Экономикалық цикл. Жұмыссыздық пен инфляция.

Жоспар:
1.Экономикалық цикл және оның кезеңдері.
2.Жұмыссыздықтың мәні мен түрлері.
3.Жұмыссыздықтың зардаптары.
4.Инфляция түсінігі және қазіргі кездегі инфляцияның салдары.
5.Инфляция түрлері. Инфляцияға қарсы саясат.
        
        Экономикалық цикл. Жұмыссыздық пен инфляция.
1. Экономикалық цикл және оның кезеңдері.
2. Жұмыссыздықтың мәні мен түрлері.
Жұмыссыздықтың зардаптары.
3. Инфляция түсінігі және қазіргі кездегі ... ... ... ... ... ... саясат.
Мақсаты: Экономикалық цикл және оның кезеңдерін, жұмыссыздықтың мәні мен
түрлері, оның зардаптарын, инфляция түсінігі және қазіргі кездегі
инфляцияның ... ... ... ... ... саясат туралы
студенттерде түсінік қалыптастыру.
Негізгі терминдер мен түсініктер
Дағдарысқа қарсы саясат, Жандану,Рецессия (дағдарыс), Стагфляция, Тоқырау,
Экономикалық цикл, Жасырын жұмыссыздық; Жұмыссыздық; Құрылымдық
жұмыссыздық; Филлипстің қисық ... ... ... Циклдық
жұмыссыздық.
Дәріс мәнмәтіні
Техникалық прогрес пен адамдар мүддесінің арасындағы алшақтық
экономикалық жүйеге көптеген оқыс ... ... Ол ... ... ... белгілі ырғақ пен тербеліске түсіп, толқуларға ауысады.
Экономикалық теорияда экономиканың мұндай құбылыстары, «экономикалық
толқулар» немесе «экономикалық цикл» деп аталады.
Экономикалық цикл – бұл ... ... ... және осы ... төрт ... ... ... артық өндірілуі, несиенің азаюы және процентінің
жоғарылауы арқылы көрінеді. Бұл ... ... ... және ... Кәсіпорындардың банкрот болуына әкеледі. Қысқаша айтқанда
дағдарыстың сипаттамасы келесідей:
1. Артық өндіріс себебінен өндірістің көлемі қысқарады, банктер мен
кәсіпорындар банкротқа ұшырайды.
2. ... ... ... ... ... ... нарығы құлдырайды, акция курстары төмендейді.
4. Ақшаға сұраныс өседі, пайыз мөлшерлі жалақысы өседі.
Дағдарыс тоқыраумен алмасады. Бұл сатыда өндіріс төмендеуін қояды,
бірақ ... ... ... ... ... құлдырауы мен бағалардың төмендеуі тоқырау жағдайында болады.
2. Жұмыссыздық жоғары деңгейде болады.
3. Ақшаға сұраныс төмендейді, пайыз мөлшерлі жалақысы ... ... ... ... ... жасалады.
Жандану фазасының сипаттамасы:
1. Дағдарыстан аман қалған кәсіпорындар негізгі капиталдарын жаңартып,
өндірісті ұлғайтуға кіріседі. ... ... ... мен сапасы
жағынан өндіріс дағдарысының алдындағы дәрежеге жетеді.
2. Инвестициялар өседі.
3. Бағалар көтеріледі, ... ... ... ... ... ... ... Ақшаға сұраныс өседі, пайыз мөлшерлі жалақысы өседі.
Өрлеу ... ... ... көлемі дағдарыс алдындағы дәрежеден артады.
2. Жұмыссыздық деңгейі маңызды түрде қысқарады.
3. Тауарлардың бағасы өседі.
4. Қарыз капиталының ұсынысы өседі.
5. ... ... ... Сөйтіп шаруашылық жаңа дағдарысқа қарай қадам
басады.
Өндірістің құлдырауы мен қатар инфляция болып тұрған жағдайды
стагфляция деп атайды. Қазір ... ... ... мемлекеттің
қолдауына сүйеніп, бағаны бұрынғы дәрежеде ұстап қалғаны мен қатар, оны
өсіреді.
Циклдарға әсерін тигізетін факторларды сыртқы және ішкі деп бөлуге
болады.
Сыртқы факторлар – ... ... ... ... ... ... соғыстар, төңкеріс, басқа да саяси шиеленістер, жаңа
жерлерді игеру, бағалы ресурстардың жаңа кен орнын ашу ... ... ... ... әкелетін таңбалардың пайда болуы,
т.б.
Ішкі факторлар – экономикалық жүйемен ... ... ... ... атқару мерзімі, тұтынудағы, жұмысбастылықтағы,
инвестициялық, мемлекеттің экономикалық саясатындағы өзгерістер, тауар және
ақша қайшылықтары, сұраныс пен ұсыныс арасындағы қайшылықтар, капиталдың
артық қорлануы.
Экономикалық ... ... ... ... ... өткен ғасырдың бірінші жартысындағы өмір сүріп еңбек еткен
экономистер байқаған сонымен қатар ХІХ және ХХ ғасырларда жетекші
экономистердің ... бұл ... ... өте ... ... ... дамудың байланыстылығы, экономикалық процестерге
әсерін мойындаған, циклдық дамудың себептерін анықтауға ұмтылған әр түрлі
пайымдауларды, түсіндірулер мен ... ... ... ... ... ... ... себептеріне экономикалық теорияда
қалыптасқан бірнеше теориялық бағыттар бар.
14.1. кесте
Мемлекеттің дағдарысқа қарсы қолданылатын ... ... ... ... фазасында |
|1. Ақша несие саясаты |Пайыз ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ашық ... ... |
| ... ... ... ... ашық |
| | ... ... ... Фискальдық саясат |Бюджеттен қосымша ... ... |
| ... ... ... ... салық |
| ... ... ... ... ... ... мен тарифтер саясаты|Жалақыны өсіру. ... ... ... ... ... ... |Мемлекеттік құрылысты |
|саясаты. ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... | |
| ... | ... ... ... |
| ... ... ... дағдарыс 1825 жылы Англияда басталған. Содан кейін ол 1836 ж.,
1841 ж., 1847 жылы АҚШ, Англия мен Франция, Германияны ... 1857 ... ... ... ... дағдарыс болып саналады. Одан кейін
ол 1873, 1882, 1990, 1907 жылдарда қайталанды. Экономикаға үлкен шығындар
әкелген 1920-1921, 1929-1933, 1937-1938 жж ... ... ... атын алған өте терең және ұзақ дағдарыстың сипаты 1929-1933
жылдарда болған еді.
Циклдардың ұзақтылығына (толқындар) байланысты олар бірнеше типке
бөлінеді.
Экономикалық циклдардың ... ... ... ... ... ... | | ... Дж.Китчиннің қысқа |2-4 жыл ... ... ... ... | ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... |10 жыл ... айналысындағы өзгерістер, |
|толқындары» | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... |18-25 жыл ... циклардың себептері |
| | ... ... ... ... ... ... |40-60 жыл ... қозғаушы күш – ... | ... ... |
| | ... ... радикалды |
| | ... мен оның ... ... | ... ... ... циклдары |200 жыл |Энергия куаты мен материалдарға |
| | ... ... ... циклдары |1000-2000 ж. |Цивилизацияның дамуымен, олардың |
| | ... ... жаңа ... |
| | ... ... - еңбек нарығының біртұтас элементі болып табылады.
Жұмыссыздық өте күрделі құбылыс және қоғам даму барысында әр түрлі
экономикалық ... ... әр ... ... Осы көзқарастарға
қысқаша тоқталып назар аударайық.
Мальтузиандық мектептін ірі өкілі Т. Р. Мальтус жұмыссыздықтың пайда
болуын халық санының артып кетуімен байланыстырды. Халықтың саны
геометриялық ... ... ... 1,2,4,8,16…), ал өмір сүру жабдықтар
тек арифметикалық прогрессиямен өседі (яғни 1,2,3,4…). Сондықтан
тұрғындардың жоғары қарқынмен өсуі ... ... ... ... ... ... ... жұмысшының еркін таңдауы деп
есептеді. А. Пигу жұмысшылар шектен тыс жоғары жалақыны талап етеді,
сондықтан жұмыс күшіне сұраныс төмендейді. Бірақ XX ғасырдың ... ... ... бұл теорияның дұрыс еместігін дәлелдеді.
Кейнстік мектеп жұмыссыздықты тауарға сұраныстың төлем
қабілеттілігінің жеткілісіздігімен және жалақының жоғары деңгейімен
түсіндіреді. Жұмыспен қамтудың негізгі параметрлері тауарлар ... ... және ... ... сұраныстың көлемімен
белгіленеді. Еңбек нарығындағы сұранысты жиынтық сұраныс, инвестициялар
және өндірістің көлемдері ... ... ... ... ... жеткіліксіз болуымен байланысты, яғни жұмыссыздықтың төмендеуіне
жиынтық сұраныстың өсуі және жиынтық сұраныстың құрылымы әсер етеді.
Жұмыссыздықтың деңгейі мемлекеттің ... ... ... ... ... арқылы реттеледі.
Филлипс қисық сызығы экономикадағы жұмыссыздық пен инфляция деңгейінің
өзара өзгеруін көрсетеді. ... ... ... ... болса,
соншалықты олардың табысы жоғары болатындықтан жұмыссыздықтың азаюы
құнсызданудың өсуіне әкеліп соғады. Себебі табыс жиынтық сұраныстың артуына
себеб болады.
|13 график. Филлипс қисығы. ... ... % ... ... Жоғары жұмыссыздық |
| ... ... ... ... |
|4 ... және ... |
| ... азаюы жиынтық |
|3 ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
|2 ... ... ... өсуі, |
| ... ... ... ... |
| ... азаяды. |
| | |
|1 2 3 | ... ... % | ... ... ... теорисына сәйкес қосымша құнның капиталға
айналуында капиталдың құрылымында өзгерістер болады. ... ... ... ... ... ... ... азаюына алып келеді, сондықтан жұмыс
күшінің бір бөлігі өндіріс саласынан ығыстырылып шығарылады да ... ... ... жасындағы халық саны – жасына, денсаулығына қарай
еңбекке қабілеті бар жұмыс күші болып табылады. Жұмыссыздық - бұл ... ... ... етілмеген еңбекке қабілеті бар жұмыс
күші.
Жұмыссыздық – бұл жұмыс күшіне деген сұраныс пен оның ұсынысының
арасындағы айырмашылықтан туындайтын нәтиже. Экономикада ... ... ... және ... қамтылмаған (жұмыссыздардан) құралады.
Жұмыссыздықтың деңгейі жұмыссыздар санының қоғамдағы барлық жұмыс күшіне
қатынасымен анықталады. (% пен есептеледі)
Жұмыссыздықтың негізгі формалары:
➢ Жасырын жұмыссыздық - ... ... ... ... ... ... ... Фрикциондық жұмыссыздық – адамдар бір жұмыстан басқа жұмысқа, бір жерден
басқа жерге жұмыс ... ... ... ... жұмыссыздық - өндірістік қуаттың жетпеуінің нәтижесінде
туындайды: жеке ... ... кері ... ... және ... жабу мен жаңа ... ... нәтижесі ретінде қарауға болады,
сондай-ақ жынысының, жасының, ұлтының, мамандығының, басқа да жеке
қасиеттерінің ерекшеліктеріне байланысты болады.
➢ Циклдық жұмыссыздық - өндірістің құлдырауынан туындайды.
Батыс ... ... ... екі ... ... ... ... жетіспеуіне байланысты; мысалы циклдық жұмыссыздық;
- жиынтық сұраныстың өзгеруіне байланысты; мысалы фрикциондық, құрылымдық
жұмыссыздық.
Қазақстанда экономикалық ... ... ашық ... өсе
бастады, бірақ онымен қатар жасырын жұмыссыздық та орын ала ... ... ... ... ... циклдық жұмыссыздықтың
түрлерін көруге болады. Ағымдағы жұмыссыздық фрикциональдық жұмыссыздыққа
сәйкес келеді, яғни халықтың көпшлігі жыл бойы кәсіпорындардағы жұмыстан
шығып, және ... ... ... ... және ... жұмыссыздық ұзақ мерзімдегі сипатта болады да, олар
жұмыссыздықтың тұрақты формасына әкеледі, яғни жұмыссыз адам ұзақ уақыт
жұмыс таба алмағандықтан өзінің ... ... ... нарығында
бәсекелестік қабілетін жоғалтады.
Толық жұмысбастылық деген мағынаның экономикада жоқтық қасы, себебі
барлық жұмыс күші жұмыспен толық қамтылған жағдайда да жұмыссыздықтың
белгілі бір ... ... ... да ... қажетті және заңды процесс. Толық
жұмысбастылық кезінде жұмыссыздықтың деңгейі фрикциондық және ... ... тең. Ол ... ... деңгейі деп аталады.
Жұмыспен толық қамту жағдайындағы қарқынды инфляцияға әкеліп соқпайтын
жұмыссыздықтың ең төменгі дәрежедегі нормасын жұмыссыздықтың ... ... ... ... ... ... деңгейі табиғи деңгейден артып
кетсе, онда бұл жағдай жалпы ұлттық өнімнің азаюына ... ... ... (циклдық) жағдайында - өндіріс мүмкіншілігін толық
пайдаланбағандықтан ұлттық байлықтың азаюына келеді. Бұл жағдайда:
- халықтың сатып алу қабілеті төмендейді,
- қазына – қор ... ... ... ... ... ... Ұзақ ... болатын жұмыссыздық жағдайында жұмыссыз адамдардың
біліктілігі жоғалады.
3. Жұмыссыздықтың өсуі қоғамда қылмысты істердің өсуіне және халықтың
әлеуметтік жағдайының ... ... ... ... деңгейімен байланысты болатын экономикалық
зиянды анықтау үшін Оукен заңы қолданылады. Осы заң ... ... ... ұлттық өнім (ЖҰӨ) көлемінің төмендеуі арасындағы байланысты
көрсетеді.
Оукен заңы бойынша жұмыссыздықтың нақты деңгейі, табиғи деңгейіне
қарағанда, 1 %-ке өсуі ... ... ... ... орташа 2,5%-ке төмендеуіне әкеледі. Потенциальды ЖҰӨ толық
жұмыспен қамту жағдайында ... ... ... ... экономикасында жұмыспен айналыспайтын белгілі бір
адамдар саны бар, сондықтан мемлекет тарапынан оларға жұмыссыздық бойынша
қаржы төлейді. Жұмыссыздықтың әлеуметтік және ... ... ... ... елдердің үкіметтері соңғы жылдары жұмыссыздарға жәрдем берудің әр
түрлі жүйелерін ... ... тағы бір ... – ол ... ... ... ... алу қабілетінің төмендеуіне және тауарлар
мен қызметтер бағаларының өсуіне әкеледі. Инфляция адамзат тарихында жаңа
құбылыс емес. 1775-1783 ... ... ... ... үшін ... доллардың құнсыздануына әкеліп соқтырды, Франция 1789-1794 жж.
революция кезінде ақша 7 ... 883 есе ... ... рет ... ұғым ақша ... қатысты АҚШ-та Азамат соғысы кезінде қолданыла
бастады. Инфляция – қағаз ақшаның құнсыздануына байланысты болатын
әлеуметтік-экономикалық ... ... ... айтқанда айналымдағы
ақша массасының нақты ұсынылған тауар санынан артып кетуі. Соның
нәтижесінде ... ... ... ... ... ... инфляцияны
білдіреді. Инфляцияның бірнеше түрі бар.
Шетелде нарықта болатын инфляциялық тепе-теңдік формаларына байланысты
инфляцияны ашық және басылыңқы ... ... Ашық ... ... баға ... экономикасына тән және тауар мен қызмет
көрсетуге үнемі бағаның өсуін байқатады. Егер ... ... ... ... ... ... және ... бағаның өсуімен
байқалса, онда бұны ашық инфляция дейміз.
- Басылыңқы (жасырын) инфляция – ... ... ... тән, ... мемлекеттің бағаны бақылауымен жүзеге асатын инфляция. Сондай-ақ ... ... өнім ... ... ... қорлану
мәжбүрлігінде, көлеңкелі экономика дамуында, бартерлік іс-әрекетте
байқалады. Басылыңқы инфляция ақшаның төлем қабілеті бар құрал ... мен ... бөлу ... ... ... ... жағдайда
мемлекеттің тауар бағасын сұраныс пен ұсыныстың тепе-теңдік бағасынан
төмен болуын қолдану арқылы пайда болады.
Ашық инфляция өз ... ... ... ... ... ... – ол ... толық қамту жағдайында пайда болады,
ақшамен қамтамасыз етілген сұраныс тауар бағасының өсуін тудырады. Қолда
ақша көп мөлшерде, ал тауардың көлемі өте аз деп ... ... ... ... ... монополизм мен әкімшілік-
әміршілік басқару жүйесінің ұзақ үстемдігі болған жағдайда да орын алады.
- Шығын ... ... – ол ... ... ... ... болады. Бұл жағдайда өндіріс шығындарының өсуі өнім бағасының
өсуіне әкеледі.
- Құрылымдық инфляция – ол ... ... ... ... ... ... нарықты толық қанағаттандыра алмағандықтан бұл саладағы тапшылық
тауарлардың қымбаттауына әкеледі.
Болжау арқылы инфляция бөлінеді:
- Күткен инфляция – ол болжамдалынған инфляция.
- ... ... – ол ... ... ... ... ... кенеттен
күрт өсіп кетуі.
Бағаның өсу қарқыны тұрғысынан инфляцияны ... ... ... Баяу ... Бұл ... кезінде бағалар баяу (жылына 10% -тен аз)
өседі. Шетел ғалымдарының ойынша, баяу инфляция ... оң ... ... ... ... ... етіп, жұмыссыздықтың деңгейін
төмендетеді.
- Қарқынды инфляция. Бұл инфляция кезінде баға жылдам (жылына 20-дан ... ... ... Ұшқыр инфляция. Бұл инфляция кезінде айналымдағы ақшаның саны мен баға
өте күрт жылдамдықпен (500-1000%-дейін) өседі. баға мен жалқының арасы
алшақтап бай ... да ... ... ... ... ... баға индексі көмегімен өлшенеді. Ағым кезіндегі
тұтыну баға индексінен ... ... ... баға ... ... ... ... баға индексіне бөлінеді.
|Баға |= |ағым кезіндегі тұтыну баға ... - ... ... |
| | ... ... | ... кезеңдегі тұтыну баға индексі ... ... ... ... ... ең маңыздысы мыналар
болып табылады:
- Мемлекеттік бюджеттің тапшылығы, яғни шығындардың ... асып ... ... мұндай тапшылықты ақша эмиссиясы арқылы жоятын болса,
айналымдағы ақша ... ... ... мен ... ... көлемінің қысқаруы, тауар тапшылығы.
- Кейбір өндірушілердің монополиялық жағдайда болуы, яғни олардың ... ... баға ... ... ... өсуі, яғни шикізат, материалдар, жалақы шығындарының
өсуі.
- Елдің экономикасының ашықтығы, оның әлемдік байланыстарының өсуі
инфляцияны шеттен ... ... ... ... ... ... ... ықпалын тигізеді.
Себебі тауар бағасы бірнеше есе өседі, ал ... ... ... ... ... ... құнсыздануы халықтың тұрмыс
деңгейін төмендетуге әкеп соқтырады. Инфляциядан өндірісте зардап шегеді.
Инфляцияның деңгейінің көретілуіне байланысты еңбекке деген ынтада
бұзылады. Инфляция тауар тапшылығының басты ... ... ... ... төмендейді, экономикалық өсудің пропорциясы бұзылады, ақша-
несие, қаржы және валюта мехинизмі ... елде ... ... ... ... ... жұмыс күшін ұдайы
өндіру шарттарын бұзады, экономикалық қылмыстар мен астыртын экономиканын
дамуын жеделдетеді. Инфляцияның экономикалық және әлеуметтік зардаптары:
1. Елдің ... ... мен ... ... әр ... топтарының арасында
қайта бөліске түседі.
2. Инфляцияның жоғары қорқынмен өсуі ұзақ мерзімге ... ... ... ... ... тәуекелін өсіреді.
3. Қоғамның саяси тұрақтылығы бұзылады, әлеуметтік шиеленісті күшейте
түседі.
4. Ұлттық тауарлардың бәсеке қабілеттілігі төмендейді, экспорт азаяды,
жұмыссыздық өседі.
5. Шетелдің ... ... ... өседі, ол капиталдың шет елге
ауысуына әкеледі.
Инфляцияға шалдыққан мемлекеттер инфляцияға қарсы саясатты жүргізуге
мәжбүр болады. Мемлекеттің инфляцияға қарсы ... ... ... ... ... қаржыны сауықтандыру, ақшаны
эмиссиялауды қатал бақылауға алу сияқты жалпы экономикалық ... ... ... жүргізеді. Ал аса төтенше жағдайда ақша реформасы жасалады.
Инфляцияға қарсы саясат деген бұл инфляцияны төмендетуге бағытталған
мемлекеттік реттеу құралдарының жиынтығы. XX ғ. 60 ... ... ... және ... ... ... мақсатымен барлық экономикаға ортақ
шаралар қолданыла бастады.
Тікелей реттеу табыстар саясаты ... ... ... екі ... ... ... ... мен бағалардың өсу нысандарын
белгілеу және осыларға тікелей бақылау жүргізу. Бақылауға заң актілерінің
күші тән болады. Жалақы ставкаларының ... ... ... ... өнімділігінің өсу қарқынымен байланысты болады;
бағалардың өзгерістері еңбекақыға жұмсалған шығындардың өзгерістерін өтеу
үшін жүргізіледі. Осы бағыттың мәні мынада: жалдамалы жұмыскерлердің
табыстары тікелей ... ал ...... ... баға ... реттеледі.
Заң жүзінде бағаның өсуіне шектеудің қойылуы, бағаларын жоғарылату пайдалы
болатын тауарлардың көлеңкелі нарығын дамытуы мүмкін.
Бағаға ықпал жасаудың жанама ... ... және ... ... ... ... ... саясат әдістер арқылы жиынтық сұранысты азайтуға
тырысады (мемлекеттік сатып ... және ... шек ... ... ... ... ... нарықта операция жүргізу, банк пайызын
және резервтік норманы өзгерту арқылы).

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жұмыссыздық пен инфляцияның байланысы, Филипс қисығы24 бет
Макроэкономикалық өлшемдер4 бет
Инфляция туралы ақпарат36 бет
Инфляция; мәні, себептері және әлеуметтік жағдайы18 бет
Инфляцияның әлеуметтің экономикалық зардаптары30 бет
75 орындық толық циклмен жұмыс істейтін асхана19 бет
PHP тілінде шартты операторлар (if, switch), циклдермен жұмыс (while, for, foreach) және include, require функцияларын қолдану12 бет
Turbo Pascal тілінде циклдармен жұмыс14 бет
«Циклон 5» өнеркәсіп роботы20 бет
«Циклопропанкарбон қышқылының биологиялық активті жаңа туындыларын синтездеу»49 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь