Салықтың экономикалық мәні, мазмұны, атқаратын қызметтері, түрлері және шет елдердің салық салу тәжірибесі

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І Тарау. Салықтың экономикалық мәні, мазмұны, атқаратын қызметтері, түрлері және шет елдердің салық салу тәжірибесі

1.1Салықтың экономикалық мәні, мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2 Қазақстан Республикасында салықтардың атқаратын қызметтері,
олардың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
1.3 Шет мемлекеттердің салық салу жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32

ІІ Тарау. Мемлекеттің экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз етудегі салықтардың алатын орны мен рөлі (ҚР, Көксу ауданы бойынша Салық Комитетінің мысалында)
2.1 Қазақстан Республикасы бойынша бюджетке түсетін салық түсімдерінің көрсеткіштік жағдайына экономикалық талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 44
2.2 Көксу ауданы бойынша 2002.2005 жылдардағы бюджетке түскен салық түсімдеріне экономикалық талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..60

ІІІ Тарау. Қазақстан Республикасының салық саясатынын даму жағдайы және оны жетілдіру жолдары
3.1 Қазақстан Республикасының салық саясатының даму жағдайы ... ... ... ... ... 77
3.2 Салық салуды жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .82

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..86

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 88
КІРІСПЕ

Мемлекеттің тұрақты экономикасын құруда салықтар маңызды орын алады. Экономикалық мазмұн тұрғысынан салық дегеніміз тұрғын, кәсіпорын (фирма) мен ұйымдардан заңға негізделіп алынатын міндетті төлем жүйесі. Салық мәселесі мен салық салудың тамыры ғасырларға тереңдеп кеткен. Салық – нарықтық қатынастардың бір бөлігі, оның қызмет етуі елдегі экономикалық реформалардың нәтижелілігімен тығыз байланысты. Өз кезегінде жүргізілген салықтық реформаның тиімділігі мемлекеттің экономикалық дағдарысын, проблемаларын шешуші қызметін атқаруда. Яғни салық – бұл белгілі бір көлемде, белгілі бір мерзімде жалпы мемлекеттік қажеттіліктер үшін өкілетті мемлекеттік органдардың актілері негізінде бюджетке төленетін заңды және жеке тұлғалардың қайтарымсыз төлемдері.
Салық мәселесімен А.Нұрымов, Б.Ермекбаева, Н.Мамыров, К.Ілиясов, Ө.Шеденов, Құлпыбаев сияқты белгілі ғалымдар айналысады.
Бүгінгі күні еліміздің салық жүйесі біршама өзгерістерге ұшырап, дамып және нығайып келеді. Мысалы, 2006 жылғы Елбасының Жолдауына зерделей үңілгенде мұндағы әр тұжырым мұқият зерттеулермен, сараптаулармен, нақты болжаулармен түйінделгенін ұғынамыз. Президент биылғы Жолдауында Қазақстанның әлемнің бәсекеге барынша қабілетті әрі серпінді дамып келе жатқан мемлекеттерінің қатарына қалай қосылуы жолындағы негізгі жеті басым бағытты айқындаған екен. Сол басымдардың ішінде салық мәселесіне біршама өзгерістер енгізілді. Екінші басым бағыт Қазақстанды жаңа белеске көтеру-тұрлаулы экономикалық өрлеудің іргетасы болмақ. Яғни экономикалық саланы жаңарту және жаңғырту, қарқынды дамыту жолдарын ұстануымыз қажет деп қарастырылған. Мысалы, екінші басымдықты нақты іске асару мақсатында Президент Үкіметке мыналарды тапсырды:
1. Валюталық операцияларды жүзеге асару тәртібін оңайлату арқылы
«Валюталық реттеу туралы»Заңға тәуелді актілерді әзірлеу жұмыстарын аяқтайтын болсын.
2. 2007жылдан бастап қосымша құн салығының ставкасын 1% -ға , ал 2008-2009 жылдары қосымша тағы да 1-2%-ға азайту.
3. 2008жылдан бастап әлеуметтік салық шамамен 30% -ға азайтылып, ол жұмыс берушілерді жұмысшылар жалақысын өсіруге ынталандыруы керек.
4. 2007жылдан бастап, барлық жеке тұлғалар үшін табыс салығының 10%-дық белгіленген мөлшерлемесі енгізілсін. Еңбек ақысы аз жұмысшылар санатының табыс деңгейін сақтау мақсатында айлық есептік көрсеткіштің орнына олардың салық салынатын табысынан ең аз жалақы мөлшерін алып тастауды ұсынамын.
5. 2007 жылдың 1 қантарынан бастап шағын бизнес субъектілері үшін салық салудың кемітілген бірыңғай мөлшерлемесі енгізілсін.
6. Алты ай ішінде жоғарыда айтылған Салық қызметінің арнайы бөлімін құру жөнінде нақты ұсыныс әзірленсін және т.б.[1]
Осы аталған мәселе – дипломдық жұмыстың өзектілігін көрсетеді.
Салықтар – мемлекет қаржысының тұрақты қайнар көзі болып табылады. Мемлекет салықтарды экономиканы дамыту, тұрақтандыру барысында қуатты экономикалық тетік ретінде пайдаланады. Салықтар мемлекеттің егемендігінің бір көрінісі. Осынысымен салықтар мемлекет меншігі мен заемдарынан түсетін табыстан ерекшеленеді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – мемлекеттің экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз етудегі салықтардың алатын орны мен рөліне талдау жасау болып табылады.
Дипломдық жұмыстың міндеті – қойылған мақсатқа жету, ол үшін салықтың мәнін, мазмұнын, атқаратын қызметін, шет елдік салық салу тәжірибесін, салық салу саясатының даму жағдайын, оны жетілдіру жолдарын теориялық тұрғыда қарай отырып, оны практикамен ұштастыру, қорытынды жасау болып табылады.
Дипломдық жұмыста Қазақстан республикасының салық жүйесіне толық сипаттама берілген. Қазіргі кездегі салықтардың мәнін, маңызын, нарықтық экономикадағы алатын орнын, негізгі проблемаларын және
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1.Президенттің Қазақстан халқына Жолдауы. Жетісу №26, 2006 жыл 4 наурыз, 1-2 бб.
2.Ермекбаева Б.Ж., „Салықтар және салық салу”,- Алматы: „Қазақ Университеті”, 2003, 5-6 бб.
3.Ілиясов Н.Қ., Құлпыбаев С. “Қаржы”- Алматы: 2005, 208-211 бб.
4. Шеденов Ө.Қ., Байжомартов Ө.С., Комягин Б.И. „Жалпы экономикалық теория”,- Оқулық. Алматы: 2002, 17-21 бб.
4. Ілиясов Ң.Қ., Нұрлыбаев С. „Қаржы” Алматы 2005 ж.
5. Мамыров Н.Қ., Тлеужанова М.Ә. „Макроэкономика”,- Оқулық Алматы: Экономика, 2003, 392-395 бб.
6. „Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер” туралы Қазақстан Республикасының Салық Кодексі,- Алматы: 2004, 13-17 бб.
7. Худяков А.И., Бродский Г.М. „Теория налогообложения”,- Издательство норма – К Алматы: 2002, 6-12 бб.
8. проф.В.Д. Камаева „Экономическая теория”,- под редакцией д-р экономических наук, Москва, ИМПЭ: 1998, 47-49 бб.
9.Алданыш Нұрымов, “Налоги и финансы рыночной экономики”,- “Елорда” Астана: 2004, 89-92 бб.
10. Әубәкіров Я, Нәрібаев К. „Экономикалық теория негіздері”,- 1998,126-131 бб.
11.Ермекбаева Б.Ж. “ Шет мемлекеттер салығы”,- Алматы: 2004, 121-125 бб.
12. Найманбаев С.М. “Салықтық құқық”, - Алматы: “Жеті жарғы” 2005,
198-230 бб.
13.” Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер” туралы ҚР-ң Салық Кодексі,- Алматы: 2005, 14-16 бб.
14.Смағұлова Г.С. “Аймақтық экономиканы басқару мәселелері”,- Алматы: Экономика 2005, 61-63 бб.
15. “ Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер” туралы ҚР-ң Салық Кодексі,- Алматы: 2006, 11-13 бб.
16.”Қаржы қаражат” экономикалық журналы 5/2001 “Налоговые проблемы”, 28-29 бб.
17.Ильясов К.К., Зейнелғабдин А.Б., Ермекбаева Б.Ж. “Налоги и налогообложение”,- Алматы: Рауан 1995, 132-134 бб.
18.Искакова З.Д. “Реформирование налоговой системы в разрешении проблемы формирования доходов государственного бюджета Казахстана”,- Вестник. Серия экономика. Алматы: №3(43) 2004, 4-9 бб.
19.„Қазақстанның нарықтық экономикасының қаржы-несиелік проблемалары”,- Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті, Алматы: 2002, 248-303 бб.
20. „Қаржы қаражат” экономикалық журналы. 12/99 „Салық жүйесін жандандыру жолдары”, 3-8 бб.
21.Карагусова Г. “Сущность налогообложения”,- Алматы: 200,22-23 бб.
22.Сейдахметов Ф.С. “ Налоги в Казахстане”,- Алматы: 2002, 115-119 бб.
23. Масаимова С.Ж. „Мировой опыт налогового стимулирования развития производства” –Вестник КазЭУ 8/2003, 16-20 бб.
24.Туралыкова Е. “ Совершенствование налоговой системы РК”,- // Бухгалтер и налоги №6-2004, 31-33 бб.
25.Алибеков М.О. “ О главном налоговом реформировании”,- // Аль-Пари, №9, 2000, 52-56 бб.
26. Сахариев С.С., Сахариева А.С. „Жаңа кезең – экономикалық
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.....................................................3
І Тарау. Салықтың экономикалық мәні, мазмұны, атқаратын қызметтері, түрлері
және шет ... ... салу ... ... ... мазмұны
............................................................6
1.2 Қазақстан Республикасында салықтардың атқаратын қызметтері,
олардың
түрлері.....................................................................
....................................15
1.3 Шет ... ... ... ... Мемлекеттің экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз етудегі
салықтардың алатын орны мен рөлі (ҚР, ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы бойынша бюджетке түсетін салық түсімдерінің
көрсеткіштік ... ... ... ... ... ... жылдардағы бюджетке түскен салық
түсімдеріне ... ... ... ... ... ... даму жағдайы және оны
жетілдіру жолдары
3.1 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... салықтар маңызды орын алады.
Экономикалық мазмұн тұрғысынан салық дегеніміз тұрғын, кәсіпорын (фирма)
мен ұйымдардан заңға ... ... ... төлем жүйесі. Салық
мәселесі мен салық салудың тамыры ғасырларға тереңдеп кеткен. ... ... ... бір ... оның ... етуі ... ... нәтижелілігімен тығыз байланысты. Өз кезегінде ... ... ... ... ... ... ... қызметін атқаруда. Яғни салық – бұл белгілі бір
көлемде, белгілі бір мерзімде жалпы ... ... үшін ... органдардың актілері негізінде бюджетке төленетін заңды ... ... ... ... ... ... ... Н.Мамыров, К.Ілиясов,
Ө.Шеденов, Құлпыбаев сияқты белгілі ғалымдар айналысады.
Бүгінгі күні еліміздің салық жүйесі біршама ... ... және ... келеді. Мысалы, 2006 жылғы Елбасының Жолдауына зерделей
үңілгенде мұндағы әр тұжырым мұқият зерттеулермен, сараптаулармен, нақты
болжаулармен ... ... ... ... Жолдауында
Қазақстанның әлемнің бәсекеге барынша қабілетті әрі серпінді ... ... ... ... ... қосылуы жолындағы негізгі жеті басым
бағытты ... ... Сол ... ... ... ... ... енгізілді. Екінші басым бағыт Қазақстанды жаңа белеске көтеру-
тұрлаулы экономикалық өрлеудің іргетасы болмақ. Яғни ... ... және ... ... дамыту жолдарын ұстануымыз ... ... ... ... басымдықты нақты іске асару мақсатында
Президент Үкіметке мыналарды тапсырды:
1. Валюталық операцияларды ... ... ... ... ... ... туралы»Заңға тәуелді актілерді әзірлеу жұмыстарын
аяқтайтын болсын.
2. 2007жылдан бастап қосымша құн ... ... 1% -ға , ал ... ... тағы да 1-2%-ға азайту.
3. 2008жылдан бастап әлеуметтік салық шамамен 30% -ға ... ол ... ... ... ... ... керек.
4. 2007жылдан бастап, барлық жеке тұлғалар үшін табыс салығының ... ... ... ... ... аз ... ... деңгейін сақтау мақсатында айлық есептік ... ... ... ... ... ең аз жалақы мөлшерін алып
тастауды ұсынамын.
5. 2007 жылдың 1 қантарынан бастап шағын бизнес субъектілері үшін ... ... ... ... ... Алты ай ішінде жоғарыда айтылған Салық қызметінің арнайы бөлімін құру
жөнінде нақты ұсыныс әзірленсін және ... ... ... – дипломдық жұмыстың өзектілігін көрсетеді.
Салықтар – мемлекет қаржысының тұрақты қайнар көзі ... ... ... ... дамыту, тұрақтандыру барысында қуатты
экономикалық тетік ретінде пайдаланады. Салықтар мемлекеттің егемендігінің
бір көрінісі. Осынысымен ... ... ... мен ... ... ерекшеленеді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – мемлекеттің экономикалық тұрақтылығын
қамтамасыз етудегі салықтардың алатын орны мен ... ... ... ... ... міндеті – қойылған мақсатқа жету, ол үшін салықтың
мәнін, мазмұнын, атқаратын ... шет ... ... салу ... салу ... даму ... оны жетілдіру жолдарын теориялық
тұрғыда қарай отырып, оны практикамен ұштастыру, ... ... ... ... ... республикасының салық жүйесіне толық
сипаттама берілген. Қазіргі кездегі салықтардың ... ... ... ... ... ... ... және жетілдіру жолдарын
қарастырдық.
Салық салудың негізгі мақсаты – мемлекет қазынасын толтыру, еліміздің
экономикасын ... ... ... ... және ... тұрғындар
қаржыларын қоғамдық қажеттілікке тарту болып табылады.
Салықсыз мемлекеттің және онымен байланысты барлығының да өмір сүруі
мүмкін ... ... ... ... ... мен рөлі ... қаржы ресурстарымен қамтамасыз ... ... ... табысты мемлекеттендірудің басты құралы. Олардың макроэкономикалық
рөлі ... ... мұны ... ... ... ... ұлғаюынан көруге
болады. Салықтар экономикалық ... ... ... өндіріс
процесіне әрекет етудің басты бір тұтқасы ретінде – жаңа ... ие ... ... көп бағытта жүргізуде.
Дипломдық жұмыстың құрылымы кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан
және қолданылған әдебиеттерден тұрады.
Бірінші бөлімде ... ... ... ... ... және салық салудағы кейбір дамыған шетелдердің тәжрибесі
қарастырылған.
Екінші ... ... ... ... ауданы бойынша
бюджетке түскен салық түсімдерінің ... ... ... ... ... ... бөлімінде Қазақстан Республикасының салық саясатының даму
жағдайы, салық механизмдері және салық салуды жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... әсер етуіне көмектесетін
экономикалық тетіктердің ішіндегі салықтың мәні зор.
І ТАРАУ. САЛЫҚТЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ, ... ... ... ... ШЕТ ... САЛЫҚ САЛУ ТӘЖІРИБЕСІ
1. Салықтың экономикалық мәні, мазмұны
Қазіргі нарықтық экономика жүйесінде салықтардың алатын орны өте зор.
Салықтар мемлекеттік ... ... ... Бүгінгі күнде салықтар
әлеуметтік сферада және экономикалық реттеуде негізгі инструмент ... ... ... ... салық жүйесінің көмегімен ұлттық табысты
қайта бөлу кезінде өзінің әсерін ... ... ... ... – бұл мемлекет біржақты тәртіппен
заң жүзінде белгілеген, белгілі бір ... және ... ... ... және ... сипаттағы міндетті ақшалай төлемдер болып
табылады.
Салықтардың экономикалық мәні олардың ... ... ... жүзеге асыру үшін мемлекет жұмылдыратын ... ... ... ... ... қаржының бастапқы категориясы болып табылады. Салықтар
мемлекетпен бірге пайда болды және ... өмір ... ... ... ... Адамзат дамуының бүкіл тарихы бойына салық нысандары мен
әдістері өзгерді, игерілді, мемлекеттің қажеттіліктері мен сұрау ... ... ... қатынастарының ахуалына әсер ете отырып,
олар – дамыған жүйесінде айтарлықтай өрбіді. Мемлекет құрылымының өзгеруі,
өркендеуі әрқашан салық ... ... ... ... ... барлық елдерде олардың қоғамдық-экономикалық құрылысы ... ... ... ... ... кірістерінің негізгі көзі –
ұлттық табысты қайта бөлудің басты қаржылық құралы, ... ... ... ... қалыптастырудың шешуші көзі болып табылады.
Салықтарда мемлекеттің экономикалық мазмұны нақты ... ... ... ... мәні, олардың түрлері мен рөлі қоғамның
экономикалық ... ... ... және ... ... философ Френсис Бэкон салықтарды төлеу әрбір азаматтың
қасиетті борышы деген еді.
Қазақстан Республикасы Конститутциясының 35-бабында: заңды ... ... ... және өзге де ... ... ... ... әрі міндеті болып табылады, - деп жазылған.
Салықтарда ежелден салық жүктемесін (салық ауыртпалылығын) бөлудің
екі қағидаты қалыптасқан:
1) ... ... ... ... ... көрсету” (төлем қабілеттілігі) қағидаты.
Салық мәселесі мен салық салудың тамыры ғасырларға тереңдеп кеткен.
Ал, оларға ғылыми көзқарас ... ... ... болды. Оған дәлелді
теориялық экономия классикалық мектебі ағылшын өкілдері еңбегінен табамыз:
В.Петти (1623-1687ж.ж.) „Салық пен жиынтық ...... ... салу және саяси экономияның басталуы” – (1817ж.), А.Смит ... ... мен ... ...... ... салық салудың
төрт принциптерін айқындаған. Оның осы принциптері дамыған елдерде ... ... ... ... ... мүмкіндігіне қарай, қабілеті мен күшіне сай үкіметті
ұстауға қатысады. Мемлекеттің қорғауымен ... ... ... ... ... сай ... асады. Бұл ережені сақтау немесе
сақтамау салық салудың тереңдігіне немесе тепе-теңдігіне ... ... ... ... ... ... ... болуы керек. Салықтық
төлеу мерзімі, төлем тәсілі, сомасы - барлығы дәрлік төлем ... ... әрі ашық ... ... және кез ... ... да ... алынатын салық белгілі уақытта немесе белгілі тәсілмен төлеуші үшін
ыңғайлы кезде ... ... ... ой ... ... ... толық жеткізілгені дұрыс.
Оның мемлекет қазынасына құйылуы, халық қалтасынан алғаны және ... ... ... жөн. Қазынаға құйылғаннан гөрі, салықты ... алу мен ... көп ... да ... ... ... оны жинау
шенедіктердің көп болуын талап етсе, оларға төленетін ... ... ... мөлшері арқылы жүзеге асады.
А.Смит тікелей, жанбасы, жанама ... ... және ... ...... ... ... талдады.
Салық дегеніміз не? Экономикалық мазмұн тұрғысынан салық дегеніміз
тұрғындар, кәсіпорын ... мен ... ... ... алынатын
міндетті төлем жүйесін айтамыз. Салық салудың мақсаты кәсіпорын, тұрғындар
қаржыларын қоғамдық қажеттілікке (өндірістік және әлеуметтік) тарту ... ... ... ... бар:
- салық бар игіліктерге пропорционалды түрде қоғам мүддесіне сай алынады;
- салық табыс мөлшері мен ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджетке заңды және жеке
тұлғалардан белгілі бір мөлшерде және ... ... ... төлемдер
болып табылады.
Салықтар – шаруашылық жүргізуші субъектілердің, жеке ... екі ... ... ... ... ... ... туындайтын қаржылық қатынастарды сипаттайтын экономикалық
категория.
Салықтардың экономикалық мәні мынада:
- біріншіден, ... ... ... ... мен ... қалыптасуындағы қаржылық қатынастардың бір бөлігін
көрсетеді.
- ... ... ... ... мен ... табысының
белгілі бір мөлшерін мемлекет үлесіне жинақтап, жиынтықтаудың қаржылық
қатынастарын көрсетеді.
Салықтар мемлекеттің ... ... ... ... және мемлекеттің
өмір сүруі мен дамуының негізгі қаржылық көзі болып табылады. Мемлекет
құрылымының өзгеруі, өркендеуі ... да ... оның ... ... ... ... ... қалыптасады. Әрбір мемлекетке өзінің ішкі және
сыртқы саясатын жүргізу үшін белгілі бір мөлшерде қаржы көздері қажет.
Салықтар – ... ... ... ... ... ... ... дамыту, тұрақтандыру барысында қуатты экономикалық
тетік ... ... Осы ... ... байланысты әр дәуірлерде
мемлекет қайраткерлері, экономистер, философтар, ойшылдар көптеген еңбектер
жазған. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... салық салу теориясының негізін салушылардың бірі А.Смит
„Салық төлеушілер үшін құлшылықтың ... ... ... ... деп
тұжырымдаған.
„Салық” ұғымы әр түрлі әдебиеттерде әр түрлі қарастырылады. Негізінен
көптеген экономикалық әдебиеттерде „салық” ұғымы ... ... ... бір
көлемде және белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... қалыптасу кезеңінде салық салу саясатының
негізгі бағыты – ... ... құру және оның ... қызмет етуіне
мүмкіншілік беретін салық механизмін іске асыру. Салық ... ... ... ... салудың негізгі қағидалары, салық салуды ұйымдастыру
салық механизміне ... да бір ... ... ... ... мен ... Сол ... салық механизмі де белгілі бір салық элементтерінен
тұрады. Салық салу элементтері ... ... ... , салық көзі, салық
ставкасы, салық өлшем бірлігі, салық оклады, ... ... ... ... мен ... салық төлеушінің және салық қызметі органдарының
құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... элементтерге жеке-жеке тоқталатын болсақ:
Салық төлеуші (субъект) - салықты және бюджетке төленетін басқа ... ... ... ... заңды міндеті бар ... ... ... төлеушілері:
1) резидент және резидент емес заңды тұлғалар;
2) Қазақстан ... ... ... ... ... жоқ ... болып жіктеледі.
Салық объектісі – заң жүзінде негізделген ... ... ... ... мүлік, қызмет көрсету, ақшалай операциялар және тағы да ... ...... игіліктер.
Салық көзі – салық салынатын табыс. ... ... ... ... табыс пен шегерімдердің айырмасы ретінде анықталады.
Салық ставкасы – бір ... ... ... ... ... тұрақты немесе пайыз ... ... ... салық
ставкасы прогрессивтік, регрессивтік және пропорционалдық (тұрақты) болып
бөлінеді.
Прогрессивтік ставкалар ... ... ... ... ... ... ... керісінше, салық салынатын табыстың мөлшеріне
байланыссыз тұрақты пайызбен тағайындалады.
Регрессивті салық ставкасы – ... ... ... ... ... ... ... төмендеуі. Тұрақты салық ставкасы ... ... ... бірыңғай сома түрінде белгіленеді.
Салық өлшем бірлігі – есептеу үшін ... ... ... ... ...... ... белгілі бір объектісінен
төленетін салық сомасы.
Салық жеілдіктері заңға сәйкес салық төлеушіні бірітіндеп ... ... ... босату. Салық жеңілдіктеріне ... ... ... салынбайтын минимум, шегерістер, салық ставкасын
төмендету, салық ... ... ... тағы да ... ... ... шегерімдерді жылдық жиынтық табыс алумен байланысты шығыстарды
растайтын құжаттары болған ... ... ... ... – салықтар мен басқа да міндетті төлемдердің
бюджетке төлену уақыты.
Салық төлеу тәртібі – белгіленген ... ... ... ... ... ... ... төлеу керек екенін, яғни төлеу кезіндегі
белгілі бір дәйектілікті белгілейді.
Салық төлеушілердің құқығы:
- ... ... ... және ... ... ... да міндетті
төлемдер туралы, салық заңдарындағы өзгерістер туралы салық қызметі
органдарынан ақпарат алу;
- салық қатынастары ... ... өз ... ... және ... не өз өкілі арқылы білдіру;
- салық бақылауы нәтижелері бойынша ... және ... ... ... ... ... ... мен төлеу жөнінде салық қызметі
органдарына түсіндірме табыс ету;
- салық ... ... ... жеке ... салық міндеттемелерінің орындалуы бойынша бюджетпен есеп
айрысудың жай-күйі туралы көшірме алу;
- Салық Кодексінде және ... ... ... да заң
актілерінде белгіленген тәртіппен салықтық тексеру актілері ... және ... ... ... ... адамдарының
әрекетіне (әрекетсіздігіне) шағым жасау;
- салық құпиясының сақталуын талап ету;
- салық ... ... жоқ ... пен ... табыс етпеу.
Салық төлеушінің міндеттері:
- салық міндеттемелерін дер кезінде және толық ... ... ... ... ... ... салық заңдарын бұзушылықтарды
жою туралы заңды талаптарын орындау, сондай-ақ қызметтік міндеттерін
атқаруы кезіндегі заңды қызметіне ... ... ... негізінде салық қызметі органдары лауазымды адамдарының салық
салу ... және ... ... байланысты объект болып табылатын
мүлікті тексеруіне жол ... ... ... мен ... ... сәйкес тәртіптен табыс ету;
- сауда операцияларын жасаған ... ... ... кезде
тұтынушылармен ақшалай есеп айырысуды фискалдық жады бар бақылау –
касса машиналарын ... ... ... тұтынушының қолына
бақылау чегін бере отырып жүргізу.
Салықты ... ...... заңдарының орындалуын, мемлекетке
түсетін салықтар мен басқа да міндетті төлемдерді есептеу ... ... ... төлену мәселелері бойынша заңды және жеке тұлғаларды
тексеру. Салықты төлеуді басқаруды тек қана ... ... ... жүзеге
асырады.[3]
Салық салу қағидалары:
Салық механизмінің қызметі белгілі қағидаларға сүйеніп іске
асырылады. ... ... ... ... ... ісін ... негізделіп жүргізілуін талап етеді:
- міндеттілік қағидасы бойынша салық төлеуші салықтық міндетін толық
және ... ... ... ... нақтылық қағидасы бойынша Қазақстан ... ... ... мен ... ... ... тиіс.
- әділеттілік қағидасы бойынша Қазақстан Республиикасында салық ... ... және ... ... жеке ... ... ... етілмейді.
- біртұтастылық қағидасы бойынша Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... қағидасы бойынша салықты реттеуші нормативтік ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің де алатын орны зор. Салық
жүйесін мемлекет пен заңды және жеке ... ... ... ... осы ... ... ... салық механизмі яғни, салық салу
әдістері мен тәсілдері, ... ... ... мен ... қатысты
кесімдердің, салық қызметі органдарының жиынтығы құрайды.
Салық жүйесі мемлекет қаржы көздерін жасаудың ең негізгі ... ... ел ... ... ... өндірістің ұлғайып дамуына
және саяси әлеуметтік шаралардың толығымен іске асуына ... ... ... ... ... төрт ... ... қарастыруға болады:
- 1-ші кезең (1992-1995 жж) – жаңа ... ... ... ... ... және іске ... 2-ші кезең (1996-1998 жж.) – ... ... ... ... ... жүйесін құруды аяқтау;
- 3-ші кезең (1998-2000жж.) – барлық қағидалардың ... ... ... ... мен ... ... ... жүйесін одан әрі
жетілдіру.
- 4-ші кезең (2001-2002 жж.) – Жаңа ... ... ... ... ... 1991 ... 25 желтоқсанында қабылданған
Қазақстан Республикасындағы Салық жүйесі ... Заң ... ... ... ең ... ... ... табылады.
Бұл еліміздің экономикасын реформалаудағы күрделі ... ... ... Осы ... елде ... өзгерістер болды және
экономиканың дамуына көптеген құбылыстар, атап айтқанда, меншіктің ... ... ... ... субъектілер мен мемлекет арасындағы
қатынастардың құқықтық негізде ... және тағы да ... ... аса ... Заң бойынша алғаш рет Қазақстан Республикасында 42 салық түрі
қызмет етті және олар 3 ... ... ... ... ...... міндетті түрде төленетін жергілікті салықтар мен алымдар – 11,
- жергілікті салықтар мен ... 18 ... ... ... ... ... пайдаға салынатын салық,
қосылған құнға салынатын салық, акциз салығы, жер салығы және тағы басқа
салықтар ... ... ... ... ... де болды. Атап
айтқанда, басқа ... ... ... ... ... ... және ... тәжірибелерінің жеткіліксіздігі, салық түрлерінің
көптігі, халықаралық салық салу қағидаларының ... тыс ... ... ... ... ... ... көптігі және тағы да
басқалары. Осыдан келіп еліміздің салық жүйесін реформалаудың қажеттігі
туындады.[5]
Қазақстан Үкіметі 1992 ... ... ... ... ... ... ... қабылдады. Аталмыш концепцияны іске асырудағы
негізгі кезең болып Қазақстан Республикасы Президентінің 24-ші ... ... ... ... және бюджетке төленетін басқа да ... ... Заң күші бар ... ... Ол 1995 ж 1-ші ... іске ... нәтижесінде бұрын қызмет еткен 42 салық түрінің ... ... мен ... ... ... ... Бұл Салық Заңдылығы бойынша
еліміздің салық жүйесі ... ... ... біршама бейімделіп,
халықаралық тәжірибеге мейлінше жақындатылады. 1999 жылы салық жүйесі 5 рет
өзгерістерге ұшырады. Осыған орай 2000 жылы 1-ші ... ... ... 17 түрі ... мен ... ... етті. 4-ші
кезеңде, яғни 2001 жылдың 12 маусымында Жаңа ... ... ... ж. 1-ші ... ... іске ... ... Кодексінде Қазақастан
Республикасында қолданылатын салықтар мен бюджетке төленетін басқа ... ... атап ... 9 ... 13 ... 9 ... 1 мемлекеттік
баж, 4 кедендік алым белгіленген.
Қазақстан Республикасы салық жүйесін басқару ... ... ... ... ... ... ... жүктеледі. Салық қызметі органы Қазақстан Республикасы Қаржы
Министрлігі Салық Комитетінен және ... ... ... ... ... ... ... салық комитеттерінен тұрады.
Қаржы Министрлігінің салық комитеті салықтар және ... ... да ... ... ... әрі уақытылы түсуіне мемлекеттік
басқаруды қамтамасыз ететін және салық қызметі органдарын ... ... ... ... табылады. Салық қызметі органдарына салық
және ... ... ... да ... ... толық түсуін,
міндетті зейнетақы ... ... және дер ... ... ету жөніндегі, сондай-ақ салық төлеушілердің ... ... ... ... ... ... жөніндегі
міндеттер жүктеледі. Салық органдары тиісті жоғары тұрған ... ... ... ... ... ... ... және жергілікті атқарушы
органдарға жатпайды.
Уәкілетті мемлекеттік орган салық органдарына басшылық жасауды жүзеге
асырады.
Салық органдарының бірінші басшыларын қызметке ... ... ... ... тағайындалады.[6]
1. 2 Қазақстан Республикасында салықтардың атқаратын қызметтері, олардың
түрлері
Салықтардың мәнін толық түсіну үшін ... ... ... ... Ал ... экономикалық маңызы олардың атқаратын
қызметіне тікелей қатысты.
Салықтардың ... ... ... ... ... ... бақылаушылық
Салықтардың бірінші қызметі – фискалдық немесе бюджеттік қызмет. Бұл
қызмет арқылы мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ... ... ... Себебі, салықтар мемлекеттік бюджеттің кірісін
топтастыра отырып, әлеуметтік, әскери, қорғаныс, тағы басқа да ... ... ... ... Мемлекеттік бюджеттің кіріс көзін ... ... ...... ... өндірістің дамуына барынша ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Салықтардың екінші маңызды қызметі ол, реттеушілік қызметі.
Реттеушілік қызметі ... ... ... іске асырылады. Оның
ішіндегі негізгі тетіктер салық ставкалары мен салық жеңілдіктері. Салықтық
реттеудің ... тек қана ... ... реттеп қана қоймай, сонымен
қатар ақша және баға ... ... ... ынталандыру, шағын
және кіші кәсіпкерлікті дамыту жұмыстарын жүзеге аысруы ... ... ... ... ... ... атқару үшін олардың басқа да
экономикалық тетіктерімен ... ... ... ... ... ... ... салық ставкаларын шектен тыс
жоғары деңгейде белгілеу өндірістің тоқтауына, өндірушінің өз ісіне деген
ынтасын ... ... ... ... ғалымдар еңбектерінде
тұжырымдалып, дәлелденген. Мысалы, ... ... ... ... ... 35-40 пайыздан аспауы қажет.[7]
Салық механизмін, оның ішінде салық ставкаларының деңгейін зерттеген
ғалымдардың тұжырымдары ... ... егер ... салық мөлшері салық төлеуші табысының 50% -нан ... онда ол ... ... ... әкеліп соқтырады;
- егер салық мөлшері салық төлеуші табысының 45-50%-ы аралығында болса,
онда жай ұдайы өндіріске әкеледі.
- егер ... ... ... ... ... ... ... болса, онда ұлғаймалы ұдайы өндіріске әкеледі.
Қазақстан Республикасында корпорациялық табыс салығының ... ... 30%, ал ... ... ... үшін 10%.
Шаруашылық субъектілер мен халықтар табысының бір бөлігін мемлекеттің
орталықтандырылған ... ... ... ... ... өндірістегі
қызметін көрсетеді.
Бұл қызметтің іс-әрекетінің көлемін жалпы ішкі өнімдегі салықтардың
алатын үлес салмағы арқылы көруге болады.
Салықтардың келесі негігі ... ол ... ... ... бақылау.
Салықтардың бақылаушылық қызметі арқылы салық механизмінің қызмет
етуінің тиімділігі бағаланады, қаржы ... ... ... ... ... ... мен ... саясатын жетілдіру ... ... ... ... ... ... салықтық тәртіпті
қатаң сақтау, салық ... ... ... ... ... ... толық және уақытылы бюджетке төлеп отыруы қамтамасыз етіледі.
Салықтардың түрлеріне келетін болсақ, ... ... ... ... 9 түрі бар, ... қатар бұлардың құрамына 2005
жылдың 1-ші қаңтарынан салықтың тағы бір түрі енгізілді. Бұл – ... ... мен газ ... ... ... ... ... осы аталған салық түрлерінің алатын орны өте зор, ... ... ... ... ... қаржылық көзі болып
табылады.
Салық ісін тиімді ... ... ... белгілі топтарға
бөліп жіктейміз.
Салықтарды мынадай ерекшелік белгілері бойынша жіктейміз:
1. Салық салу объектісіне байланысты;
2. ... ... ... салу органына байланысты;
4. Экономикалық ерекшелігіне байланысты;
5. Салық салу ... ... ... ... салу объектісіне қарай салықтар тікелей және жанама салықтар
болып жіктеледі.
Тікелей салықтар ... ... ... мүлікке салынады.
Тікелей салықтарға мынадай салықтар жатады:
- корпорациялық табыс салығы;
- жеке табыс салығы;
- жер салығы;
- көлік құралдарына салынатын салық;
- ... ... жер ... ... ... ... әлеуметтік салық.
Жанама салықтарды тұтынушы төлейді. Тауар немесе қызмет бағасына
алдын ала салық ... іс ... оны ... ... ... ... мыналар жатады:
- қосылған құнға салынатын салық;
- акциздер;
Бюджетке түскен соң қолданылатын белгісіне қарай салықтар жалпы және
арнайы болып жіктеледі.
Жалпы салықтар бюджетке ... соң, ... ... ... табыс салығы, қосылған құнға салынатын салық және т.б.
Арнайы салықтар бюджетке түскен соң, алдын ала белгіленген ... ... ... ... ... ... жол қорын құруға
жұмсалады.
Салық салу органына ... ... ... мемлекеттік және
жергілікті болып бөлінсе, экономикалық белгісіне қарай табысқа салынатын
салық және тұтынуға салынатын салық ... ... ... салықтар салық төлеушінің кез ... ... ... түсетін табысынан алынады. Олардың санатына мына
салықтар кіреді: ... ... ... ... ... салынатын салықты салық төлеуші тауар немесе ... ... ... ... Оған ... құнға салынатын салық пен акциздер
жатады.
Салық салу объектісін бағалау дәрежесіне қарай ... ... ... ... ... салықтар салық төлеушінің салық салынатын объектісінің сыртқы
белгісіне қарай салынады. Оған жер салығы, мүлік салығы жатады.
Дербес салықтар ... ... ... салынатын объектісінен алатын
табыс мөлшеріне байланысты салынады. Оған корпорациялық ... ... ... ... ... салықтарыдың негізгі түрлеріне толығырақ тоқталып өтейік.
Корпорациялық табыс салығы – заңды тұлғалардың табысына салынатын
жалпы мемлекеттік тікелей салық.
Қазақстан ... ... ... мен ... ... ... ... резидент заңды тұлғалары, сондай –
ақ, ... ... ... мекеме арқылы қызмет жасайтын немесе
Қазақстан ... ... ... ... ... емес ... ... табыс салығын төлеушілер болып табылады. Салық салу
объектісіне: салық салынатын табыс, төлем көзінен ... ... ... ... қатар Қазақстан Республикасында қызметін тұрақты мекеме
арқылы жүзеге асыратын ... емес ... ... таза ... ... ... ... дегеніміз жылдық жиынтық табыс пен заңға сәйкес
алынатын шегерістердің айырмасы.
Салық кезеңі ішінде төленетін корпорациялық табыс ... ... ... ... ... ... ... салық кезеңі үшін
корпорациялық табыс салығы бойынша декларацияда көрсетілген ... ... ... негізге алып, ағымдағы салық кезеңі үшін ... ... ... ... ... отырып, есептеп шығарады.
Корпорациялық табыс салығы бойынша декларация тапсырылғанға дейінгі
кезеңдердегі аванстық төлемдер сомалары өткен салық кезеңі үшін ... ... ... ... ... есептеп шығарылады.
Салық кезеңінің қорытындысы бойынша залал ... ... ... ... жоқ ... ... корпорациялық табыс салығы бойынша
декларация тапсырған күннен бастап жиырма жұмыс күні ... ... ... ... ... ... күннен бастап жиырма жұмыс күні
ішінде, салық кезеңі ішінде төленуге тиіс аванстық ... ... ... ... органына табыс етеді.
Күнтізбелік жыл корпорациялық табыс салығы үшін салық ... ... ... ... ... төлеушілер корпорациялық табыс салығы
бойынша декларацияны салық органдарына есепті салық кезеңінен ... 31 ... ... ... етеді.
Қазақстан Республикасы аумағында қолданылып жүрген барлық салықтар
мен ... ... ең ... ... ... ... болып
табылады. Табыс салығы Қазақстан ... ... ... ... орын алады. Мысалы, 1999 жылы ... ... ... ... 16%, 2000 жылы 30%, ал ... 27% ... салықтан түскен алымдардың 100% - тің ... ... ... жергілікті бюджетінің кірісіне нұсқан
келмейді. Қазіргі уақытта корпоративтік ... ... мен ... ... ... және ... бюджетке алынады. Корпоративтік табыс
салығын ресубликалық бюджетке ауыстыру қажеттігін бұл салық ... ... ... ... деп ... ... өзі ... әлеуметтік төлемдер ... ... ... ... үшін жол ... ... ... табыс салығы мемлекеттік бюджеттің кірістерінің басты көздерінің
бірі және де басқа салықтарға қарағанда ... ... ... ... ... салықтың бір түрі. Осы табыс салығын төлеуші болып салық жылы
ішінде салық ... ... бар ... ... ... азаматтары және азаматтығы жоқ тұлғалар табылады. ... ... ... ... өздері тұрған жері бойынша төлеуді жүзеге асырады.
Жеке табыс салығын салу объектілері мыналар:
- төлем көзінен салық ... ... ... ... ... ... ... төлеушінің төлем көзінен салық салынатын табыстарына мыналар
жатады:
- қызметкердің табысы;
- бір жолғы төлемдерден алынатын табыс;
- ... ... ... ... ... төлемдері;
- дивидендтер, сыйақылар, ұтыстар түріндегі табыс;
- стипендиялар.
Салық төлеушінің төлем көзінен салық салынбайтын табыстарына ... ... ... ... ... ... ... қағаздары, сондай-ақ заңды тұлғадағы қатысу үлесі;
б) қымбат ... ... мен ... ... ... олардан
жасалған зергерлік бұйымдарды және құрамында қымбат ... ... ... ... ... бар басқа да заттарды, сондай-ақ өнер
туындылары мен антиквариаттарды сату кезіндегі олардың құнының ... ... ... беруден алынған табыс;
г) мүлікті сату құны мен бағалау құны арасындағы, бірақ оны сатып
алу құнынан кем ... оң ... ... сату ... ... ... ... Жеке кәсіркерлердің салық салынатын табысы.
-Адвокаттар мен жеке нотариустардың – заңдық көмек, нотариалдық ... ... қоса ... ... және ... қызметті жүзеге
асырудан түскен табыстарының барлық түрлері, сондай-ақ қорғау мен өкілдікке
байланысты шығыстардың орнын ... ... ... ... да ...... ... шегінен тыс жерлерден
алынған табыстар.
Салық ... ... жылы ... салық салынатын табыстарына
мынадай салық ставкалары ... ... ... ... табыс |Салық ставкалары (%) ... ... ... ... |Салық салынатын табыс сомасынан ... ... |5 % ... ... ... ... |15 ... жылдық есептік |
|көрсеткіштен 40 еселенген жылдық ... ... ... + одан ... ... дейін |асатын ... 10% ... ... ... ... |40 еселенген жылдық есептік ... 600 ... ... ... салық сомасы+одан |
|есептік көрсеткішке дейін ... ... 20% ... ... және одан ... |600 ... ... есептік |
| ... ... ... |
| ... ... 20% ... ... еліміздің салық жүйесіне 1999 жылдан бастап
енгізілген тікелей салық.
Қазақстан ... ... ... ... ... Қазақстанда қызмет жасайтын резидент еместер, жеке кәсіпкерлер, жеке
нотариустар мен адвокаттар әлеуметтік салықты ... ... ... салу объектісі
- Резидент және тұрақты мекеме арқылы жұмыс жасайтын резидент емес заңды
тұлғалар үшін ... ... салу ... жұмыс берушінің
қызметкерлерге төлейтін шығындары.
- Жеке кәсіпкерлер, жеке нотариустар мен ... үшін ... салу ... ... ... ... өзін қоса алғандағы,
жұмыскерлерінің саны табылады.
Салық ставкалары.
Қазақстан ... ... және ... ... арқылы жұмыс
жасайтын резидент емес заңды тұлғалары әлеуметтік салықты, ... ... 21% ... ... ... ... ... жұмыс жасайтын салық төлеушілер
шетелдік жұмысшылар мен қызметкерлерге төленген төлемдерден 11% ... ... ... ... ... жауап беретін тірек қимыл мүшесі бұзылған, есту,
көру, сөйлеу қабілетінен айрылған ... ... ... ... ... ... 6,5% ставкасымен төлейді. Егер:
а) салық кезеңіндегі жалпы еңбекақы ... 51%-ы ... ... б) ... ... жұмыскерлерінің 51%-ы
мүгедектерден құралса.
Арнаулы салық режимін қолданылатындарды қоспағанда, жеке кәсіпкерлер,
жеке нотариустар және адвокаттар ... үшін 3 ... ... көрсеткіш
мөлшерінде, әрбір жалдамалы жұмыскері үшін екі айлық есептік көрсеткіш
мөлшерінде әлеуметтік салықты ай ... ... ... ай ... есептеледі және есепті айдан кейінгі айдың
15-нен кешіктірмей ... ... ... ... салық жөніндегі
декларация есепті тоқсаннан кейінгі айдың ... ... ... ... ... ... ... төленуге тиіс әлеуметтік салық сомасы
осы құрылымдық бөлімше қызметкерлерінің табыстары бойынша есептелген салық
сомасы ... ... ... жеріндегі тиісті ... ... ... ... ... ... жеріндегі салық
органы куәландыруы керек.
Жер қойнауын пайдаланушылардың арнаулы төлемдері мен салығы.
Жер ... ... деп ... ... ... ... ... қазбалар өндіруді, техногендік құрылымдарды
қайта өңдеуді жүзеге асыратын және ... ... ... ... шарт ... ... айтады. Жер қойнауын
пайдаланушы үшін белгіленетін ... ... тек қана ... Үкіметі белгілеген тәртіппен жер қойнауын пайдалануға
жасалатын ... ... ... ... ... ... мен салығына мыналар
жатады:
- бонустар
- роялти
- үстеме пайда ... жер ... ... ... ... ... Және жер ... пайдалануға жасалған келісім-шартта белгіленген
мөлшерде ақшалай нысанда төленеді. Жер қойнауын ... жер ... ... жеке ... ... ала ... ... түрлерін белгілейді:
- қол қойылатын;
- коммерциялық табу бонусы.
Роялти.
Жер қойнауын пайдаланушы ... ... ... ... ... қазбалардың әр түрі бойынша, оның сатып алушыларға
өткізілгенінен немесе өз қажетіне пайдаланғанына қарамастан жеке ... ... ... төлеушілер – жер қойнауын пайдалану ... ... ... түрлерін өндіретін, салық салу режимінің бірінші
үлгісі бойынша салық төлейтін жер қойнауын пайдаланушылар.
Жер қойнауын пайдаланушы ішкі ... ... 20 ... ... ... ... әрбір жекелеген келісім-шарт бойынша жер қойнауын
пайдаланушының таза табыс сомасы үстеме пайдаға салық салу ... ... ... ... ... ... ... аяғында қол жеткен
ішкі пайда нормасының деңгейі ... ... ... ... ... ... бойынша есептеледі.
Үстеме пайда салығы салық кезеңіндегі таза ... ... ... ішкі нормасы (ГПН), % ... ... ... ... ... тең ... кем |0 ... жоғары, бірақ 22-ке тең немесе кем|4 ... ... ... 24-ке тең ... кем|8 ... ... ... 26-ға тең немесе кем|12 ... ... ... 28-ға тең ... ... ... жоғары, бірақ 30-ға тең немесе кем|24 ... ... |30 ... ... жер қатынастары саласындағы өзгерістер ... жер ... ... ... Жер ... ... Жер ... Жер Республиканың айрықша меншігі
деп айтылған. Жерді иелену және пайдалану үшін төленетін ақы жер ... ... Бұл ... ... ... ұтымды пайдалануды
қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... ... дамуы үшін қажетті шараларды іске асыру үшін
бюджетке түсетін табыстарды құру. Жер салығы ... ... ... сондықтан бұл жергілікті өкімет ... ... ... ... ... салығын төлеушілер – меншігінде немесе тұрақты пайдалануында жер
учаскесі бар заңды тұлғалар ... ... ... ... олардың
филиалдары, өкілдіктері және жерге иелік етуші жеке тұлғалар.
Жер салығының мөлшері жер учаскесінің саласына, құнарлығына, орналасу
аймағына және сумен ... ету ... ... анықталады және жер
иесі мен жерді пайдаланушының шаруашылық нәтижесіне байланысты болмайды.Жер
салығы жер алаңының ... үшін жыл ... ... ... ... Ал ... мемлекеттерге берілген жер учаскесін ... ... ... ... мен ... Қазақстан Республикасының осы
мемлекеттермен жасасқан шараларымен анықталады.
Жер салығының салық салу объектісі – ... ... ... немесе
пайдаланатын заңды және жеке тұлғалардың қарамағындағы жер ... ... атап ... ... олар мыналар:
1. Ауыл шаруашылығы мақсатында пайдаланылатын жерлер;
2. Елді мекендік жерлер;
3. ... ... ... ... және өзге де ... ... Ерекше қорғалатын табиғи аумақтағы жерлер;
5. Орман қоры жерлері;
6. Су қоры жерлері;
7. Қордағы (запастағы) жерлер.
Жер салығы ... ... ... ... босатылатын
төлеушілер:
- біртұтас жер салығын төлеушілер;
- діни бірлестіктер;
- мемлекеттік бюджет есебінен қаржыландырылатын ұйымдар;
- уәкілетті органның ... ... ... ... түзету
мекемелерінің мемлекеттік кәсіпорындары;
- салық салу режимінің екінші үлгісі ... ... ... жер ... ... ... атағын алған, „Алтын алқамен” марапатталған көп балалы
аналар;
- Ұлы Отан ... ... мен ... ... ... ... мүгедек тұлғаның ата-анасының біреуі.
Мүлікке салынатын салық.
Салық салу объектісіне қарай ... ... ... ... ... Белгіленген ставкаларды есепке ала отырып, салық
мүліктің құнына тікелей ... ... ... Қазақстан Республикасының аумағында меншік шаруашылық жүргізу немесе
оралымды басқару құқығында салық салу объектісі бар ... ... ... ... Республикасында қызметін жүзеге асыратын
Қазақстан Республикасының резидент емес ... ... ... ... ... құқығында салық салу
объектісі бар жеке кәсіпкерлер;
- меншік құқығында салық салу ... бар жеке ... иесі ... салу ... ... басқаруға немесе
жалға берген кезде меншік иесімен келісім ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Жеке тұлғалар үшін салық салу объектісі - Қазақстан Республикасының
аумағындағы тұрғын үй – ... ... ... ... және өзге де
құрылыстар, ғимараттар болып табылады.
Заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлер үшін ... салу ... ... ... мен ... емес ... ... жылдық құны.
Салық Заңдылығына сәйкес төмендегі объектілерге мүлік салығы
салынбайды:
- жер салығын салу ... ... ... ... ... ... салық салу объектісі болып табылатын көлік
құралдары;
- ... ... ... ... бойынша консервацияда тұрған
негізгі құралдар;
- жалпыға ортақ пайдаланылатын мемлекеттік автомобиль жолдары мен оларға
салынған жол құрылыстары;
- бұрылу беделі және т.б.
Мүлік ... ... ... ... мен жеке ... үшін ... салу объектісінен
1% пайыз;
б) төменде көрсетілген заңды тұлғалар үшін салық ставкасы салық салу
объектісінен 0,1% пайыз;
- діни ... ... ... ... әлеуметтік саладағы ұйымдар;
- негізгі қызмет түрі кітапханалық қызмет көрсету саласындағы жұмыстарды
орындау ... ... ... ... кадрларды мемлекеттік аттестациялау саласындағы функцияларды
жүзеге асыратын мемлекеттік ... жеке ... ... ... ... ... бірыңғай жер салығын төлеушілер;
2) салық салу режимінің екінші үлгісі бойынша ... ... жер ... тек ... бюджет есебінен қаржыландырылатын ұйымдар;
4) Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі, оның ... ... және ... құралдарына салынатын салық тікелей салық және мемлекет пен
көлік құралдарының арасындағы ... ... ... ... ... ... ... көлік құралдарын иемдену
барысында республиканың ... ... ... Ал осы автомобиль
жолдарын қаржыландыруды мемлекеттік бюджет жүзеге асырады. Сондықтан ... ... ... экономикалық мәні зор деп айтуға болады.
Көлік құралдарына салынатын салық салу объектісіне қарай тікелей
салықтарға жатады. Ал ... ... ... бұл ... ... ... ... салықтарға жатады. Өйткені, бұл салықтан ... ... сол ... жүретін жолдарды жөндеу үшін арнайы мақсатқа
жұмсалады.
Салық салу объектісін бағалау ... ... ... ... ... ... салықтарға жатады. Өйткені бұл ... ... ... ... ... ... ... есептеместен салынады.
Ал салық салынатын органға қарай көлік ... ... ... ... ... ... төлеушілер меншік құқығында салық салу объектілері бар
заңды тұлғалар, олардың құрылымдық ... ... ... ... болып табылады.
Салық салу объектілеріне уәкілетті органда мемлекеттік тіркелген және
есепте ... ... ... (тіркемелерді қоспағанда) жатады.
Жүк көтергішті 40 тонна және одан асатын карьерлік автосамосвалдар;
мамандандырылған медициналық ... ... ... салу ... болып
табылмайды. Көлік құралдарына салынатын салық жылына бір рет ... ... ... мен газ ... ... ... салықтың жаңа түрі 2005 жылдың 1-ші қаңтарынан бастап енгізілді.
Рента салығын ... ... ... мен газ ... жер қойнауын пайдалануды бөліскеннен басқа жеке және заңды
тұлғалар болып ... ... ... экспортқа шығарылатын шикімұнай мен газ
конденсаты.
Рента салығының базасы экспортқа ... ... мен ... ... құны мен ... ... ... тасымалдау
шығынының шегеру айырмасы болып табылады.
Рента салығының ставкалары келесі көлемде ... құны ... % ... АҚШ ... ... дейін |0% ... 20-ға ... |1% ... дан 21 –ге ... |4% ... 22-ге дейін |7% ... ден 23-ке ... |10% ... 24-ке ... |12% ... 25-ке ... |14% ... 26 –ке ... |16% ... дан 27-ге ... |17% ... ден 28 –ге дейін |19% ... ден 29-ға ... |21% ... дан 30 –ға ... |22% ... дан 31-ге ... |23% ... ден 32 –ге дейін |25% ... ден 34-ке ... |26% ... 36 –ға ... |28% ... дан 37 –ге дейін |29% ... ден 38 –ге ... |30% ... ден 40-қа ... |31% ... ... |33% ... салықты салық төлеушілер ай сайын келесі айдың 15-інен
қалдырмай ... ... Ал ... өзі ... жері бойынша
салық комитетіне тіркеуден өткен ... ... ... ... ... тапсыруға міндетті.
Жанама салықтар – бағаға немесе тарифке үстеме түрінде белгіленген
салықтар, олар салық ... ... ... мүлкіне тікелей
байланысты емес.
Қосылған құнға салынатын салық, салық ... ... ... ... жатады. Жанама салықтар немесе тұтынуға салынатын
салықтар өнімнің, қызметтің бағасына қосылатындықтан, бұл ... ... мен ... ... ... ... бір емес. Салық ауыртпалығын
тауарды, қызметті тұтынушы көтереді.
Қосылған құнға салынатын салық ... ... ... ... ... 1-ші ... бастап енгізілген. Бұл салық бюджет кірістерін
құрайтын салықтық түсімдердің ішіндегі негізгі салықтардың бірі.
Қосылған құн ... ... ... ... ... және олардың айналысы процесінде қосылған, олардың өткізу ... ... ... құнының бір бөлігін бюджетке аударуды, сондай-ақ
Қазақстан Республикасының аумағындағы тауарлар ... ... ... ... Қазақстан Республикасында қосылған құн ... ... ... ... ... міндетті тұлғалар болып табылады.
Салық салу объектісі материалдық ... ... бар таза ... ... ... ... құн болып табылады:
қосылған өнімге кешенді шығыстар, мысалы, жарнамаға жұмсалатын ... ... ... ... ... бұл салықтың ерекшелігі –оның ... ... ... ... ... ... ... тек салық салынатын айналым мен салық
салынатын импортты қамтитын қосылған құн болып табылатындығында. ҚҚС ... ... ... ... соның ішінде Еуропа экономикалық одағының
17 елінде пайдаланылады. Бұл салықтың артықшылығы мынада: біріншіден ... құн ... орын ... ... ... ... тобынан
алынады; екіншіден, төлеушілер үшін де ... ... ... және ... ... ... ... ахуалына, инфляция деңгейіне қарамастан мемлекет
бюджетінің ... ... ... және ... ... ... ҚҚС қазіргі кезде ... ... ... аса ... ... бірі болып саналады. Мемлекеттік
бюджет кірістерінің жалпы сомасында бұл төлемнің үлес салмағы 27,1% құрады.
Салық және бюджетке ... ... да ... төлемдер туралы
Қазақстан Республикасының кодексі бойынша қосылған құнға салынатын салық
деп тауарларды өндіру және ... ... ... ... ... ... ... тауарлар импорты кезіндегі аударымды
айтады.
Акциздер.
Жанама салықтардың келесі түрі – ... деп ... ... ... ... олар 2,7% ... – бағаға қосылатын және сатып алушы төлейтін тауарларға
салынатын салық. Акциздерді ... ... ... ... түрде жоғары бағалары мен тұрақты сұранымы ... ... ... ... ... ... де ... мүмкін,
бұл орайда салық сомасы тарифке кіріктіріледі.
Акциздер әмбебаптық және жеке жара акциздер болып бөлінеді.
Әмбебаптық акциздер ... мен ... ... ... ... өндіріледі; оларға сатудан алынатын, айналымдардан алынатын
салықтарды жатқызуға болады.
Жеке дара акциздер айтарлықтай көп болуы мүмкін. ... ... ... ... ... және оның ... мына тауарларға, акцизделетін тауарлар мен қызмет түрлеріне
салынады: спирттің барлық түрлері, ... ... ... ... ... ... ... темекі бұйымдары, құрамында темекі бар
басқа өнімдер, алтыннан, платинадан ... ... ... ... ... дизель отыны, мүгедектерге арналған жеңіл автомобильдер,
атыс және газ қарулары, шикі мұнай, ойын ... ... ... ... ... ... ... және тауар құнына пайызбен және
заттың нысандағы өлшем бірліне абсолюттік ... ... ... ... ... акциз салығын салу
объектілері республика аумағында акцизделетін тауарларды өткізу немесе
оларды алыс-беріс ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру операциялары болып ... ... ... акциз тауарларының көлемі немесе тауардың кедендік
құны болып табылады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... бұйымдары акциздерді жинаудың толықтығын қамтамасыз ету және оның
аумағында ... ... ... және өткізуді болдырмау мақсатында міндетті
түрде таңбалауға жатады.
Сонымен, салықтар – қаржының бастапқы ктегориясы болып табылады және
еліміздің мемлекеттік ... ... ... экономиканы дамытудың
негізі ретінде көрініс табады.
1.3 Шет мемлекеттердің салық салу жүйесі
Салық жүйесін көп жылдардан бері ... ... ... ... және ... ... жасап келе жатқан Ұлыбритания, Германия,
Америка Құрама Штаттарының салық ... ... да ... түсініктеме
беру өте орынды. Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алғалы бері 10-11 жыл
ішінде ... ... ... қарым-қатынас жасап, ел экономикасын дамыту
инвестиция тарту барысында үлкен ... ... ... ... ... саланың бірі – салық жүйесін ... ... ... ... деңгейге көтеру. Осы орайда дамыған Европа елдері
мен Америка Құрама Штаттарының салық ісіндегі тәжірибесімен танысу ... ... ... мен кәсіпкерлерге өз көмегін тигізеді деп
сенеміз.
Еуропаның салық жүйесі оның ерекшеліктері.
Германияның салық ... екі ... ... ... ... бар ... болып табылады. Осыған орай оның салық салу ... ... ... және осы ... ... ... ... қоғамдастықтардың мүдделерін (бюджеттерін) көздей отырып
құрылғанын ... ... ... ... ... жалпы, федералдық
салықтар мен жерлердің және қоғамдастықтардың ... ... ... ... ... салынатын табыс салығы; декларация ... ... ... ... ... капиталдан алынатын
табыстарға салынатын салық; қосылған құнға салынатын ... ... ... ... ... ... ... өнімдерінен, темекіден, спирт және арақ
өнімдерінен алынатын акциздер; ... ... ... ... ... ... салық; мүлік салығы; сырадан ... ... ... ... және ... ... ... салық;
қоғамдастықтардың салықтарына: жер салығы; кәсіпқойлық салық жатады.
Германияның салық жүйесінің ұтымдылығының ... ... ... ... жәйтті атап өтуге болады: салықтық кірістері айтарлықтай
мол Бавария, ... ... ... ... онша ... Саксония, Шлезвиг-Гольштейн жерлеріне өз қаржылық ресурстарының
бір бөлігін әрдайым беріп ... ... ... салықтар мына:
жеке тұлғаларға салынатын салық; корпорацияларға ... ... ... ... ... ... ... салық; жер салығы; жер
учаскесін сатып алу кезінде төленетін салық; ... ... ... ... ... салынатын салық; автомобильдік ... ... ... ... ... және темекі өнімдеріне ... ... ... ... және газ ... дамыту үшін алынатын
кедендік баждар мен алымдар, әлеуметтік сақтандыру қорына ... ... ... ... бөлінеді.
Салық салу туралы заңдар ... ... алу және ... ... ... Германияның Конституциясымен реттелінеді.
Федералдық билік органдарына кедендік баждар мен қаржылық ... ... ... ... ... құқық берілген. Қалған
салықтар мен алымдар бойынша ... ... ... Осы ... ... ... және жер салықтарына мұқият назар аударылады.
Салықтарды алу жөніндегі әкімшілік ... Бас ... ... ... басқармаларға бөлініп берілген. Осы Бас кедендік
басқармалар өз ... ... және ... ... ... ... ... қаржылық органдар болып табылады.
Ал қаржылық басқармалар жергілікті деңгейдегі салықтар мен кейбір
федерациялық салықтарды ... ат ... ... ... ... ... құрылған Ұлыбританияның салық жүйесі
1973 және 1987 жылдары ... ... ... Осы салықтық
реформаларды құрайтын негізгі шараларға: жеке табыс салығының төменгі
ставкасын ... 20 ... ... төмендету; тұрғылықты халыққа
салынатын табыс салығын 20,24 және 40 ... ... ... ... ... ... ... салуды енгізу және ... еді. ... ... ... ... жүйесіндегі
салықтар (өз деңгейлеріне орай) :
Орталық салықтар: ... ... ... ... ... ... табыс салығы; мұнайдан түсетін табысқа ... ... ... ... ... ... ... салық; елтаңбалық
алым; баждар және акциздер.
Жергілікті ... ... ... ... мен
фабрикаларға, жер учаскелеріне, ... ... ... және
мекемелерге салынатын салықтардан тұрады.
Ұлыбританияның салықтық заңдарының негізі ретінде: 1970 ... және ... ... ... ... қатысты заң
Актісін, 1979 жылғы қосылған құнға салынатын салыққа қатысты ... ... ... ... ... салыққа қатысты Актіні атап көрсетуге
болады. Британия парламентінің заң шығарушылық билігі және ... ... ... ... Уэльске, Шотландияға және Солтүстік Ирландияға
таралды. Ұлыбританияның Үкіметі мен Қазынашылығы ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруды жүзеге асыру міндеті үкімет
департаменттері: Ішкі кірістер жүзеге ... ... ... ... ... ... мен ... және акциздер басқармасына жүктелген.
Бұл жерде айта кететін бір қызықты жәйт, елтаңбалық алым ең ... ... ... ... себебі ол салық салу жүйесіне 1694 ... ... ... жүйесі
Францияның салық жүйесіндегі салықтар табыс салықтары, тұтынуға
салынатын салықтар және ... ... ... ... аса ірі үш ... ... ... Франциядағы салық салу көбінесе тұтынуға салынатын
салыққа бағытталған. Франциядағы фиксалдық ... ... ... ... ... ал ... ... деңгейі аса жоғары болып табылады.
Францияның салық жүйесінің негізін құрайтын салықтар орталық және
жергілікті салықтар болып ... ... ... ... ... ... салынатын салық; ақшалай капиталдардың табысына салынатын
салық; жылжымайтын мүліктерден түскен ... ... ... ... ... ... салық; мұраға және сыйға
тартуға салынатын салық; капиталдың өсімінен алынатын ... ... ... ... ... ... (алымы) жатады.
Жергілікті салықтар жүйесіне мына келесідей салықтар мен алымдар:
тұрғын үйге ... ... ... салық; жер салығы; құрылыс
салынған учаскелерден алынатын жер ... ... ... ... ... салықтар; тұрмыстық қоқыстарды жою үшін алынатын салық;
рудниктерге салынатын департаменттік және ... ... ... ... ұстауға алынатын баж; автокөлік құралдарынан
алынатын баж; ... үшін ... ... ... ... салық жүйесі үш әкімшілік ... ... ... ... ... ... және ... жүйесі жатады.
Әрбір регион, ... ... ... өз ... мен
мұқтаждықтарына сай қосымша салықтар енгізуге құқылы. Мәселен, Иль-де
Франс ... ... ... ... салық бұрыннан
белгіленсе, әкімшілік аумақтық бірліктердің (АӘБ) басшылары осы салықты
Эссон, О-де-Сен, ... ... ... ... Уаз ... департаменттерінде енгізе алады, сондай-ақ осы жәйттер Кальвадос,
Ор, ... ... ... ... ... ... ... негіздерге байланысты қарастырылуы мүмкін.
Франциядағы салық жүйесін басқаруды жүзеге ... ... ... және Қаржы министірлігі болып табылады.
Италияның салық жүйесі
Италияның ... ... ... ... ... жаңадан
қалыптасуы 1973-1974 жылдары көрініс тапқан еді және ол ... ... ... ... ... ... болатын.
Қазіргі кезде Италияның салық жүйесінің құрылымындағы салықтарға
мыналар: жеке ... ... ... ... заңды тұлағалардан
алынатын табыс салығы; жергілікті табыс салығы; мұраға және сыйға ... ... ... ... салынатын салық; арнаулы акциздер; іскерлік
операциялардан алынатын салық ... ... ... ... салық); жерді иеленгені үшін алынатын салық; жылжымайтын ... ... ... ... ... ... салық; көлік
құралдарына салынатын салық; қоғамдық алаңдарды пайдаланғаны үшін салынатын
салық; ... ... ... ... ... алым және ... табыс салығының ставкасы бірыңғай 36 процент, ал
жергілікті табыс салығының ставкасы 16,2 ... ... ... ... салу ... ... ... негізделген. Ал салық
қызметін жүзеге асырушы бірден бір ... ... ... және ... ... мен ... болып табылады.
Испанияның салық жүйесі
Испанияның салық жүйесін жалпы ұлттық салықтар мен жергілікті
салықтар ... ... өзі 56 ... тұратын 17 автономдық
аумақтарға бөлінеді. Олардың ішінде ... салу ... ... ... Баскілер елін, Наварраны және ... ... атап ... ... ... ... салықтарды белгілейтін органға Испания
Парламенті-Кортестер ... ... ... ... ... Экономика
және Қаржы министрлігі жүзеге асырады. Ал салықтарды жинау ісі Мадридтегі
бас салық конторасына, регионалдық салық басқармаларына, ... ... ... ... ... жекелеген салық қызметі департаменттеріне
жүктелген.
Жалпы ұлттық негізгі салықтарға: ... ... ... ... ... табыс салығы; қосылған құнға салынатын ... және ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру жүйесі
бойынша алынатын салықтар; ауқаттылыққа салынатын салық ... ... ... ... жалжымайтын мүліктерді қалаларда сатқаны үшін
алынатын салық; коммерциялық қызметпен айналысқаны үшін ... ... ... болып табылады.
Осы салық жүйесінде алынатын жеке тұлғалардың табысына салынатын
салық ставкасының төменгі шкаласы 16 процент, ... ... 56 ... табысына салынатын салық мөлшері 35 процент, қосылған
құнға ... ... ... 16,7 және 4 ... ойын бизнесіне
салынатын салық ставкасы 20 мен 55 ... ... ... немесе сыйға
тартуға берілетін мүлікке салынатын салық ставкасы 7,65-тен 34 процент
мөлшерінде ... ... ... ... мен 284 ... ... ... салықтардың мынадай
түрлері алынады: корпорацияларға салынатын салық (28%); қосылған құнға
салынатын салық (25,21,12%); ... ... ... ... ... мұраға және сыйға тартуға салынатын салық (10-нан 60% ... ... ... ... ... ... 20%мөлшерінде); жергілікті табыс
салығы (13 проценті ... 17 ... ... 1,1 ... ... мүлікке салынатын салық (оны тек жеке тұлғалар
төлейді); әлеуметтік төлемдер(есептеулердің жалпы ... ... ақы ... 38% ... ... акциздер (тек алколголь,темекі,бензин және
энергия тобындағы тауарлардан алынады).Салықтардың түрлерін жоғарғы орган
Рикстаг айқындағанымен олардың ... мен ... ... ... ... ... лэндер мен коммуналардың құзырлы органдары белгілейді.
Салық заңдарын даярлайтын орган Қаржы ... ... ... ... және салықтық заңдардың орындалуын ... ... ... ... мен ... ... салық
органдары жатады.
Еуропаның салықтық құқығы
Еуропаның салықтық құқығы негізінен ... ... ... ... және ... Кеңестің өз салық
жүйелерінің құрылуы мен жұмыс істеулеріне, ... орай және тағы ... ... ... ... ... қабылданған ұлттық салықтық
заңдар мен ... ... ... Одақ ... ... ... көзделген салық ережелері мен ... ... ... өзге де ... және ... ... ... тұрады. Еуропаның салықтық құқығының осындай мән-
жайын ... ... ... білу ... ... ... ... салықтар мен салық салу және
кеден мәселелеріне байланысты туындайтын айрықша қатынастарды ... және мүше ... ... ... ... ... ... құқықтың құрамдас бөлігі интеграциялық ... ... ... ... ... ... ... салық саясатымен ... ... оның ... ... регламенттер, директивалар, шешімдер, құрылтайлық
шарттар, Еуропалық қоғамдастық Соттың шешімдері және ... ... ... ... ... салу жүйесінің негізгі принциптері
ретінде демократиялық принципін, ... ... ... адам ... ... ... ... ЕО құқықтарының басымдылығы
принципі, салық салу аясындағы ... ... ... ... ... мен ... салық жүйесі. Америка Құрама Штаттарының салық жүйесі
және оның ... ... ... жүйесі үш деңгейлі (федералдық, штаттардың және графиктардың,
муниципалитеттердің, тауншиптердің) билік органдарына ... ... және ... ... ... ... ... жүйесіндегі
салықтар мен басқа да міндетті төлемдерге тұрғылықты ... ... ... ... табыс салығы; корпорациялардың пайдасына
салынатын салық; ... ... ... ... ... ... кедендік баждар; мұрадан және сыйға тартудан ... ... ... ... ... мен өзге де міндетті төлемдер
ретінде саудаға салынатын жалпы ... ... ... ... ... ... табыс салығын; корпорациялардың пайдаларына
салынатын салықты; ... және ... ... ... ... мүлік
салығын атап өтеуге болады.
Саудадан алынатын жалпы салықтың ... ... ... мөлшері
30% тең келеді. Осы салықтың ставкаларын әр шарттардың құзырлы ... ... ... мөлшері әртүрлі болып келеді. ... ... ... ... Каролина штаттарында-3% көлемінде
алынса, ал Аламба, Айова, Луизиана, Мичиган, Джорджия, Оңтүстік ... ... -8,25% ... ... Бұл ... бір
қызықты жәйт, осы салық Аляска, Дэлавер және Нью- ... ... ... белгіленбеген.
Штаттардағы жеке тұлғалардан алынатын салық ставкасының мөлшері 2%-
тен 12%-ке дейінгі аралықты қамтиды.Флорида,Невада, ... ... ... ... және ... ... осы ... салық жүйелеріне енгізілмеген.
Жергілікті жердегі саудаға салынатын салық, тұрғылықты ... ... ... салығы, корпорациялардың пайдаларына салынатын
салық, мұралардан алынатын салық, мүлік салығы, акциздер, ... ... ... тауншиптердің, мектеп
дистриктерінің, арнайы дистриктердің және т.б. ... ... ... Осы ... ... 80 мың әкімшілік бірліктердің ... ... ... ... ... ... аталған негізгі жергілікті салықтардан басқа әрбір құзырлы
жергілікті органның өз ұйғарымы бойынша мына ... мен ... ... ... көрсетулерге салынатын салық; коммуналдық
қызмет көрсетуге ... ... ... ... газ және ... үшін төлемақы; іскерлік белсенділігіне салынатын салық және т.б.
белгіленуі мүмкін.
АҚШ салық жүйесінің қызмет ... ... ... ... ... Қшкі ... ... орнын 1986жылы заңи күшіне
енгізілген АҚШ-ның Салық ... ... ... ... ... басқару ісі Қаржы министірлігінің құзыретіне
жатады. Салықтардың төленуіне және салық ... ... ... ... АҚШ ... ... Ішкі табыстар қызметіне
жүктелген. Ішкі табыстар қызметінің ... жеті ... ... мен елу ... салық басқармалары өздеріне тиесілі ... ... ... ... ... ... 25мемлекеттік салықтар мен 30 жергілікті
салықтар құрайды, сондай-ақ осы жүйе 3045қалалар мен ... ... ... 47 ... аумағын қамтиды.
Жоғарғы кіріс көздері-заңды және жеке тұлғалардан тікелей алынатын
мемелекеттік табыс ... ... ... ... ... 50%-ке
жоғарлататын салық деуге болады), мүлікке салынатын ... ... ... ... ... мұраға салынатын салықты, лицензияны
тіркеуге салынатын салықты, жерлерді ... және ... ... ... ... ... тұтынуға салынатын тікелей және
жанама салықтар болып табылады.
Жеке ... ... ... ... ... ... 50% мөлшерінде белгіленген. Префектуралық табыс салығы
5,10 және 15% ставкалар ... ... Тағы бір айта ... ... ... тұрғыны әр жыл сайын өздері тапқан табыс көлеміне
қарамастан ... ... ... ... ... ... ... Автомобиль иелеріне салынатын салық, ... ... ... ... ... ... ... ресторанда
тамақтанғаны үшін, ыстық су көздеріне түскені үшін алынатын акциздер тиісті
бюджеттерді ... ... ... ... септігін
тигізеді.
Ресей Федерациясының салық жүйесі
Ресей Федерациясының салық ... ... және оның ... ... мен ... да ... нысандағы төлемдердің түрлері
тікелей және жанама салықтар, сондай-ақ заңды тұлғалардан, жеке
тұлғалардан, заңды және жеке тұлғалардан ... ... ... ... ... мұнай, газ, көмір, бензин және т.б. ... және ... ... ... ... ... мен спирт, арақ және басқа
алкоголь өнімдері, темекі өнімдері, сыра сияқты кең сұранысқа ие
тауарлардан қосылған құнға салынатын салық, ... ... ... ... ... тарифтер жатады.
Банктердің, сақтандыру ұйымдарының, басқа да ... ... ... салық, дивидендтік сомалардан, яғни
капиталдан алынатын салық, мүлікке ... ... ... ... ... ... әлемінің объектілерін пайдаланушыларға
салынатын салық, заңды тұлғалардан алынатын тікелей ... ... ... алынатын табыс салығы , жеке тұлғалардың мүлкіне
салынатын салық, ... және ... ... ... ... лицензиялық
және тіркеу үшін алымдар жеке тұлғалар ... ... ... ... Ал ... және жеке тұлғалардан алынатын салықтар ретінде
курорттық салықты, жарнамаға салынатын ... ... ... ... жер, су, ... және ... салықтарын, шетел
валютасын, бағалы қағаздарды, алтын кұймаларын сатып алуға ... атап ... ... осы ... салық жүйесіне берген қысқаша сипаттаманы
нақтыландыру мақсатында, оның негізін құрайтын элементті салықтар ... ... ... жүйесі федералдық салықтар мен алымдар, регионалдық
(аймақтық) салықтар мен алымдар және жергілікті ... мен ... үш ... ... ... мен алымдарға: қосылған құнға салынатын салық;
акциздер; ұйымдардың пайдасына ... ... ... ... ... салынатын салық; жеке ... ... ... ... баж; ... баждар мен кедендік алымдар; жер қойнауын
пайдаланғаны үшін алынатын салық; мемлекеттік әлеуметтік ... ... ... ... ... ... қалпына келтіру
үшін алынатын салық; көмірсутектерді өндіруден ... ... ... салық; жануарлар әлемінің ... және су ... ... ... үшін ... ... ... салығы;
экологиялық салық; федералдық лицензиялық алымдар жатады.
Регионалдық салықтар мен алымдар ... ... ... ... ... ... ... салық; жол салығы; көлік
салығы; саудадан алынатын ... ойын ... ... ... ... алымдар белгіленген. Жер салығы, жеке тұлғалардың
мүлкіне салынатын салық, жарнамаға салынатын салық, ... ... ... ... ... ... ... жергілікті салықтар мен
алымдарға жатқызылған.
Ресей Федерациясының Конституциясы, ... ... ... ... Федерациясының салық органдары туралы» РФ ... ... ... ... ... ... РФ Президентінің Жарлығы,
РФ салықтар мен алымдар жөніндегі Министірлігінің бұйрықтары мен ... ... ... ... ... ... асыратын салықтық
қызметтердің нормативтік құқықтық базасы болып табылады. Осыған орай, Ресей
Федерациясының салық органдарының құрылымы мынадай ... ... ... ... мен ... жөніндегі министірлігі; Салықтар мен алымдар
жөніндегі ... ... ... бойынша басқармалары;
Салықтар мен алымдар ... ... ... ... мен ... ... министірліктің аудандар бойынша, қалалардағы
аудандар бойынша және аудандарға бөлінбейтін ... ... ... мен ... ... министірліктің ауданаралық
инспекциялары.
ІІ ТАРАУ МЕМЛЕКЕТТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДЕГІ
САЛЫҚТАРДЫҢ АЛАТЫН ОРНЫ МЕН РӨЛІ (Қ.Р., КӨКСУ ... ... ... ... ... ... ... бюджетке түсетін салық түсімдерінің
көрсеткіштік жағдайына экономикалық талдау
Республикамызда соңғы жылдары аймақтың экономикаға, ... ... ... ... ... ... экономикалық
өсуіне, әлеуметтік жағдайына, қаржы жағдайын тұрақтандыруға, ... ... ... ... және ... ... тарту және оны
тиімді пайдалануға, өнеркәсіпті, ауыл шаруашылығын, сонымен ... ... орта ... дамыту сияқты мәселелерді шешуге айтарлықтай көңіл
бөлініп, нақты іс-шаралар ... ... ... Бұл жерде салық
жүйесінің алатын орны зор.
Қазақстан Республикасы салық жүйесін басқару Қазақстан Республикасы
Конституциясы ... ... ... Үкіметке,Қаржы
Министрлігіне жүктеледі.
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі экономикалық ... ... ... ... ... әр ... деңгейдегі бюджеттерді
қамтиды.
Бюджеттің әр түрлі деңгейлері жиынтығында мемлекеттік бюджетті
құрайтын республикалық және ... ... ... ... ... құрылуының қазіргі ... ... ... ... бюджеттік және салықтық
заңнамалардың нормативтік актілермен, ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару арасындағы ... ... ... ... басқа да заңдармен қамтамасыз етіледі.
Қазақстан Республикасының аймақтық бірегей бюджеті ... ... ... ... ... жүйесінің дербес буыны болып табылады. Бюджеттік
қаржылардың орталақтандырылу деңгейін сипаттайтын әр ... ... ... ... ... бөліну құрылымын айқындайтын 1-кесте
деректеріне назар аударайық.
Кесте-4 Қазақстан Республикасындағы бюджеттердің әр түрлі деңгейлері
бойынша табыстардың ... ... |2001ж |2002ж |2003ж |2004ж |2005ж ... | | | | | ... | | | | | |
| ... |% ... ... |% ... | | | | | | |г |
| ... ... ... |
| |2005 ... |Қорытыңдысына |Бір жылға |2005 ... ... |Бір ... |
| |1 ... ... |бекітілген |1 ... ... ... |
| ... | ... ... | ... |
| ... | ... ... | |кассалық |
| |млн. ... | ... % |млн. ... | ... % |
| | | |-ы | | |-ы |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |722034 |100,0 |101,7 |486289 |100,0 |104,4 ... оның ... |649000 |89,9 |101,7 |355676 |73,1 |104,2 ... ... |603396 |93,0 |104,0 |343855 |96,7 |104,4 ... емес ... |39348 |6,1 |76,4 |5575 |1,6 |86,8 ... ... |6256 |1,0 |94,6 |6246 |1,8 |111,5 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |57630 |8,0 |100,0 |122926 |25,3 |107,2 ... | | | | | | ... қайтару |15404 |2,1 |106,7 |7696 |1,6 |76,5 ... |768935 |100,0 |97,0 |479119 |100,0 |99,5 ... оның ... |730459 |95,0 |97,1 |471955 |98,5 |99,8 ... ... |42738 |5,9 |96,0 |21220 |4,5 |146,1 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... |40415 |5,5 |91,3 |7153 |1,5 |100,3 ... ... пен |73779 |10,1 |99,9 |17771 |3,8 |99,6 ... | | | | | | ... беру |23203 |3,2 |98,9 |130966 |27,7 |99,2 ... ... |19104 |2,6 |100,5 |74087 |15,7 |98,9 ... қамтамасыз |202043 |27,7 |97,9 |40145 |8,5 |97,3 ... және ... | | | | | | ... беру | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... спорт, |10321 |1,4 |99,5 |33986 |1,2 |94,7 ... және ... | | | | | | ... | | | | | | |
| |12879 |1,8 |99,5 |20910 |4,4 |96,8 ... |8486 |1,2 |99,2 |783 |0,2 |100,0 ... және жер ... | | | | | ... | | | | | | ... су, ... |41337 |5,7 |93,0 |7022 |1,5 |98,5 ... және | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... және |1364 |0,2 |92,0 |2501 |0,5 |95,5 ... | | | | | | ... және ... |58812 |8,1 |96,5 |25620 |5,4 |96,1 ... |68010 |9,3 |97,1 |30973 |6,6 |98,1 ... ... |34338 |4,7 |90,8 |1170 |0,2 |91,4 ... ... |93630 |12,8 |99,8 |57650 |12,2 |100,0 ... |38476 |5,0 |93,8 |7162 |1,5 |82,9 ... тапшылығы |-46901 | | |7179 | | ... ... ... және жергілікті бюджеттердің ... ... ... назар аударайық.
2005жылдың 1 қантарына Республикалық бюджетке түскен түсімдер көлемі
772млрд.теңгені ... бұл 2004 ... ... кезеңінің (565,3
млрд.теңге)деңгейінен 27,7% артық. 2004 жылдың тиісті кезеңімен (541,6 ... ... ... есепке алғандағы шығыстар 42%-ға өсті ... ... 1 ... ... ... ... тапшылығы
46,9млрд.теңге деңгейінде анықталып отыр.
Есепті кезеңде республикалық бюджеттің 89,9%-ын табыстар, соның ... - 93%-ын ... ... ... ... ... ... негізгі бөлімі-35,2% әлеуметтік саламен жалпы мемлекеттік
қызметтер-21,5% үлесінде.
2004 ... ... ... ... бұл ... ... 27,4%
және 25,5% артты, өндірістік салаға шығындар 54,8%-ға ... Осы ... ... ... ... түсімдер 486,3 млрд.теңгені, несиені
есепке алғандағы шығыстар 479,1млрд теңгені ... бұл 2004 ... ... ... ... -26% және 21,4% ... (түскені-386лрд.теңге,
несиені есепке алғандағы шығыстар 394,5 млрд.теңге). ... ... ... ... анықталды.
2005 жылдың 1 қантарына жергілікті бюджетке түскен ... ... ... 96,7%- ... түсімдері).
Жергілікті бюджет шығындарының елеулі бөлігі әлеуметтік салаға ... оның ... ... беруге-27,7%, әлеуметтік қамтамасыз ету,
әлеуметтік көмекке-8,5%, денсаулық сақтауға-15,7%
2004 жылғы тиісті ... ... ... ... ... ... алғанда-22,4%, олардан өндірістік салаға-
51,1%, борышты өтеуге-29,5%, әлеуметтік салаға-24,1-ға өсті.
Кесте-7 2003-2005 жылдардағы облыстардың жергілікті бюджетінің табыс
бөлігіндегі ... ... үлес ... %
| ... ... | |
| |2003 |2004 |2005 ... |56,5 |45,8 |45,2 ... |85,2 |93,9 |92,1 ... |47,9 |54,7 |57,5 ... |98,2 |85,8 |87,7 ... ... |81,3 |76,0 |64,1 ... |52,4 |41,4 |28,2 ... Қазақстан |93,7 |84,5 |89,3 ... |78,8 |51,0 |42,8 ... |96,1 |96,3 |88,3 ... |79,0 |67,0 |65,4 ... |97,4 |97,8 |93,2 ... |88,7 |93,5 |93,1 ... ... |55,1 |51,6 |49,6 ... ... |47,4 |54,2 |45,4 ... ... |81,3 |81,1 |67,3 ... ... |94,7 |96,4 |88,7 ... ... ... Қаржы Министірлігінің статистикалық бюллетені]
7-кесте мәліметтер негізінде экономикалық ... ... ... ... бөлігін құрайтын салықтар үлесінің де жоғары ... ... Бұл ... ... ... ... ... Қазақстан
сияқты экономикасы қарқынды дамып отырған ... үшін ... өту ... ... бюджеттердің түсімдерін негізгі
толықтырушы болып келген заңды тұлғалар табысына ... ... ... ... ... ... ... түсетін болды.
Қазіргі уақытта жергілікті бюджеттерді жеке ... ... ... ... ... ... ішімдік өнімдеріне
салынатын акциздер, жер салығы т.б. құрайды.
Алматы ... ... ... ... аралығында бюджетке төленетін
салықтар мен міндетті төлемдерге экономикалық талдау.
Алматы облыстық Салық Комитеті 1991 жылы ... ... ... ... Министірлігі бекітеді. Салық Комитетінің
штаттық кестесінде оның ... ... ... ... ... ... ... 11 басқарма кіреді және басқарманың құрылымдық ... ... ... ... ... түсімін қамтамассызт ету аумағында
мемлекеттік басқару және ... ... ... өкілеттенген
мемлекеттік мекеме болып ... Ол ... ... ... Қ.Р-ң ... ... ... актілерді
басшылыққа алады.[14]
Кесте-8 2003 жылы Алматы облысының бюджетіне төленетін салықтар және басқа
да міндетті төлемдер. (мың ... аты ... ... |%-ға ... |
| | ... ... |
| | | |ы. | ... ... ... |355810,0 |332455,8 |93,4 |-23354,2 |
|ҚҚС барлығы ... ... |104,8 |74387,2 ... ... ҚҚС ... ... |108,8 |60482,8 ... тауар-ң ҚҚС ... ... |101,6 |13904,4 ... төлемдері ... ... |113,1 |61311,6 ... ... ... емес |39347,0 |8879,6 |22,6 ... ... | | | | ... ... ... ... |103,6 |85491,7 ... ... ... сал.табыс |184819,0 |2334890,9 |102,1 |3919,0 ... ... ... ... |40703,0 ... |124,5 |9958,6 |
|табыстар | | | | ... ... ... ... |6249,0 ... |119,5 |1220,1 |
|алынатын ЖТС | | | | ... ... ... ... |99,8 |-809,8 |
|Заңды тұлғ-ң ... ... |13206,0 |9764,3 |73,9 |-3441,7 ... ... ... |4563,0 |6200,1 |135,9 |1637,1 ... салығы |8173,0 |9242,2 |113,1 |1069,2 ... ... |6428,0 |3823,6 |59,5 |-2604,4 ... ... ... |14076,0 |17387,8 |123,5 |3311,8 ... жер салығы |3334,0 |3224,9 |96,7 |-109,1 ... ... ... ... ... |99,7 |-839,7 ... ... акциздер |61044,0 |93029,9 |152,4 |31985,9 ... ... ... ... |86,6 ... |
|ЖБ түсетін салықтық емес |5259,0 |12723,6 |241,9 |7464,6 ... | | | | ... ... ... ... |110,2 ... ... мен табыстардың |3558604,0 |3761035,6 |105,7 ... ... | | | | ... ... ... ... ... комитетінің есебінен ... ... ... ... 2003 жылғы жылдам есебі бойынша 2002 жылмен
салыстырғанда бюджетке түсетін салықтар және ... да ... ... артты. Алматы облысының бюджетіне түсетін салық және басқа ... ... түсу ... 8-ші ... ... болады.
Бюджетке түсетін салықтар және міндетті төлемдерді жинау жоспары
105,7%-ға орындалды, болжам бойынша бюджетке 3558604,0 мың ... ал ... ... ... 3761035,6 мың теңге.
Өткен жылмен салыстырғанда бюджетке 10659227,8 мың ... көп ... ... жылға қарағанда өсу темпі 140,5% құрады. (2002 жылы ... мың ... ... ... ... мың ... болжам жасалды, ал
нақты түскен сома 2493180,7 мың теңге, яғни болжам ... ... ... ... ... болжам 1150915,0 мың теңгені құрады, ал
нақты түскені 1267854,9 мың ... яғни өсім ... 110,2 % ... ... ... ... болжанған түсімнен 104,8%-ға
артық болды, ал кеден төлемдерінен 529673,6 мың теңге бюджетке ... ... ... орындалды және 113,1%-ды құрады. Акциз салығы бойынша болжам
173,2%-ға орындалды, сонымен қатар ... ... ... ... ... 173,2%-ға өсті.
Ал бонустар бойынша болжам 5 есеге артық орындалды, яғни ... мың ... ... ... 9785,3 мың теңге түсті.
Алматы облысы бойынша мына ... ... ... ... ... ... -15,2%, ... салық -14,4%, ішкі өндіріс тауарларының акцизі-
10%.
2003 жылы бюджетке түсетін салықтар және басқа да ... ... ... өсім байқалады. Соның ішінде:
✓ салық салынатын табысы бар жеке ... ... ... мың ... және 108,7% - ға ... ... ... 5340764,0 мың теңге бюджетке түсті және ... жеке ... ... салығы 89926,1 мың теңге болды және 106,2%
орындалды.
✓ бір тұтас жер ... 28621,4 мың ... ... және 137,4% ... көзі: Алматы облысы Салық комитетінің есебінен]
Кесте-9 2004 жылы Алматы облысының бюджетіне төленетін салықтар және басқа
да міндетті төлемдер.
|Төлемнің аты ... ... |%-ға ... |
| | ... ... |
| | | |ы. | ... ... ... |3305366,0 |3470008,2 |105,0 ... ... ... ... ... |126,5 ... ... тауар ҚҚС |3215568,0 ... |140,2 ... ... ... ҚҚС ... ... |120,0 |1374426,5 |
|Барлық акциздер (РБ) ... ... |173,2 ... ... тау. акциздері |147688,0 |255722,0 |173,2 ... ... ... ... ... |128,8 ... |
|РБ-ке түсетін салықтық емес |349644,5 |406643,6 |116,3 |56999,1 ... | | | | ... ... ... ... |123,3 |4279723,3 |
|Төлем көзіне салық сал.табыс|1777651,0 |1931828,4 |108,7 ... ... ... ... ... ... |107,2 |21286,8 |
|салынбайтын табыстар | | | | ... ... ... ... ... |108,6 |9215,6 |
|азамат-н алынатын ЖТС | | | | ... ... ... ... |108,0 |396495,0 |
|Заңды тұлғ-ң мүлік салығы |847432,0 ... |110,0 |85108,3 ... ... ... |89052,0 |95006,0 |106,7 |5954,0 ... ... ... ... |109,3 |22692,2 ... ... |84671,0 |89926,1 |106,2 |5255,1 ... тұлғ.көлік салығы |326869,0 ... |102,1 |6703,5 ... жер ... |20837,0 |28621,4 |137,4 |7784,4 ... ... ... |3530218,0 ... |104,9 ... ... ортаны ластау үшін |410724,0 |429469,5 |104,6 |18745,5 ... | | | | ... ... ... ... ... |116,7 |98479,1 |
|Темекі акциздері ... ... |102,2 |64546,0 ... ... ... емес |64743,0 |89770,7 |138,7 |25027,7 ... | | | | ... ... ... |14325549,0 |108,0 |1057335,0 |
|Салықтар мен табыстардың ... ... |116,9 ... ... | | | | ... көзі: Алматы облысы Салық комитетінің есебінен ... ... ... ... ... ... және басқа міндетті
төлемдерді жинау жоспары 116,9%-ға ... ... ... бөлігіне
36980436,8 мың теңге түсті, ал болжам бойынша 31643378,5 мың теңге болуы
керек, яғни өсім көрсеткіші ... мың ... ... ... ... ... ... және басқа да міндетті төлемдерінің түсу көлемін
9-шы кестеден көруге болады.
Өткен жылдың осы ... ... ... ... мың
теңге көп түсті және өткен жылға қарағанда өсу темпі 128,7% құрады (өткен
жылы 3761035,6 мың ... ... ... болжамы бойынша 18375164,5мың теңге, ал нақты
түскені 22654887,8 мың ... яғни ... ... ... ... болжамы бойынша 13268214,0 ал ... ... мың ... яғни ... ... аралығында жергілікті бюджет бойынша болжам 5 есеге өсті және
1057335 мың теңгені құрады.
Облыстық территорияда 2004 жылы салық әкімшілігін ... ... ... ... ... және ... ... қызметін
жоғарлату бойынша жұмыс жүргізді.
Өткен ... ... ... мен ... мына ... ақша қаражаттары көп мөлшерде түсті. Олар: ішкі өндіріс тауары
бойынша ҚҚС 4509583,0 мың ... ... ... ... ... 3470008,2 мың теңге; қоршаған ортаны ластағаны үшін ... ... ... жер ... 266755,2 мың ... ... облысы бойынша мына салық түрлерінің үлесі артты, ... ... ... ... ішкі ... ... ... бюджетке түскен заңды тұлғалардың корпоративтік табыс
салығының болжамы 105%-ға орындалды, болжам бойынша 3305366,0 мың теңге, ал
нақты ... ... мың ... ... өсім 164642,2 мың ... болды.
ҚҚС-ғы болжам бойынша 10078968,0 мың теңге, ал нақты түскені 12747409,5 мың
теңгені құрады, яғни болжам ... ... ... ... ... ... ... 3530218,0 мың теңге, ал нақты түскені
3703969,0 мың теңгені құрады, яғни жоспар 104,9 %-ға ... ... ... облысы Салық комитетінің мәліметтерінен].
Кесте-10 2005 жылы Алматы облысының бюджетіне ... ... және ... ... төлемдер.
|Төлемнің аты |Болжам ... |%-ға ... |
| | ... ... |
| | | |ы. | ... ... корп.таб.салық |3533547,0 |4002708,8 |113,3 ... ... ... ... |17751374,5 |103,5 |607529,5 |
|Өнд.ішкі тауар ҚҚС ... ... |104,6 ... |
|Импорттық тауар-ң ҚҚС |10394277,0 ... |102,9 ... ... ... |6830048,0 ... |94,9 ... ... тау. ... ... ... |167,4 |120461,8 |
|РБ-ке түсетін ... емес ... ... |167,4 ... ... | | | | ... қорытындысы |27805812,0 ... |103,2 ... ... ... ... ... |2507598,0 |2588437,6 |103,2 |80839,6 ... ... ... ... ... |105,7 |18142,9 |
|салынбайтын табыстар | | | | ... ... ... ... ... |105,2 |6171,0 |
|азамат-н алынатын ЖТС | | | | ... ... ... ... |101,0 |63119,0 ... ... ... салығы |1261053,0 |1343310,5 |106,5 |82257,5 ... ... ... |97848,0 |104984,0 |107,3 |7136,0 ... ... ... ... |108,9 |23810,2 ... салығы |94155,0 |103408,6 |109,8 |9253,6 ... ... ... |405848,0 ... |109,5 |38660,3 ... жер ... |34868,0 |41150,5 |118,0 |6282,5 ... ... акциздер ... ... |102,3 ... ... өнімдеріне акциздер |803661,0 |859881,1 |107,0 |56220,1 ... ... ... ... |101,2 |50217,2 ... ... салықтық емес |226832,0 |268404,8 |118,3 |41572,8 ... | | | | ... ... ... ... |103,5 ... |
|Салықтар мен табыстардың |46661009,0 |48213330,4 |103,3 ... ... | | | | ... көзі: Алматы облысы Салық комитетінің есебінен ... ... ... ... 2005 ... жылдам есебі бойынша 2004 жылмен
салыстырғанда бюджетке ... ... және ... да ... ... ... Алматы облысының бюджетіне түсетін салық және ... ... ... түсу ... 10-кестеден көруге болады.
Мемлекеттік бюджетке түсетін салықтар және міндетті төлемдерді жинау
жоспары 103,3%-ға орындалды, болжам бойынша ... ... мың ... ... ал ... ... 48213330,4 мың теңге ... ... ... ... ... мың теңгеге артық түсті және өткен жылға
қарағанда өсу темпі 101,3%-ды құрады (өткен жылы ... мың ... ... ... ... және ол ... мың теңгені
құрады, ал нақты түскені 28706805,0 мың теңге, яғни жоспар ... ... ... ... ... ... мың ... ал нақты
түскені 19506525,1 мың теңге болды, яғни жоспар 103,5%-ға орындалды.
Алматы облысы бойынша мына салық түрлерінің үлесі ... ... ішкі ... ... ... ... әлеуметтік салық -13,3%
құрады.
Өткен жылмен салыстырғанда салықтар мен төлемдердің мына түрлері бойынша
ақша қаражаттар көп ... ... ... ... ... ... ... салық салынатын табысы бар жеке табыс салығы 2588437,6 мың ... ... 289920,2 мың ... ... ... ... ... корпоративті табыс салығы болжам бойынша
3533547,0мың ... ... ... ал ... түскені 4002708,0 мың теңге,
яғни болжам 113,3%-ға орындалды;
✓ Ішкі өндіріс ... ... ... ... ... ... ал ... түскені 17754374,5 мың теңге, яғни болжам 103,5%-ға
орындалды;
... жер ... 34868,0 мың ... ... ал ... ... мың ... яғни болжам 118,0%-ға орындалды.
Алматы облысы бойынша 2003-2005 жылдар аралығында бюджетке төленетін
салықтар мен міндетті төлемдердің түсу динамикасы
|Төлемнің аты |2003 ж. |2004 ж. |2005 ж. ... мен ... ... ... ... | | | ... | | | ... №6
2.2 Көксу ауданы бойынша 2002-2005 жылдардағы бюджетке түскен салық
түсімдеріне экономикалық талдау.
Қазақстан Республикасындағы салық төлеу міндеттемесі ... ... ... Қазақстан Республикасының
Конституциясында тек қана салық төлеу ... ... ... алымдар және
басқа да міндетті төлемдер туралы айтылған.
Салық салу ісін ұйымдастыруда және іске асыруда негізгі ... ... ... ... ... ... ... болмайды.Көксу ауданы
бойынша салық комитеті мынадай бөлімдерден құралған:
▪ салық әкімшілдігін өңдеу және қабылдау бөлімі;
... ... ... ... ... түрде өндіріп алу және қосалқы салықтар бөлімі;
▪ заңгер бөлімі;
▪ есеп ... және ... ... ... Көксу ауданы бойынша Салық Комитетінің жалпы ... ... ... ... қызметтері мен міндеттерін қарастырып өтейік.
Салық Комитетінің атқаратын қызметтері:
▪ өз аумағындағы ... ... ... ... ... мен ... да міндетті төлемдерді бақылауды жүзеге асырады;
▪ салық комитетінің салықтық есебінде тіркелген салық төлеушілердің
аудитін және ... ... ... ... ... ... байланысты салық төлеушілердің арасында
түсіндірме жұмыстарын жүргізеді;
▪ салық заңдарының бұзылуы бойынша өтініштің қатынастың және ... ... ... ... барлық деңгейлердегі бюджетке түсетін салықтар мен төлемдердің,
алымдардың қортындысы бойынша ... ... ... ... ... ... ... мақсатында іс-шаралар
ұйымдастырады.
Салық Комитетінің негізгі міндеттері:
▪ салықтардың және басқа да міндетті төлемдердің ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету;
▪ табысты кеміту немесе жасыру мақсатында салық төлеуден және басқа да
төлемдерден жалтаруға жол ... ... ... ... және ... да қаржылық міндеттемелерді
мемлекет алдында орындамауына байланысты фактілерді анықтау;
▪ салық төлеушілерге олардың ... мен ... ... салық заңдарының өзгеруі жөнінде салық төлеушілерге ақпарат
беру;
Салық Комитеті ұйымының ... ... ... Салық Комитеті тікелей Алматы облысы бойынша
Салық Комитетіне бағынады және жергілікті атқарушы органдарға ... ... ... ... ... ... ... және қойылған міндеттердің орындалуы мен функциялардың ... ... ... ... қаржыландыру республикалық бюджет
қаражатынан бөлінеді.
Салық Комитетінің ... штат ... ... ... ... 4 бөлімнен тұрады. Оларға: аудит бөлімі, есеп ... ... ... ... ... ... ... өндіріп алу және
қосалқы салықтар бөлімі, салық әкімшілдігін өңдеу және қабылдау бөлімі.
Штат кесте 25 адамнан тұрады. ... ... ... және ... ... бастығы-4 адам; бас салық ... ... ... ... адам, маман-5 адам.
Көксу ауданы бойынша Салық Комитетінің барлық бөлімдері салық ... ... ... ... ... Комитеті өзінің қызметтерін
Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес ... ... ... Заң ... ... ... ... бар:
▪ салықтарды есептеуге және төлеуге ... ... жеке ... ... ... ... ... кітаптарға,
есептемелерге, сметаға, ақшалардың толықтығына, бағалы қағаздарға
және басқа да құжаттарға ... ... ... ... ... ... ... санкцияларын және айыппұлдарды бұзған
ұйымдардың лауазымды тұлғаларына және азаматтарға ... ... бір ... ... ... заңын бұзған жағдайда салық комитеті құжаттарды, ақшалай
және материалдық қаражаттарды алуға құқылы.
▪ бюджетке төленетін салық және ... да ... ... ... мен тұлғаларға салықтық жеңілдіктерді ұсыну;
▪ салықтарды, айыппұлдарды, пеняларды уақытында төлемеген ... ... ... ... ... ... және
азаматтардың жылжитын және жылжымайтын ... ... ... ауданы бойынша Салық Комитетінің негізгі бөлімдері:
1. Салық әкімшілдігін өңдеу және қабылдау бөлімі.
Бұл ... ... өз ... және бөлімнің ... үшін ... ... Бөлім бастығы әр қызметкерге өзінің атқаратын
жұмысын тапсырады. Бұл бөлімде төрт бас салық инспекторы, екі ... ... бір ... жұмыс істейді.
Әрбір салық инспектор өз қызметі және участогы бойынша жауап береді.
Мысалы: жетекші салық ... ... ... ... бас ... ауыл ... ... мен өз округі бойынша, басқа бас
салық инспекторы тек заңды тұлғалармен жұмыс істейді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... бұның алдында кәсіпкер
мемлекеттік тіркеуден өту үшін алым төлеу керек.
Салық ... ... және ... ... мемлекеттік
қызметкерлерден және заңды тұлғалардан декларация қабылдау, күәлік беру,
СТН, патент беру, басқа салық ... ... ... және есебі
туралы кітап жүргізеді.
2. Салық аудиті бөлімі.
Аудит бөлімінің қызметкерлері мыналарға жауап береді: салық ... ... ... ... және ... ... ... лауазымды құрылымға сәйкес бөлімнің ережелерін сақтау. Осы
бөлімнің және басқа да бөлім ... ... және ... ... ... ... ... және бюджетке
төленетін басқа да міндетті төлемдер» туралы заңымен жүргізіледі.
Бөлім бастығы кәсіпорындарға, ұйымдарға, мекемелерге және кәсіпкерлік
қызметпен ... ... ... ... тексерулерді қамтамасыз ету
мақсатында жұмыстарды ұйымдастырады.
Салықтың аудит бөлімінің негізгі қызметі:
▪ құжаттық тексерулер жүргізу;
▪ кәсіпорындардың жабылуына ... ... ... салық комитетіне түскен арыздарды, өтініштерді тексеру;
... ... ... ... патент құнының
дұрыстығын тексеру және ... ... ... ... ... алу және қосалқы салықтар бөлімі.
Бөлімнің басты қызметі мен функциялары мемлекеттің ... ... ... ... салықтық заңның сұрақтарының дұрыс және
бірыңғай қолдануын, кәсіпорындардан төленбеген салықтарды және мемлекет
алдында салықтың борыштарын ... ... ... ... ... кезінде Қазақстан Республикасы Қаржы
Министрлігінің инструкциясына сәйкес іс жүргізеді.
Бөлім бастығы салықты мәжбүрлеп алудың дұрыс ... ... ... ... ... ... ... бюджетке төленбеген қарыздарын анықтау,
талдау;
... ... есеп ... ... ... алу ... үкім
шығару;
▪ салықтан қарызы бар салық ... ... ... ... ... ... ... Құқықтық қамтамасыз ету немесе заңгер бөлімі.
Негізгі қызметтері:
▪ салық комитетін Заңдармен, нұсқаулармен, өзге де заңнамалық
кесімдермен ... ... ... ... ... ... ... комитетінің мүддесін
қорғау.
5. Есеп жүргізу және ақпараттық технология бөлімі.
Бұл бөлім өз қызметінде Қазақстан Республикасы заңының ... ... ... Министрлігінің Салық Комитеті, Алматы облысы
бойынша салық комитеті өкілінің бұйрығымен және ... да ... және ... ... ... ... бюджетке түскен салықтардың есебін жүргізу;
▪ салық төлеушілердің жеке шотын ашу және жүргізу;
▪ 1-Н ... ... ... ... мәліметтердің орындалу есебін тұрақты жүргізу.
6. Ұйымдастыру-бақылау қызметінің бөлімі:
Негізгі қызметі:
▪ салық комитетінің іс-жоспарын жасау және оны іске ... 2-Н ... ... жасау;
▪ жоғарғы органдарға мәлімет беру;
▪ мәліметтер алмасу және т.б.[17]
Кесте -11 2002 жылы ... ... ... ... ... және
басқа да міндетті төлемдер.
|Төлемнің аты ... ... |% -ға ... |
| | ... |орындалды |(+,-) |
|Резидент заңды ... | | | | ... ... |4890 |5023,5 |102,7% |133,5 ... |17924 |22738,7 |126,9% |4814,7 ... ... ... да |101 |128,9 |127,6% |27,9 ... емес ... | | | | ... қорытындысы |22915 |27891,1 |121,4% |4976,1 ... ... ... ... |23108 |110,5% |2200,0 ... салығы | | | | ... ... |1600 |1694 |105,9% |94,0 ... жеке ... | | | ... жеке ... ... | | | | ... салық |72975 |85176,5 |116,7% |12201,5 ... ... ... мүлік| | | | ... |3488 |5825,5 |167,0% |2337,5 ... ... сал-н мүлік |931 |979,0 |105,2% |48,7 ... | | | | ... ... |1831 |2148,8 |117,4% |317,8 ... ... ... |955 |955 |100,0% |0,0 ... | | | | ... ... ... |4997 |5418,7 |108,4% |421,7 ... жер салығы |1460 |1978,9 |135,5% |518,9 ... ... |462 |468,7 |101,5% |6,7 ... ортаны ластағаны |1400 |2054,6 |146,8% |654,6 ... ... | | | | ... түсетін басқа да |100 |197,2 |197,2% |97,2 ... емес ... | | | | ... ... |111107 ... |118,7% |18897,9 |
|Салықтар мен табыстың |134022 |157896 |119,1% |23874 ... | | | | ... ... ... бойынша 2002 жылғы есебі бойынша 2001 жылмен салыстырғанда
бюджетке түсетін салықтар және басқа да міндетті ... ... ... ... ... ... салықтар және басқа да ... түсу ... 11-ші ... ... ... ... ... және міндетті төлемдерді жинау жоспары 119,1%-
ға орындалды, болжам бойынша бюджетке 134022мың ... ... ... ал нақты
түскен ақша қаражаттар көлемі 157896мың теңгені құрады.
Республикалық бюджет кірісіне 22915мың теңге болжам жасалды, ал ... сома 27891,1 ... ... ... ... ... Республикалық
бюджетке түсетін түсімдердің негізгі кіріс бөлігін ҚҚС-ғы алып ... ... ... 17924мың теңге болжам жасалса, нақты түскені
22738,7мың теңге болып, ... ... ... ... ... ... ... теңгені құрады, ал нақты
түскені 130004,9мың теңге, яғни өсім көрсеткіші118,7% болды.
Жергілікті бюджетке ... ... ... ... ... ... болды, ал нақты түскен ақша 85176,5 мың теңге болып, 116,7%-ды
құрады, яғни ... ... ... ... ... жеке табыс салығы болжам бойынша 20908мың
теңге, ал нақты ... 23108 мың ... ... яғни өсім көрсеткіші 121,4 %-
ға артық орындалды.
Кесте-12 2003 жылы Көксу ауданының бюджетіне төленетін салықтар және басқа
да міндетті төлемдер.
|Төлемнің аты ... ... |%-ға ... |
| | ... ... |(+;-) ... ... корп |14170 |15506,9 |109,4% |1336,9 ... | | | | ... |101750 ... |102,2% |2209,9 ... ... ... да |50 |55,5 |111,0% |5,5 ... емес ... | | | | ... ... |115970 ... |103,2% |3552,3 ... ... ... ЖТС |26045 |28355,6 |108,9% |2310,6 ... ... |2550 |2640,1 |103,5% |90,1 ... ... ЖТС | | | | ... ... |106020 ... |108,2% |8709,8 ... ... мүлік салығы |8723 |9073,1 |104,0% |350,1 ... ... ... ... |977 |1170,4 |119,8% |193,4 ... ... |2000 |2104,7 |105,2% |104,7 ... ... ... |800 |801,4 |100,2% |1,4 ... ... ... |4742 |4901,4 |103,4% |159,4 ... жер ... |1747 |1920,0 |109,9% |173,0 ... ... |421 |431,8 |102,6% |10,8 ... ... ... |2909 |3220,9 |110,7% |311,9 ... төлем | | | | ... ... ... да |181 |290,9 |160,7% |109,9 ... емес ... | | | | ... ... |157115 ... |108,4% |12524,1 |
|Салықтар мен ... |273085 ... |106,3% |16076,4 ... | | | | ... ... ауданы бойынша 2003жылы бюджетке төленетін салықтар мен басқа да
міндетті төлемдердің түсу көлемін 12-ші ... ... ... ... ... ... ... 2002 жылмен салыстырсақ
өсім темпі байқалады.
Бюджетке түсетін салықтар және төлемдерді жинау жоспары 106,3%-ға
орындалды, болжам ... ... ... теңге, ал түскен ақша
қаражаттар көлемі 289161,4мың теңге болды. 2002жылы бұл көрсеткіш ... ... яғни ... ... ... ... мен басқа да міндетті
төлемдер 131265,4 мың теңгеге өскен.
Республикалық бюджет ... ... ... ... жасалды, ал нақты
түскені 119522,3 мың теңге болды, ол ... ... ... түскен ҚҚС-ғы 2003 жылы-103959,9мың теңге болды, өсім ... ... ... ... ... ... 81221,2 ... артық түсті.
Жергілікті бюджет бойынша болжам 157115мың теңгені құрады, ал нақты түскені
169639,1 мың теңге, яғни болжам ... ... ... -13 2004 жылы ... ... бюджетіне төленетін салықтар және басқа
да міндетті төлемдер.
|Төлемнің аты ... ... |%-ға ... |
| | ... ... |(+;-) ... тұлғ. қорп |13404 |14320,7 |106,8% |916,7 ... | | | | ... |24277 |24370,6 |100,4% |93,6 ... ... ... да |83 |129,2 |155,7% |46,2 ... емес түсімдер | | | | ... ... |37764 |38820,5 |105,7% |1056,5 ... ... ... ЖТС|34235 |36754,1 |107,4% |2519,1 ... ... |3140 |3262,2 |103,9% |122,7 ... ... ЖТС | | | | ... ... |116127 ... |101,5% |1791,7 ... ... мүлік |9542 |11040,6 |115,7% |1498,6 ... | | | | ... ... ... ... |1162 |1172,2 |100,9% |10,2 ... салығы |1971 |2011,9 |102,1% |40,9 ... ... ... |670 |670,9 |100,1% |0,9 ... ... ... |5050 |5961,6 |118,1% |911,6 ... жер салығы |1744 |1958,1 |112,3% |214,1 ... ... |265 |267,0 |100,8% |2,0 ... ... ... |4300 |4831,5 |112,4% |531,5 ... ... | | | | ... ... ... да |412 |417,4 |101,3% |5,4 ... емес ... | | | | ... ... |178618 |186266,2 |104,7% |7648,2 ... мен ... |216382 ... |104,8% |8704,7 ... | | | | ... ... жылы ... ... бюджетіне түсетін салықтар мен басқа да
міндетті төлемдердің түсу көлемін 13-ші кестеден көруге болады.
Бюджетке түсетін салықтар және ... ... ... ... болжам бойынша бюджетке 216382мың теңге, ал нақты түскен ақша
қаражаттар көлемі 225086,7мың теңгені құрады. 2003 ... ... жылы ... ... салықтар мен міндетті төлемдердің төмендегенін
көріп отырмыз (2003жылы-289161,4мың ... 2004 ... ... 2004жылы бюджетке төленетін салықтар мен міндетті ... ... ... ... ... теңгеге қысқарған. Түсімдердің төмендеу
себебі, ағымдағы жылы «Көксу-Шекер»ААҚ-ы және «Құрылысшы»ЖШС-гінің өткен
жылдардағы ауытқулары ... ... ... ... ... ... ... банкроттық процесс жүрді.
Республикалық бюджет кірісіне 37764 мың түседі деп теңге болжам жасалды,
түскен қаражаттары 38820,5мың ... ... яғни өсім ... ... ... ... ... басқа да салықтық емес түсімдерге 83
мың теңге болжам жасалды, ал ... ... ... ... ... ... 155,7%-ға орындалды, ауытқуы 46,2мың теңге болды.
Жергілікті бюджет бойынша болжам 178618мың теңгені құрады, ал нақты
түскен ақша 186266,2мың теңге болды, ... ... ... 2005 жылы ... ... бюджетіне түсетін салықтар және басқа да
міндетті төлемдер.
|Төлемнің аты ... ... |%-ға ... |
| | ... ... |(+;-) ... тұлғ. корп |18677 |19872,3 |106,4% |1195,3 ... | | | | ... |25569 |26266,3 |102,7% |695,0 ... түсетін басқа да |27 |27,9 |103,3% |0,9 ... емес ... | | | | ... ... |44273 |46166,5 |108,0% |1893,5 ... ... ұсталатын ЖТС|46848 |47696,2 |101,8% |848,2 ... ... |4477 |5081,4 |113,5% |604,4 ... ... ЖТС | | | | ... ... |127226 ... |102,5% |3135,4 ... ... мүлік |9068 |9436,3 |104,1% |368,3 ... | | | | ... ... ... ... |1095 |1111,1 |101,5% |16,1 ... салығы |1836 |1925,5 |103,4% |62,5 ... ... ... |475 |563,0 |118,5% |88,0 ... ... ... |6524 |6923,7 |106,1% |399,7 ... жер ... |1954 |2031,4 |104,0% |77,4 ... ... |160 |201,4 |125,9% |41,4 ... ... ... |3725 |4845,7 |130,1% |1120,7 ... ... | | | | ... түсетін басқа да |111 |395,8 |356,6% |284,8 ... емес ... | | | | ... ... |203499 |210572,9 |103,5% |7073,9 ... мен ... |247772 ... |104,4% |8967,4 |
|қорытындысы | | | | ... ... ... бойынша 2005 жылдың есебі бойынша 2004 жылмен
салыстырғанда ... ... ... және ... да міндетті төлемдер
көлемінің жоғарлағанын байқаймыз. Бюджетке түскен салықтар мен ... ... ... түсу көлемін 14-кестеден көруге болады.
Бюджетке түсетін салықтар мен міндетті төлемдерді жинау жоспары 104,4%-
ға орындалды.
2005 ... ... ... бюджетке 247772мың теңге түсуі керек, ал
нақты ... ақша 256739,4 мың ... ... яғни ... ... ... орындалды.
Республикалық бюджет бойынша болжам 44273 мың теңгені құрады, ал нақты
түскені 46166,5мың ... ... яғни ... ... ... ... бюджеттің негізгі кіріс көзі-резидент заңды тұлғалардың
корпорациялық табыс салығына 2005жылы-18677 мың теңгеге болжам жасалды, ал
нақты ... 19872,3 мың ... ... яғни ... ... артық
орындалды.
ҚҚС-ға бойынша түскен түсім 26266,3мың теңгені құрап, жоспар 102,7%-ға
орындалды.
Жергілікті бюджет бойынша болжам 203499мың теңгені құрады, ал ... 256739,4 мың ... ... ... ... орындалды. 2004
жылмен салыстырғанда 2005жылы мынадай салық түсімдерінің өскенін көруге
болады:
▪ төлем ... ... жеке ... ... 47696,2 мың ... ... ... болды).
▪ Әлеуметтік салық 130361,4мың теңге (2004ж-117918,7мың теңге);
▪ біртұтас жер салығы-2031,4мың теңге (2004ж-1958,1мың ... ... ... ... ... салықтар мен төлемдердің түсуі,
млн.теңге (2002-2005 жылдар).
| |2002 жыл |2003 жыл |2004 жыл |2005 жыл ... ... | | | | |
| ... ... ... |сома |үлес салмағы |
|Салықтар мен |157896 ... ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... ТАРАУ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ САЛЫҚ САЯСАТЫНЫҢ ДАМУ ... ОНЫ ... ... ... ... ... ... даму жағдайы
Салықтар мемлекеттің егемендігінің бір көрінісі. Осынысымен салықтар
мемлекет меншігі мен заңдарынан түсетін табыстан ... ... ... ақша шығару немесе Заң ... ... ... құқы ... ... анықтауы бойынша салық саясаты қаржы саясатының ... ... ... ... саясатының мазмұны мен мәні қоғамның
әлеуметтік-экономикалық құрылысы ... ... ... ... ... мемлекеттің мемлекеттік шығындарды, салық салу және
мемлекет бюджетінің ахуалын ... ... ... ... ... ... ... және экономикалық ... ... деп ... ... ... ... ... қаражаттарды
орталықтандыруды, оптимизациялауды салық жүйесі арқылы жүзеге ... ... яғни ... ... ... ... осы іс-шаралар арқылы
мемлекет бюджетін толықтыру және бұл ... ең ... - ... ... бұл ... жүретін процестер.[18]
Батыс экономисері салық саясатын өз алдына бөлмейді және мемлекет
шығындарының барысын қарастырып алмай ... ... ... оны: ... – ең ... ... ... қызметі мен міндетін
орындауын қамтамасыз етеді деп ... ... олар ... ... ... шығындар, салықтар мен
сальдо көлемінің үкіметтің жұмысбастылықтың, өндіріс ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде
анықталатын дискрициондық фискалды, яғни салық саясаты деп атап көрсетеді.
Сондай – ақ ... емес ... ... ұғымы бар, ал аталған
өлшемдердің, жиынтық табыстың ... ... ... өзгеруі, бұл
саясат таза салықтық ... ... ... ... өсуі ... ... не өсіреді не азайтады, бұл өз кезегінде ... ... ... Бұл ... ... таза ... түсімдер –
бюджетке түсетін салықтық түсімдер мен ... ... ... ... Осыған орай салық саясатын ұдайы ... және ... ... ... ... ... ... және басқару органдарының ғылыми ... және ... ... және стратегиялық құқықтық әрекеті деп те қабылдауға
болады.
Салық саясатын жүргізудің негізгі бастамасы – салық төлеушілерден салық
төлемдерін алу ... ... ... қамтамасыз ету ғана емес, сондай ... ... салу ... ... ... - экономикалық қатынастарды
жан жақты бағалау. Мысалы, құлдыру кезеңінде жиынтық сұранысты ... ... ... ... ... ... яғни бұл мемлекеттік
шығындарды өсіру немесе салықтарды төмендету ... ... ... ... ... ... ашуды, қаржыландыруды көздеуі мүмкін, ал өндірістің
дамуы кезеңінде бюджеттік артықшылық тудырылуы мүмкін.
Салық саясаты ағымдық қана емес, ... ... де ... яғни
бұл ағымдық кезеңге арналған тактика емес, салықтық стратегия. Егер де
мемлекет ... ... және жеке ... ... мақсат ететін болса, онда тактика мен стратегия бірігіп, бір
болады. Ағымдық кезеңде салық ... ... ... ... – салық
саясатын жүргізуді тежеп қана ... ... ... ... салық төңірегіндегі еңбектердің авторы Черник Д.Г. –
салық саясаты мемлекеттік реттеудің ... ... және жеке ... әсер ... деп ... ... ... құралдарын жинаудың формалары мен әдістерінің
жиынтығы ретінде күрделі құбылыс, ол өз ... ... ... яғни
тетіктері арқылы жүзеге асады,олар: салық салу элементтері: ... ... ... салық ставкасы, салық өлшем бірлігі, салық ... ... ... ... мерзімі мен тәртібі, салық төлеушінің және
салық қызметі органдарының құқы мен міндеттері, салықтың төлеуін ... ... ... осы ... ... бір жағынан экономика субъектілерінен біршама
көлемді қаржы ресурстарын алу ... ал ... ... ... қабілеттілігінің деңгейін түсірмеу де жолға қойылады.
Бұл порадокстың шешімі сапалы компромис негізінде жүзеге асырылуы тиіс.
Жоғары дамыған салықтық қатынастар ... ... ... ... өндіріс құрылымын территориялық аумақтық экономикалық дамыту,
тұрғындардың табыс ... ... ... ... бөлу үшін қолданылады.
Жалпы салық саясатының жүргізілу барысындағы негізгі мақсаты:
- Мемлекеттің жалпы шаруашылығын реттеу үшін ... ... ... ... ... ... ... деңгейіне қатысты
теңсіздіктерді жою.[20]
Осы мақсаттарды ... ... ... ... ... ... болады.
Салық саясатын өзгерте отырып, салық механизмімен манипуляция жасай
отырып, мемлекет экономикалық ... ... ... оны ... ... саясаты арқылы іске асатын салықтық реттеу мемлекеттің шаруашылық
өмірін қамтиды, ... ... ... базистік қатынастарға әсер етудің
әмбебап құралдары болып табылады. Мұндай реттеудің мақсаты – ... және ... ... ... ... ... ... тудыру және капиталдың салалық және регионалдық ... ... ... ... ... ... қажет салық
механизмдеріне салық заңдылықтары арқылы заңды ... ... және ... дәл осы ... ... ... оқшау етіп көрсетеді.
Шынайы тәжірибенің призмасы арқылы қарастырылатын салық механизмі нақты
уақыт пен кеңістікте ... Бұл ... пен ... әр деңгейіндегі әр
мағыналы ... ... ... уақыт қатынасындағы маңызды
айырмашылықтар.
Салық ... – іс ... ... ... жинағы ретінде,
салық заңдылықтары мен Ережелерін жүзеге асырудың шарттары мен ... ... ... негізге негізделмеген кез-келген салықтық шара ұдайы өндіріс
процесін субъективистік ... ... ... ... Ол ... өз ... ... Салық механизмі салық салудың ... ... ... ... ... ... реттеуге мүмкіндік береді.
Салық механизмі, бұл ұғымды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... байлықты жинақтау барысында қалыптасатын
қайта бөлу қатынастарын басқарудың қажетті процесі ретінде түсіндіретін
салық теориясының бір ... ... ... Бұл ... қалыптасатын
қатынастардың барлық сферасын 3 ішкі жүйеге бөлуге болады:
- ... ... ... ... салықтық бақылау.
Салық механизмі шаруашылық механизмі ... екі ... ... яғни ... ... ... ... мен салаларының
дамуын теңестіруді объективті күшіндегі экономикалық заңдар арқылы,
экономикалық процестерді қоғамдық өндірістің ... ... ... арқылы экономиканы ерікті реттеу;
- Стихиялық нарықтық бәсеке. Мұнда өндірушілер мен ... тіке ... ... ... өзара әрекет етеді.[21]
Өндірушілердің бір шеттілігінің, олардың қайшылықты мүдделерінің
салдарынан қиын құбылыстар ... ... ... ... бір ... бәсеке жағдайында кейбір жекелеген субъектілердің дамуына ... ... сай ... ... жекелеген кәсіпорындардың арасында
шаруашылық қатынастарының үзілуіне әкеледі. Осыдан ... ... және ... дағдарыс тенденцияларының алдын алу үшін
мемлекеттің ... ... ... ... туындайды. Мұндай
реттегіш болып қазір көптеген елдерде мойындалған салық механизмі табылады.
Салық ... ... ... ... салықтардың ішкі мәні
мен қайшылықтарын қаншалықты деңгейде ескеретініне байланысты.
Салық механизмі мен салық саясаты ... ... ... Бұл рөл ... қызметінің өзгеруіне байланысты әр уақытта
өзгеріп отырады. ... ... ... рөлі ... ... ... Ол ... деңгейде әлеуметтік топтар мен партиялардың
мүдделерін көрсетеді. Салық механизмі мен ... ... ... ... жатыр. Концепцияның дұрыстығы практикада тексеріледі.
Егер салық теориясы танымдылыққа ие болмаса және ... ... ... жаңа ... ... салық жүйесін бағалау критерилері өте маңызды ... ...... ... ... ... ... бөлігі
болып табылады. Салық саясаты үш негізгі ... ... ... негізгілері – теңдік, тиімділік және қарапайымдылық болып
табылады.[22]
Осы аталған критерилерге ... ... ... ... ... ... және ұлттық басымдылықты дамыту.
„Теңдік” немесе „Әділдік” критерйі ... ... ... салық
салудың салыстырмалы режимін сипаттайды.
Әділдіктің екі түрі болады:
Бірінші түрі – сатылас әділдік. ... ... ... ... ... ... ... орналастырылуы. Басқа сөзбен айтқанда
салық салу ставкасы салық төлеушілердің табыс көздерінің ... ... ... ... түрі – деңгейлес әділдік. Яғни салық төлеушілер
бірдей жағдайда салық салу ставкаларын бірдей ... ... ... ... ... табыстары бірдей деңгейдегі салық төлеушілер бірдей
мөлшерде салықтарды төлеуі керек.
Салық ... ... ... ... критерий –салық жүйесінің
тиімділігі деп аталады. Салық жүйесінің тиімділік критерийі – ... ... ... құрылымының әсер етуін сипаттайды. Егер де салық
жүйесі нарықтардың баға белгілеу ... аз ... ... ... ... байқалады.
Қарапайымдылық – салық саясатын бағалауда ең қажетті ... ... ... ... ... сонымен қатар салықтарды жинауда
басқару рөлін ... Бұл жүйе ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаттарының бір – түсімдерді
жұмылдыру болып табылады. Бұл ... ... ... ... үкіметтің макроэкономикалық міндеттерін орындауға мүмкіндік береді.
Ерекше шаралар негізінде алдағы түсімдерді болжамдау – ... ... ... болып табылады.
3.2. Салық салуды жетілдіру жолдары
Соңғы 10 жыл ішінде мемлекет ... ... ... ... ... отыр. Салық жүйесін жетілдіру жолдары шексіз, өйткені
қоғам дамуындағы әрбір жаңа ... ... ... өз ... бар,
бұл өз кезегінде мемлекет пен ... ... ... ... түрде шешуді талап етеді.
Салық әкімшілігі – салықтардан кетуден гөрі салықтарды төлеу тиімдірек
деген деңгейге әлі жеткен жоқ.
Салық жүйесінде әлі ... ... ... ... салықтар көлемі өте
үлкен көлемде, ол кәсіпорындағы шаруашылық қызметін нашарлатады, бұл ... ... ... кері ... ... ... түгендеу процесі өте баяу жүруде, дегенмен
бюджеттік ұйымдардан жасырынатын, яғни ... ... ... ... ұйымдар жиі кездеседі.
Қазақстан Республикасындағы салық саясатын жетілдіру ... ... өте ... ... бірі ... табылады. Орта мерзімді дамуда – бұл
экономикадағы салық жүктемесін төмендету, мемлекеттік міндеттемелерді
реттеу, ... ... ... ... ... ... кірістердің әлемдік бағалар коньюнктурасынан ... ... ... ... құру және ... тиімді жүйесін қалыптастыру болып табылады.
Салық реформасы салық төлеушілерге салық ауыртпашылығын төмендетуге,
салық жүйесін жеңілдетуге, салық салу ... ... және ... ... ... ... Салық төлеушілер тиімді сот
механизмдерінің көмегімен салық және кеден инспекторларының озбырлығынан
қорғануы тиіс. ... ... ... ... ... уақытында
төлемегенде, жауапкершілігі қатаң түрде болуы керек.[23]
Жалпы алғанда ... ... ... ... ... ... мыналар табылады:
- салық жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ету;
- салық жүйесін максималды ... ... ... ... ... ... салық прессингін әзірлеу;
- салық прессингін әлсіздендіру;
- ... ... ... ... ... ... ... және жанама салықтарды оңтайлы түрде байланыстыру;
Соңғы жылдары нарықтық ... ... ... ... өте ... ... бөлінеді, ал жанама салықтарға бағдарлану мынаны
куәландырады: яғни ... ... ... ... ... бақылауды ұйымдастырудың қабілетсіздігі.
• тұрақты салық салынатын базасы бар ... ... ... ... ... төлеумен есептеудің тәртібін жүзеге ... ... ... да ... сәйкестендіру;
• шаруашылық субъектілерінің нақты шығындарымен олардың өндірістік
қызметімен байланысты салық салудың максималды есебі;
• жеке тұлғаларға ... ... ... ... ... ... ... мен салық салудың икемді шәкілін талдау;
• салықтарды төлеу кезінде еркінділік принципін дамыту;
Яғни бұның негізгі ажыратылмайтын бөлігі салық төлеушілерге ... ... ... жөнінде хабарлауы, салықтарды төлеу және есептеу
туралы консультациялық қызметтер көрсету болып табылады. [24]
Сонымен ... айта кету ... көп ... ... ... ... және ... төлеушілердің әр түрлі банктерде көптеген шоттарды ашу
кезіндегі салық органдарының бақылауынан шығады.
Қазақстанда мемлекеттіміздің ... ... ... ... ... ... бірі – салық жүйесінің ... ... ...... ... ... ... болып табылады.
Салықтарда тұрақтылық және қозғалмалылық ... бір ... ... ... ... салу ... тұрақты болса, соғұрлым кәсіпкер өзін
сенімді болып сезінеді. Яғни кәсіпкер ... ... ... және ... да ... ... ... асыру нәтижесі
қандай болатынын алдын-ала және толық нақты түрде есептей алады.
Белгісіздік - ... жауы ... ... ... ... тәуекелдікпен тығыз байланыста болады. Егер тұрақсыз нарықтық
конюнктураға салық жүйесінің ... ... ... ... шексіз түрде өзгеруі қосылса, онда тәуекелдік деңгейі екі есе
үлкейеді.[25]
Сонымен қатар алдағы ... ... ... ставкалармен шарттардың
қандай болатынын нақты білмей, бюджетке түсетін ... ... ... ... ... ... анықтау мүмкін емес.
Салық жүйесінің тұрақтылығы салықтар ... ... ... өмір бойы ... білдірмейді. Яғни
салық жүйесінің бір қалыпта болуы мүмкін емес.
Салық салудың кез келген ... ... ... ... ... жағдайларын, әлеуметтік-саяси жағдайлардың
тұрақтылығын, халықтардың өкіметке деген сенімділік ... ... ... ... яғни салықтар мен бюджетке төленетін басқа да
міндетті төлемдер және тағы басқалары бірнеше жыл ... ... ... ... ... салу жүйесін тұрақты деп санауға болады, егер ... мен ... ... ... ... салық салудың
принциптері өзгермей кәсіпкерлік ... үшін өте ... ... Осы
аталғандардың барлығы салық жүйесін дамытуда өте үлкен рөл атқарады. [26]
ҚОРЫТЫНДЫ
Сонымен қорыта айтқанда, салықтар – мемлекет ... ... ... ... көзі ... ... ... – шаруашылық
жүргізуші субъектілердің, жеке тұлғалардың мемлекетпен екі ... ... ... ... ... ... ... қатынастарды сипаттайтын экономикалық категория.
Салықтардың экономикалық мәні ... ... ... ... ... асыру үшін мемлекет жұмылдыратын ұлттық табыстың бір
бөлігі болып табылатындығында. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... мерзімде қоғамның қажеттіліктерін қамтамасыз ететін
өзінің салық жүйесін құруды ... Яғни 1991 жылы ... ... заң ... ... мемлекеттің басты мақсаты болды. Бұл
актілердің құрамына 14 заң ... ... ... ең ... ... ... ... туралы” заңы кірді. ... осы заң ... ... құрудың жалпы принциптерін, салықтар мен
төлемдер өндіріп алуды реттеу, сонымен қатар салық төлеушілердің құқықтары
мен ... және ... ... толығымен, әрі ... ... ... Кодексін” Қазақстан Республикасымен қатар ТМД елдері
де қабылдады. Елімізде „Салық Кодексі” қабылданбас бұрын, салық заңы 45
заңдардан және ... ... ... үш ... ... ... ... бұрын ең алдымен оның стратегиялық мақсаттарын,
негізгі бағыттарын және өткізу мерзімін анықтау ... еді. Бұл ... ... ... ... ... бірі ... Салық жүйесі
әлемдік тәжірибеде жалпы қабылданған принциптердің есебі негізінде құрылуы
керек болды. Оларға әділдік, қарапайымдылық және экономикалық бейтараптылық
принциптері ... ... ... ... Республикасы Президентінің жарлығымен
1995 жылдың 1-ші шілдесінде жүзеге асқан ... ... ... мен
басқа да міндетті төлемдер” туралы заңында көрініс тапты. Оның негізгі
мақсаттарына мыналарды ... ... ... ... бюджетке
төленетін салықтар мен басқа да міндетті төлемдер көлемін қысқарту арқылы
төмендету, салық ... ... ... ... жету, салық жүйесінде нақтылықты, қарапайымдылықты және
әділікті қамтамасыз ету. Салық жүйесін жетілдіру бағыттары ... ... ... ... қамтамасыз ету;
- салық жүйесін максималды ықшамдау, яғни заңдар мен нормалардан бір
мәнді емес түсіндірмелерді алып тастау;
- салық ... ... ... ... ... әлсірету;
- тікелей және жанама салықтарды оқтайлы түрде ұштастыру;
- тұрақты салық салынатын базасы бар, ... ... ... ... ... ... салуды, инфляциялық процесс есебімен салық
салудың икемді шәкілін өндіруді жетілдіру және тағы басқалары.
Салық жүйесінде ... ... өте ... орын ... ... ... қатынастар жүйесін жетілдіруде мына төмендегі
ұсынымдарды ұсынуға ... ... ... ... арасында кірістер мен шығыстарды оқтайлы
түрде шектеу міндетін шешу, бұны заңмен бекіту.
- аймақтық бюджет ... ... ... ... ... ... ... бюджеттердің демеу қаржысын жою.
Сонымен қатар, қазіргі кезде теориялық және практикалық мәселелер
қарастырылуда. Олардың ... ... ... ... ... ... жеткілікті дамуы, функционалдық қамсыздандыру,
экономиканы жеткілікті түрде бағалау, экономиканың макроэкономикалық ... ... ... ... экономикасының салық
жүйесін қамтамасыз ету және ... ... салу ... ... ... ... дамыту.
Сонымен, қорыта айтқанда ұсынып отырған осы бағыттарды қаржы және салық
саясатын жетілдіруде мақсатты ... ... ... ... ... ағынында
мемлекеттің реттеуші және бақылаушы рөлін дамыту керек деп ойлаймын. Бұл өз
кезегінде мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... халқына Жолдауы. Жетісу №26, 2006 жыл 4 наурыз, 1-
2 бб.
2.Ермекбаева Б.Ж., ... және ... ... ... ... 2003, 5-6 ... Н.Қ., ... С. “Қаржы”- Алматы: 2005, 208-211 бб.
4. Шеденов Ө.Қ., Байжомартов Ө.С., Комягин Б.И. ... ... ... Алматы: 2002, 17-21 бб.
4. Ілиясов Ң.Қ., Нұрлыбаев С. „Қаржы” Алматы 2005 ж.
5. Мамыров Н.Қ., Тлеужанова М.Ә. ... ... ... 2003, 392-395 ... ... және ... ... басқа да міндетті төлемдер” туралы
Қазақстан Республикасының Салық Кодексі,- Алматы: 2004, 13-17 бб.
7. Худяков А.И., ... Г.М. ... ... Издательство
норма – К Алматы: 2002, 6-12 бб.
8. проф.В.Д. Камаева „Экономическая теория”,- под ... ... ... ... ИМПЭ: 1998, 47-49 бб.
9.Алданыш Нұрымов, “Налоги и финансы рыночной экономики”,- “Елорда” ... 89-92 ... ... Я, Нәрібаев К. „Экономикалық теория негіздері”,- 1998,126-131
бб.
11.Ермекбаева Б.Ж. “ Шет мемлекеттер салығы”,- Алматы: 2004, 121-125 ... ... С.М. ... құқық”, - Алматы: “Жеті жарғы” 2005,
198-230 бб.
13.” Салық және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... Кодексі,- Алматы: 2005, 14-16 бб.
14.Смағұлова Г.С. ... ... ... ... ... 2005, 61-63 бб.
15. “ Салық және бюджетке төленетін ... да ... ... ... ... ... ... 2006, 11-13 бб.
16.”Қаржы қаражат” экономикалық журналы 5/2001 “Налоговые проблемы”, 28-29
бб.
17.Ильясов К.К., ... А.Б., ... Б.Ж. ... ... ... ... 1995, 132-134 бб.
18.Искакова З.Д. “Реформирование налоговой системы в ... ... ... ... ... ... ... Серия
экономика. Алматы: №3(43) 2004, 4-9 бб.
19.„Қазақстанның нарықтық экономикасының қаржы-несиелік проблемалары”,- ... ... ... ... ... ... 2002, 248-303 ... „Қаржы қаражат” экономикалық журналы. 12/99 „Салық жүйесін жандандыру
жолдары”, 3-8 бб.
21.Карагусова Г. “Сущность налогообложения”,- Алматы: ... ... Ф.С. “ ... в ... Алматы: 2002, 115-119 бб.
23. Масаимова С.Ж. ... опыт ... ... ... ... КазЭУ 8/2003, 16-20 бб.
24.Туралыкова Е. “ Совершенствование налоговой системы РК”,- // Бухгалтер и
налоги ... 31-33 ... М.О. “ О ... ... ... // Аль-Пари, №9,
2000, 52-56 бб.
26. Сахариев С.С., ... А.С. ... ...... ... ... 2004, 7-13 бб.

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 85 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салықтың экономикалық мәні, мазмұны, атқаратын қызметтері, түрлері және шет елдердің салық салу тәжірибесі туралы68 бет
Жинақталған зейнетақы қорының мәні ,мазмұны, атқаратын қызметі және оның шетелдік тәжірибесі72 бет
Cалықтардың қызмет етуінің теориялық негіздері7 бет
«мемлекеттің экономиканы қаржылық реттеу жүйесіндегі салықтық реттеу және оның Қазақстан Республикасының қазіргі жағдайындағы ерекшеліктері»74 бет
Алықтардың экономикалық мәні26 бет
Жапония мемлекетінің салық жүйесі14 бет
Жапония мемлекетінің салық жүйесі туралы18 бет
Жаппай ұжымдастыру мен күштеп отырықшыландыру тұсындағы қазақстан ауыл шаруашылығындағы салық пен қаржыландыру46 бет
Жергілікті салықтарды есептеу және жинау39 бет
Заманында жолы болмаған, артында жоқтаушысы аз, қайран Салық!10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь