Абай Құнанбаев шығармашылығы

ЖОСПАР:

1. «Дүние де өзі,мал да өзі».
2. «Қалың елім,қазағым».
3. Татулық пен тұрақтылық.
4. «Өлең.сөздің патшасы».
5. Түйін.
        
        ЖОСПАР:
1. «Дүние де өзі,мал да өзі».
2. «Қалың елім,қазағым».
3. Татулық пен тұрақтылық.
4. «Өлең-сөздің патшасы».
5. Түйін.
«Ұлы Абайдың ... ... ... бойы маңызын
жоймайтын ... ... ... былай тұрсын,заман
өзгеріп,қоғамдық санада күрт сапырылыстарпайда болған ... бұл ... жаңа бір ... жарқырай ашылып,қадірін арттыра түсетініне
Абайдан кейінгі уақыт айқын көз жеткізді.
Ақынның дүниеге келгеніне бір ... ... ... мәңгі өлмес
шығармаларымен халқына сөздің ұлы мағынасында ұстаздық ете бастағанына
ғасырдан ... ... ... бері оның ... ... ... ... елі
мен жұртының рухани өміріндегі қай бұрылыстар мен қай құбылыстар тұсында ... ... ... ... қызмет етіп келеді.
Бұл күнде Абай сөзі әр қазақтың ... ана ... ... ... ... ... сүті тән ... ретінде жас сәбидің буыны
бекіп,бұғанасы қатаюына қызмет етсе,ақын сөзі оның санасына адамдық ... ... ... ... ... жолындағы ізденісін Абай өз бетімен үйрену ... ... көп ... орта ... ... ақындық жолға біржола бет
бұрды.Бұл кездегі оның ... ... ... ... ... ... ... өлеңін өз замандасы Көкпай атынан
таратып жүрген Абай 1886 жылдан бастап өз ... ... ... Абай ... ... ... тырысқан.Бірақ ел арасындағы шиленіскен
тартыстар оның әдебиетпен бірыңғай шұғылдануына мүмкіндік бере бермеген.
«Дүние де ... да ... ... ... бет ... ... сөзі мәдениет пен
білімнің маңызын насихаттауға арналады.Оның 1885 жылы жазған «Жасымда ғылым
бар деп ескермедім» ... бұл ... ... шығармасы болумен
қатар,ақынның сөз өнері жолындағы жаңа ізденісін де танытады.Абай мұнда,ең
алдымен,жаңа үлгідегі ... ... ... ... сөз ... ... ... өкініш білдіреді.Өз қателігін балаларын оқытумен
түзеуге бет ... ... ... ол «Қызмет қылсын,шен алсын» деген халық мүддесіне жат
тәрбие жайын мінеп,сынайды.
Жасымжа ғылым бар деп ... көре тұра ... ... соң ... уысыма,
Қолымды мезгілінен кеш сермедім.
Баламды медресеге біл деп бердім,
Қызмет қылсын,шен алсын деп бермедім.
Бұл-өткенге құр ... ... ... өзі тәрізді опық жеп
қалмай,білім мен өнер қуатын шағын бос ... ... жөн ... Абай ... ... мақсатқа қарай бет
алғандығының белгісі тәрізді.Кейінгі туындыларында ақын бұл ... ... жылы Абай ... ... ... «Интернатта оқып жүр» деген
өлеңдер ... ... ... ... ... ... ... өсиеті
түрінде жазылған.Бүкіл өлең бойына Абай «ғылым» деген сөзді қайталап айта
отырып,адам бойындағы қазынаның ... және ... ... ... ... ... ... түсіндіреді.
Ғылым таппай мақтанба!
Орын таппай баптанба!
Құмарланып шаттанба!
Ойнап босқа күлуге,-
дейді ол.Сөйтіп,ғылымға берілудің,ғалым болудың жолдарын әңгімелейді.
Ғылым ... ... ... адам ескі ... жүре ... бой берме,
Шын сөзбенен өлсеңіз,-
дегенде,ол ғылым үйренетін жастың ... ... ... ... оқып жүр» өлеңінде Абай әлгі ойларына тың пікірлер
қосады.Мұнда,сыншылдық ... ... ел ... ... сын айтады.Халыққа пайдалы емес,залалды болып шығатын әкімдер мен
шалағай төрелердің оқудағы мақсатын көрсетеді.
Орыс ... ... ... ... ... не ... ақ пен қарасы.
Нан таппаймыз демейді,
Бүлінсе елдің арасы,
…Аз білгенін көпсінсе,
Көп қазаққа епсінсе,
Кімге тиер ... ... ... ... ... қуаттамайды.Олардың «Иә тілмаш,иә
адвокат» болу ниетіне Салтыков пен ... ... ... ... ... ... орыс шенеуніктерінің бейнесін олардың
есіне салады.
Тіл мен теңеу,түр жағынан алғанда да, «Интернатта оқып жүр» ... бар ... ... Абай ... ... ... ... «здравомыслящий», «коренной», «счет»,т.б. орыс
сөздерін қолданады.Оларды ұйқастыра отырып,еркін пайдаланады және ... орыс ... ... ... әдейі кіргізген.
«Қалың елім,қазағым».
Бұл кезде жазған өлеңдерінде Абай озық ... ... ... ... ... ... қайраткері
дәрежесінде көрінеді.Оның өлеңдерінен ... ... ... ... үні ... ... тап ортасынан шықса да,тарихи дамудың
беталысы мен қоғамдық ... ... ол ... ... ... ... байқатады.Оларды «елім», «жұртым», «халқым» деп,дос тұта
сөйлейді.Осы ... Абай сол ... ... ... ... ішкі сырын үлкен шеберлікпен ашатын психолог ақын
ретінде ... мен өзі өмір ... ... ... ... өткір және әділ мінеп-сынайды.
Бұл сарын,әсіресе,Абайдың «Қалың елім,қазағым,қайран жұртым» ... ... анық ... өз ... ... ... ... «Қалың елі-қазағының» қазіргі халіне қинала сөйлеген ақын
бар.Ел ұйытқысын бұзған,оның берекесін кетірген әкімсымақтарға ... ... да ... би болған өңкей қиқым,
Мінеки,бұзған жоқ па елдің сиқын?-
деп,ол ел ішіндегі адамгершілік жағынан да,мінез-құлық жағынан да татымсыз
топты бөліп көрсетеді.
Абайдың ... ... ... ХІХ ... орыс ... ... үлгі тұтқанын,сол жолдағы ізденісін, беталысын байқатады.
Татулық пен тұрақтылық.
Халқының келешегін ойлап егілген,сол үшін ... ... ... түзетуді ойлаған Абайдың жас ұрпаққа айтар ақылы да, уағызы да аз
болмаған.Соның бірі-достық мәселесі. ... ... ... ... ол тіршілікте өзі көрген,халық тәжірибесі танытқан шындықты айта
отырып,жастарды шын адамгершілік жолына,қиянатсыз, адал ... ... ... ... ... ... ... отбасылық өмірден,жастар сезімінің
тұрақтылығынан,әйелге адамгершілік,әділет тұрғысынан қараудан ... адал ... мен шын ... уағыздады.Ескі әдет-ғұрып заңдары
бойынша өзі бастан кешкен өмір сабағына ... ... ... достық
сезімді жоғары қояды.Жас ұрпақты ескі ... ... ... ... ... тұрғыдан оның «Өкінішті көп өмір кеткен
өтіп», «Кейде есер көңіл құрғырың» деген өлеңдерін еске алу ... ... ... ... пен ... таппай күйзелген
жан.Ол «сол досты» іздеп күңіренеді,жоқтайды.
Махаббатсыз ... ... оны ... тұл,
Доссыз ауыз тұшымас,-
деген өлең жолдары-мазмұны жағынан ақынның ой ... ... жас ... ақын ... ... махаббатқа үгіттейді.
«Өлең-сөздің патшасы».
ХІХ ғасырдағы орыс әдебиетін,оның халықтық ... ... ... ақын мен ... ... ... көзқарасқа алып келді. Ең
алдымен,Абай сөз өнерін ... ... күш ... ... ... ... «Өлең-сөздің патшасы,сөз сарасы» атты өлең-бұл тұрғыдан ақын
бағдарламасын тәрізді.Онда Абай ... ... ... жаңа
шарттарын белгілейді.
Өлең-сөздің патшасы,сөз сарасы,
Қиыннан қиыстырар ер данасы.
Тілге жеңіл,жүрекке жылы тиіп,
Теп-тегіс жұмыр ... ... ... ... ... деп ... ар ... өлеңнің
түрі мен мазмұнының бірлігін талап ету,оны «бөтен сөзбен ... ... ... ... деп жоғары бағалай отырып,бір кез Абай
қазақ ортасында оның ... ... ... ақындарды сынауға ауысады.
Бұрынғы ескі биді тұрсам барлап,
Мақалдап айтады екен,сөз қосарлап.
Ақындары ақылсыз,надан келіп,
Көр-жерді өлең ... ... бен ... алып ... ... өлең ... ... арнап,
Кетірген сөз қадірін жұртты шарлап.
Бұл сын,негізінен,өлең сөзді әлеуметтік шындықты ... ... ... ... мен «көржерді өлең» қылушыларға арналады.Сол
арқылы ақын ... ... өлең ... ... ... ... ... жаңа мақсат барын жариялайды.
Ескі бише отырмын бос мақалдап,
Ескі ақынша мал үшін тұрман зарлап.
Сөз түзелді,тыңдаушы сен де ... де ... енді ... ... ... соңғы жолдары ақынның өлең сөздің мазмұнын өзгертумен
байланысты,тыңдаушыларды да тәрбиелеу қажеттігіне ... ... ... ... ... жаңа үлгідегі поэзияны түсіне
білуге,бағалауға шақырады.
Қоғам мен адам өміріндегі поэзияның орны және қызметі жайындағы ... ... ... ... ол» (1888) атты ... ... дүние есігін ашады өлең,
Өлеңмен жер қойнына кірер денең.
Өмірдегі қызығың бәрі өлеңмен,
Ойласаңшы бос қақпай,елең-селең.
Бұл ойын ақын бала ... ... ... ... өлгенде айтылатын жоқтаулармен дәлелдей келіп,өмірде өнермен
байланыссыз еш нәрсе жоқ екенін көрсетеді.Абайдың бұл ... ... бері ... өнер адам ... ... ... қатар
жүргізілген рухани құралы болды» деген ғылыми көзқарасқа дәл келеді.
Осы негізде ақын өз ... жаңа ... ... ел ... ... ... алдында өзінің де күлкі болмауын, сөздің де
қадірін кетірмеуін тілейді.
Сый дәметпе,берсе алма еш ... ... ... өлең сөз айтқаннан?
Сүйінерлік адамды сүй,қызмет қыл,
Аулақ бол әнін сатып нәрсе алғаннан,-
дейді.
Өлеңнен ермек емес,өнер екенін ол ылғи баса ... ... ... ... ... етеді.Оны мына шумақтан да байқаймыз.
Мақсатым-тіл ұстартып,өнер шашпақ,
Наданның көзін қойып,көңілін ашпақ.
Үлгі алсын деймін ойлы жас ... ойда ... ... мен ... міндеті туралы ойланғанда,Абайдың осы мәселені
тереңдете ... ... ... беру үшін ... бір ... ... өлеңді ермек үшін» (1889) атты өлеңінен көреміз.
Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін,
Жоқ-барды,ертегіні термек үшін.
Көкірегі-сезімді,тілі-орамды,
Жаздым үлгі жастарға бермек ... ... ... ... ... отырып,Абай бұл өлеңде
шығарманың мазмұнына қатысы жоқ сөзуарлықты,ескі ... ... ... ... ... ... қызыл» теңеу,жалған қызықшылықты
суреттеуді сынап өтеді.
Өлеңі бар,өнерлі інім,сізге
Жалынамын-мұндай сөз айтпа бізге.
Өзге түгіл өзіңе пайдасы жоқ,
Есіл өнер қор ... ... ... ... ол жас буын ... тағы да ... артады.
Үш жылдың (1887,1888,1889) ішінде біріне-бірі жалғас жазылған бұл үш
өлеңде Абай ақынның қоғам алдындағы қызметі мен сөз ... күші ... ... ... ... ... әдебиеттің
халықтығы туралы ... ... ... ... мен ... әдебиетті өмірге
жақындату,сол арқылы қоғамдық дамудың ... ... ... көтеру жайлы
ойларды Абайға күшті әсер еткен.Осы идеяға сүйене ... ... өлең ... ... ... күш ... ... лайық жаңа
оқушы,тыңдаушы тәрбиелемек болады.Бұл-Абайдың қазақ әдебиетіне әкелген
үлкен жаңалығы.
Түйін.
Қазақ ... ... Абай ... ... ... терең
мұхитпен тең десек,қателеспеген болар едік.Ғажайып суреткер,нәзік
лирик,көркемсөз ... ... ... ... ... өмір
құбылыстарын терең толғап айту жағы басым келетін ... ... және оның қара ... ... ... ... ... қатысты.Ақын шығармашылығында өзі
өмір сүрген тарихи дәуірдің тұтас бейнесі көрініс ... ... ... ... бір ... ... бейнелеу арқылы халықтың
тағдырын,ұлттың мінез-құлқын ... ... кең ... ... ... жерін ғана емес,өткен жолын да танытарлықтай етіп көрсете білді»,-
деген академик ... ... Абай ... ... әділ ... ... озған сайын дәуір талабына сай әр қырынан өсіп өркендеп
отыратын асыл мұра болып ұрпақтар санасына орын ... ... ... ... ... ақын поэзиясының
түпкі негізі-адам,толық ... ... ... ... ... ... ... жолына
түскен іздемпаз болуы керек.Ал махаббат пен ... сүю, ... сүю Абай ... биік ... ... ... әдебиеті (ХІХ ғ.): Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық
гуманитарлық бағытындағы ... ... ... ... баспасы,2006.-376 бет.
177-211 беттер.
2. «ОЛ КІМ БҰЛ НЕ?» І том.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаттық жырының ақтаңгері5 бет
«Абай жолы» романындағы Құнанбай бейнесі34 бет
Абай (Ибрагим) Құнанбаев30 бет
Абай (Ибрахим) Құнанбайұлы Өскенбайұлы28 бет
Абай (Ибраһим) Құнанбаев8 бет
Абай (Ибраһим) Құнанбаев Құнанбайұлы4 бет
Абай (Ибраһим) Құнанбай ұлы13 бет
Абай (Ибраһим) Құнанбайұлы3 бет
Абай (Ибраһим) Құнанбайұлының өмірі9 бет
Абай Құнанбаев4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь