨ 3620 АҚШ долларын құрады. Тұтастай алғанда 2003 – 2005 ... жан ... ... ... көлемі 1,3 есеге өсті.
Мұндай даму ... ... ... ... ... ... ... оған Үкімет басым мән береді.
Макроэкономикалық ахуал тұтастай алғанда ... ... ... және экономиканың серпінді өсуіне ықпал ... ... ... ... ... ... жоқ, қаражатты Ұлттық
қорда жинақтау жөніндегі саясат жалғасты, оның активтері жыл басында 8
млрд. АҚШ ... ... ... ... ... ... ... Банктің ақша-
кредит саясатының негізгі мақсаты орташа жылдық инфляцияны
2003 – 2004 ... 4-6 % ... ... ... оны 2005 жылға қарай 3-5 %-ға
дейін және 2006 жылы 4,5 %-ға дейін төмендету болатын.
Алайда 2003 – 2005 ... ... ... ... ... Республикасы Статистика агенттігінің ресми деректері ... ... ... деңгейі 2002 жылы 5,9 %-дан 2005 жылы
7,6 %-ға дейін ұлғайды.
Инфляция қарқынының жылдамдауы бірқатар микро- және макроэкономикалық
факторларға негізделген. ... ... ... ... ... ... шығыстарының ұлғайғанын, сондай-ақ халықтың кірісінің өскенін бөліп
айтқан ... ... ... ... ... ... және рейтингілік агенттіктер таныған ... ... ... ... іс ... ... ... рейтингілерінің
тұрақты түрде жақсарғаны байқалады.
2005 жылғы 20 желтоқсанда Fitch Rating,s ... ... ... ... ... ... ... ұзақ
мерзімді облигациялар бойынша «ВВВ» дейін және ұлттық ... ... ... ... ... ... дейін өсірді.
Дүниежүзілік экономикалық форум жариялаған Бәсекеге қабілеттік
жөніндегі ... ... ... индексі бойынша Қазақстан 2005 жылы
тұңғыш рет қатыса отырып, ТМД-ның барлық елдерін арттыра қалдырып,
61-орынға ие болды.
2006 жылғы ... ... ... ... ... бір жыл ... 17 орынға жоғарылап, Ресейді (122-орын) басып озып
және Қытайға (111-орын) етене жақындай отырып 113-орынға ие болды.
Сонымен ... ... ... ... даму қорытындыларын
талдау, Қазақстанның беделді халықаралық ұйымдар тарапынан рейтингілік
бағасы олармен ... ... тура ... ... ... әлі де ... ... басты проблема белгілі бір табыстарға қарамастан, әлемнің ... ... ... ... мен ... ... түрде
жетілдіру есебінен дамып отырғанда, Қазақстан экономикасының бәрі бір басым
түрде шикізат болып қалуының ... ... ЖІӨ ... ... көпшілігі жаңа технологиялық
шешімдермен қамтамасыз етіледі. Мұндай экономика неғұрлым орнықты, өйткені
олар ұзақ мерзімді ... ... ие. Олар ... – перспективалы және тұрақты.
Үкімет дәл осындай ... ... ... ең ... ... лайықты орынды жеңіп алуына мүмкіндік ... ... ... ... 2005 ... ... ... халқына
жолдауында қажеттілігін атап өткен елді жедел жаңғырту инновацияларға,
экономиканы өсірудің жаңа ... ... және ... ... ... ... пайдалануға негізделген дамудың барлық бағыттары
бойынша сапалы серпінді секірісті ... ... Бұл ... өмір ... және экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік
береді.
  Үкіметтің 2006 – 2008 ... ... ... ... басшысының тапсырмаларына сәйкес Үкіметтің
2006 – 2008 жылдарға арналған қызметінің басым бағыттары мыналар ... ... ... ... және оның серпінділігі;
•      Қазақстанның жедел экономикалық дамуы үшін серпінді
секірістерді қамтамасыз ету;
•      ... ... және ... мен ... дамуын
қолдайтын осы заманғы әлеуметтік саясат.
Таяудағы үш жылда Үкімет Бағдарламаны ... ... ... қол ... ... алға ... ... қамтамасыз ету үшін жалпы ішкі өнімнің
орташа жылдық нақты өсімі 8,5 % ... ... ... ... ... үш жыл ... 27,7 %-ды ... Бұл 2008 жылы 2000 жылға
қарағанда ... екі ... ... стратегиялық міндетті шешуге
мүмкіндік береді.
Тұрақты ... ... ... ету мақсатында орташа
жылдық инфляция деңгейі 5 – 7,3 % дәлізінде ... ... ... жыл ... 6,3 – 7 %-ға өсіру есебінен жылдамдатылған
экономикалық дамуға қол жеткізілетін болады.
Экономиканы дамытудың жоғары қарқынын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... үшін ... ... жасалатын болады.
Өнеркәсіп өндірісінің орташа жылдық өсімі 5 %-ды ... оның ... ... – 6,7 %. ... капиталға инвестициялар орта есеппен
жылына 14 – 15 %-ға ... ... ... өмір сүру ... мен ... ... ... жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнім 2008 жылы ... ... ... ... бұл ... ... 1,5 ... жоғары.
Тұйықтық пен өз рыногын оқшаулау әрекетінен гөрі ... ... ... ... ... ... ... жалғайды.
Біздің ұлттық капиталымыз кішкентайынан бастап шынығып, өз рыноктарында
күресуге даяр болуға тиіс. Бұл өте күрделі ... ... ... ол ертең
сыртқы рыноктарда жеңіп шыға алмайды. Бірақ қазір ол жас әрі ... ... ... ... басып келе жатқанда қорғансыз жағдайда тұр,
мемлекет оны қанатының астына алып, жылдам аяғына нық тұруына ... ... ... бола ... аса биік ... ... ... елдерді өзін-өзі оқшаулау жолын таңдап алған елдермен са-лыстыру,
жабық рыноктары, ... тыс ... ... ... ... ... қол жеткізу әрекеттері қысқа мерзімді экономикалық
табыстарға алып келгенмен, ... ... ... ... ... ... энергетикалық және өзге де табиғи ресурстарымызды игеру жалғаса
береді. Оның мақсаты — ... ... ... ... ... ... сондай-ақ оның ұлттық қауіпсіздігін ... ... ... алу. ... ... ... қорғауды және
пайданы кері қайтарып алу мүмкіндіктері бүрынғысынша назарда ... ... ... ... ... бірнеше секторы бар:
табиғи ресурстарды игеру, ... ... және ... үшін ... тұрақты маңызға ие. Осы салаларды дамыту экономикалық
өрлеуге ғана емес, ... ... да, ... Қазақстанның халықаралық
қауымдастыққа кірігуіне ықпал етеді. Бұлар капиталды қажет ететін салалар,
оларды дамыту үшш ... ... ... ... ... стратегиялық
бақылауы қажет. Бірақ тіпті Адам Смиттің де ... ... ... ... ... мұқтаждар да бар. Мұндай
жағдайларда және осы ... ... ... ... шара ... оны өз ... ... ірі көлік орталығы ретіндегі біздің ... ... ... ... ... орнатуды талап етеді. Тек осы-
лайша ғана біз қаржы мен ... ... ... ... өз
мүмкіндіктерімізді және шетелдермен тұрақты сауда айырбасын дамыта аламыз.
Әділ әкімшілік бұлжытпай орындайтын, анық, тиімді және қатаң ... бар ашық және ... ... ... шетел
инвестицияларын тартудың барынша қуатты ынталандыру тетігі болып табылады.
Мұндай саясатты талдап жасау біздің негізгі ... бірі ... ... Қазақстанның шетел капиталынсыз, технологиясынсыз және
тәжірибесінсіз ... ... ... мен ... ... ... көз ... келтіру қиын.
Біздің инвестициялық ахуалымыз неғұрлым қолайлы, ал Қазақстан тартылған
шетел инвестицияларының көлемі мен сапасы бойынша басты ... ... ... ... ... мен ... іс-қимыл қажет. Әлемге әйгілі
инвесторларды ... ... ... үшін біз ... тетіктерді
пайдалануда асқан шеберлік танытуға да тиіспіз.
Сондықтан да мен өз ... ... ... ... ... оған ... инвестицияларды қорғаудағы саясатымызды іске
асыру құқығы бар Қазақстандағы бірден-бір ... ... ... ... ... ... қуғынның ұзаққа созылатынын әрі
ешқашан бітпейтінін есте ұстау керек. Бұл бәйгеде біздің ... ... ... үшін ... технологиялық стратегияны қалыптастыру
қажеттілігі дүние-жүзілік тәжірибеден туындап отыр. Дамушы ... ... ... ... ... өндірістен капиталды, технология мен ғылымды
қажет ететін өндірістерге дейінгі жолдан өтті. Өндірістің инерциялық және
ауыр ... ... бір ... ... ... Дүние-жүзілік тәжірибе
жалпы ұлттық өнімде ауыл шаруашылығының, өндіруші өнеркәсіптің үлесін ұдайы
кеміту және, керісінше, өңдеуші ... ең ...... ... ... құны ... өндірістерді, сондай-ақ қызмет көрсету
саласының үлесін ұлғайтуға саятын ... бір ... ... ... жағдай туғанда еліміздің тірек саласы болып табылатын ... ... ... ... өндіруші өнеркәсіптің көлемі айтарлық-
тай артады деп санауға жеткілікті негізіміз бар. Бұл — өз ... ... ... ... тиіс ... ... Бұл ретте
біздің индустриялық стратегиямыз жекелеген ... ... ... ... ... Қазақстанға қолайлы салаларды дамытуға
жәрдемдесетіндей етіп пайдаланатын боламыз.
Тек шикізатқа бағдарланған ел болып қалмау үшін біз ... және ... ... ... мен газ ... химия мен мұнай-
химиясын, машина жасаудың жекелеген ... ... ... қажет ететін
түпкілікті өндірістерді, қызмет көрсету саласын, ... ... ... ... ... ... өрлеуді қамтамасыз етуге ... ... ... Қазірге бәтуәгер импорт кезіндегі қатаң бәсекелестік
жағдайында өндірістер мен ... ... ... ... процесі
жүріп жатқан кезде, біздің шикізаттан басқа өнімдеріміз ... ... ... біз ... ауыр шикізаттық құрылымына қарай құлдырай
береміз, ал бүкіл өркениетті және дамушы әлем ... ... ... ... ... Өндірістің құлдырауы мен оның керітартпа ... ... ... ... болмайтын екі есе қауіпті фактор болып табылады.
Егер еркін рынок шын мәнінде еркін болса, ол елде жаңа ... ... ... ... ... қауымдастық алдында
инвестициялар үшін тартымды жер ... ... ... ... ... пәрменді тарту болып табылады.
Бірақ әзірге тек рыноктың күшіне ғана сенуге ... ... ... ... саясатына кірісіп, назарды
макродеңгейден микродеңгейге аударуға тиіс.
2010 жылға ... ... ... өз ... мен ... тұрғысынан келешегі бар еңбекті қажет ететін салаларға ... ... Бұл, ... ... айтар болсақ — ауыл шаруашылығы, орман және
ағаш өңдеу өнеркәсібі, жеңіл және ... ... ... ... үй
құрылысы және инфрақұрылым жасау. Осы ... ... ... ... ... ... ғана емес, жұмыспен қамту және кедейлік
мәселелерін де шешеміз, бұл қазіргі ... ... ... ... ... ... ... үшін қаншалықты маңызды екенін
баршамыз ... ... ... ... біз ... ... қаржыландыра алмаймыз, қоғамды жемқорлық пен қылмыс-керліктен
қорғай алмаймыз. Сондықтан бұл басымдық ... де, ... де және ... ... ... де ең ... ... бірі болып қала береді.
Экономиканың өсуін қамтамасыз етудің жаңа бағыттарын қалыптастыру
2005 жылы Үкімет мынадай жеті ... ... және ... ... қалыптастырды және бекітті: «Туризм», «Тамақ өнеркәсiбi»,
«Мұнай-газ машиналарын жасау», «Тоқыма ... ... ... және «Құрылыс материалдары».
Үкімет дәл осы бағыттар Қазақстан экономикасын өсірудің ... ... деп ... ... ... дамыту Үкімет үшін басым міндеттердің бірі
болып табылады.
Бұл бағытта ... ... ... бар өңірлерде базалық мұнай-
химия өнімдерін – полиэтилен, полипропилен, ... және ... және ... ... және ... да өнімдер шығару жөніндегі
мұнай-химия өндірістерін құру көзделеді.
Мұнай-газ өнеркәсібінде және басқа да өндіруші ... ... және ... ... ... ... ... күшінің біліктілігі мен кәсіби дағдыларын ... ... ... ... Қазақстанда Теңіз, Қашаған және Солтүстік Каспий кен орындарының
ілеспе газдары және Атырау МӨЗ-де мұнай-химия өндірістері үшін ... ... ... ... ... ... ... мұнай-химия кешенін салу ұйғарылып отыр.
Солтүстік Каспий кен орындарының ілеспе көмірсутек ... ... ... ... құру мүмкіндігі зерделенетін болады.
Ресей тарапымен бірлесіп, Қарашығанақ кен орнының, сондай-ақ Солтүстік
Каспий кен орындарының табиғи газын ... ... ... ету ... ГӨЗ ... БК құру ... ... инновациялық технологиялар негізінде Қазақстанның
көмірсутек ... ... ... ... ... өндірістерін салу
мен кешенді дамытуға инвестициялар тарту мақсатында «Атырау облысында
ұлттық индустриялық ... ... ... ... ... ... зерделенетін болады.
Үкімет сондай-ақ Қазақстанда және басқа да елдерде жаңа және ... ... ... ... алу кезінде отандық мұнай-газ компанияларын
қолдауды қамтамасыз етуді, отандық мұнай-газ компанияларының ... ... ... жәрдемдесуді жоспарлап отыр.
Ішкі нарықты одан әрі ырықтандыру жолымен ішкі ... ... ... ... және газ ... ... дамытуды ынталандыру жөнінде жұмыс
жүргізілетін болады.
Ауыл шаруашылығы секторының отынға қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... құру ... оның қаражаты, қажет болған кезде отын ... ... ауыл ... ... күні бұрын субсидиялау және фермерлерді егін
жинағанға дейін-ақ ақшамен қамтамасыз ету үшін пайдаланылуы мүмкін.
Жоғары ... ... ... және ... ... ... шыға ... уран, бериллий және тантал өнімдері ... ... жаңа ... ... ... ... Шет
елдерге қазақстандық кәсіпорындарда өндірілген қосылған құны жоғары уран
өнімдерін жеткізу мақсатында осы ... ... ... ... ... құру жалғасады.
«Мұнай-газ машина жасау» кластерінде мұнай-газ кешені үшін ... ... ... ... мен тетіктерді шығаруды ұлғайту
мақсатында Іс-шаралар жоспары әзірленді.
Кластерді жасауға бірқатар машина жасау, ... ... және ... ... «Алгоритм» технопаркін, жоғары оқу орындары мен орта
арнаулы оқу ... ... ... ... ... тарту көзделіп отыр.
Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешенін тұрақты дамытудың
2006 – 2010 ... ... ... іске ... жөніндегі іс-
шаралар жоспарында ... ... ... ... ... және салалық кластерлерді қалыптастыру арқылы ауыл
шаруашылығының қайта өңдеуші секторын, институционалды және ... ... ... ... ... кешені көзделген.
Металлургияда жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарды қайта жаңарту және
қосылған құны жоғары тауарлар өндіруді қамтамасыз ... ... ... ... бәсекеге қабілетті жаңа кәсіпорындарды салу ... ... ... ... ... ... ... неғұрлым жоғары
технологиялық деңгейде «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағы құрылды.
Қазақстанның құрылыс кешені ұлттық ... ... ... бірі ... ... ... ... құрылыс
материалдары, бұйымдары мен құрастырмалары ... ... – 2014 ... ... бағдарламасының іс-шаралар жоспарын іске
асыру басталды. Құрылыс материалдарының жаңа түрлерінің пайда ... ... ... ... және ... кеңейтуге үрдістер
байқалуда.
Үкімет электр энергетикасы саласын дамыту жөнінде жұмыс ... ... ... ірі энергетикалық жобаларды іске асыру көзделеді:
«Қазақстанның Солтүстігі-Оңтүстігі ВЛ-500 кВ ... ... ... ... бұл ... электр желісінің транзиттік әлеуетін
ұлғайтуға және орта мерзімді перспективада ... ... ... ... ... ... береді;
«Алматы облысында Шарын өзенінде қуаты 300 МВт ... ... ... іске ... ... ... оңтүстік аймағындағы базалық және ең
жоғары деңгейдегi жүктеменiң ... ... ... ... ... ... ... жабдықтаудың сенімділігін
арттыруға, Орталық Азия елдерінің энергия көздеріне тәуелділігін ... ... ... – Ақтөбе облысы» өңіраралық электр беру желісін
салу». Бұл желіні салу ... ... ... ... және ... ... ... сенімділігін арттыруға, Ақтөбе
өңіріндегі қуаттар мен электр энергиясының қазіргі және ... ... ... ... мүмкіндік береді, сондай-ақ Батыс Қазақстанның ОЭЖ-
і мен Қазақстан БЭЖ-ін біріктіру үшін алғышарттар жасайды.
Туризмді дамытуды ... ... ... ... ... ... бірі деп ... Осыған байланысты бәсекеге
қабілетті туристік индустрия құру және ... ... ... ... туризм орталығына айналдыру міндеті алға қойылады.
Халықаралық консалтингілік компания жүргізген зерттеулерді ескере
отырып, туризмді ... 2006 – 2010 ... ... бағдарламасын
халықаралық сарапшылардың саланы одан әрі ... ... ... ... ... ... жоспарланып отыр.
Туристік қызметтерге сыртқы сұранысты ұлғайту және Қазақстанның
туристік беделін қалыптастыру ... ... ... бұқаралық
ақпарат құралдары мен жетекші, ... ... ... ... жарнамалық-ақпараттық жұмыс жүргізуді ниет етіп отыр.
Бұдан басқа, әлемнің неғұрлым дамыған елдерінің ... ... ... үшін ... шет ... ... ... виза беруді одан әрі ырықтандыру мәселесін қарау ұсынылып
отыр.
Қорытынды
Стратегияға ие ... әрі ... ... отырып, біз жолымызда кездесер
кез келген күрделі кедергілерді абыроймен еңсере ... ... ... ... ... қиын ... бізді күш-қуатымыз бен үміттен
айырмауға тиіс. ... ... ... ... ... мен ... ... түсіндіру біздің қоғамымыздың барша
азаматтарын осынау ортақ ... шешу үшін ... ... әлем мен ... планетаның бір бөлігі ретінде түйсіне отырып, біз
жаңа дәуір мен жаңа уақыттың тынысын және ... ... ... ... жаңа ... ретінде көптеген империялардың: Оттоман,
Австро-Венгрия, ал мүлде таяуда — Кеңес Одағының жан тәсілім еткенін ... ... ... Біз жаңа ... жаңа ... ... мен
жаңа демократияны көптеген өзге де жас тәуелсіз мемлекеттер осы ... ... ... те ... ... қүру үстіндеміз. Біз қуатты сыртқы
күштер келешегімізді айқындауда сөзсіз ... рөл ... ... ... ... мен ... келе ... өзара тәуелділік дәуірінде
өмір сүріп отырмыз.
2005 жылы Үкімет мынадай жеті кластерді жасау және ... ... ... және ... ... ... өнеркәсiбi»,
«Мұнай-газ машиналарын жасау», «Тоқыма өнеркәсiбi», «Көлiктiк логистика»,
«Металлургия» және ... ... дәл осы ... Қазақстан экономикасын ... ... ... деп ... ... ... ... Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму
стратегиясында ... ... алға ... және ... ... жылға дейінгі стратегиялық даму ... ... ... ... 50 елдің қатарына кіруі жөніндегі негізгі бағыттарда
айқындалған мақсаттарға қол жеткізуге дәйекті және мақсатты сипат береді.
Ұсынылып ... ... іске ... ... осы ... ... ... нормативтік-құқықтық қамтамасыз ету жүзеге
асырылады және біздің мемлекетіміздегі одан арғы ... ... ... ... үшін ... база ... көріп отырғандай, Елбасымыз ел экономикасын, халық жағдайын
көтеру барысында ... ... ... отыр. Олардың біздің бүкіл қоғаммен,
барша азаматтардың түпкілікті мүдделерімен келісілген ... ... ... ... ... және саяси дамудың
жаңа көкжиектеріне алып ... ... ... ... жаңа Қазақстан»
деп аталуының өзі көңілімізді көкке өрлетті.
Саяси реформалар мен демократиялық жаңғыртулардың жаңа ... ... ... ... ... ... ... жақсаруы өркениеттік өрісімізді кеңітіп отыр.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1. ... Б., ... Б. ... ... ... оқу орындарына
арналған оқулық. Алматы, 1990 жыл.
2. ... Я.Ә., ... А.А. ... экономия» Алматы 1991 жыл.
3.Әубәкіров «Экономика теория негіздері» Алматы, 1999жыл.
4.Әубәкіров Я.Ә., Байжұмаев Б.б., ... Ф.Н., Т.П. ... ... Алматы, 1999жыл.
5.Дүйсенбаев К. Ш., Э.Т. Төлегенов., Ж.Г. Жұмағалиева
6. «Заң» Республикалық құқықтық журнал Астана 2000ж №9
7. ... ... ... ... 1994г.
8. Қазақстан Республиксының еңбек туралы заңы. Алматы 2000ж.
9. Мельников В.Д., Ілиясов К. ... ... ... ... А.Қ., ... Қ.Ә. ... экономикасы. А, 2003ж.
11. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы
мен дамуының стратегиясы» ... ... ... А.Л. ... ... Москва 1972г.
13. Сейітқасымов Ғ.С. «Ақша, несие, банктер» Алматы, 2001ж.
14. Сәбден О., Тоқсанова А. Шағын кәсіпкерлікті басқару.А,2002ж.
15.Үмбеталиев А., Ғ. ... ... ... ... ... ... Ілиясов Қ.Қ., Құлпабаева С. Қаржы. Алматы, Алматы 2003ж.
17. Ядгаров Я.С. «История экономических учений» ... 1998г.

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Германияның орталық Азиядағы саясаты (1992-2009 жж.)167 бет
Германияның Орталық Азиядағы саясаты (92-2009 жж.)137 бет
Қазақстан Республикасында сот сараптамаларын тағайындау мен жүргізудің құқықтық және ұйымдастырушылық негіздері77 бет
Қазақстан Республикасының жекешелендіру, кезеңдері және оны жүргізу әдістері10 бет
"Прокуратура органдарының жүйесі, құрылымы және оларды ұйымдастыру."75 бет
«Көлік шинасының резина үгіндісінің мұнай битумының сипаттамаларына әсерін зерттеу»26 бет
Іс қағаздарын жүргізу негіздері220 бет
Азаматтық iс жүргiзудегi сот бұйрығы32 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы5 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы жайлы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь