Экономикалық цикл. Жұмыссыздық пен инфляция.


Жоспар:
1.Экономикалық цикл және оның кезеңдері.
2.Жұмыссыздықтың мәні мен түрлері.
3.Жұмыссыздықтың зардаптары.
4.Инфляция түсінігі және қазіргі кездегі инфляцияның салдары.
5.Инфляция түрлері. Инфляцияға қарсы саясат.
Негізгі терминдер мен түсініктер
Дағдарысқа қарсы саясат, Жандану,Рецессия (дағдарыс), Стагфляция, Тоқырау, Экономикалық цикл, Жасырын жұмыссыздық; Жұмыссыздық; Құрылымдық жұмыссыздық; Филлипстің қисық сызығы; Фрикциондық жұмыссыздық; Циклдық жұмыссыздық.

Дәріс мәнмәтіні
Техникалық прогрес пен адамдар мүддесінің арасындағы алшақтық экономикалық жүйеге көптеген оқыс сілкіністер әкеледі. Ол адамзат қоғамының ерекшелігіне қарай белгілі ырғақ пен тербеліске түсіп, толқуларға ауысады. Экономикалық теорияда экономиканың мұндай құбылыстары, «экономикалық толқулар» немесе «экономикалық цикл» деп аталады.
Экономикалық цикл – бұл дағдарыстар арасындағы мерзім және осы кезде оның төрт фазасы ауысады.
Дағдарыс тауарлардың артық өндірілуі, несиенің азаюы және процентінің жоғарылауы арқылы көрінеді. Бұл жағдай пайданы азайтады және өндірісті төмендетеді. Кәсіпорындардың банкрот болуына әкеледі. Қысқаша айтқанда дағдарыстың сипаттамасы келесідей:
1. Артық өндіріс себебінен өндірістің көлемі қысқарады, банктер мен кәсіпорындар банкротқа ұшырайды.
2. Жалақы төмендейді, жұмыссыздық өседі.
3. Бағалы қағаздар нарығы құлдырайды, акция курстары төмендейді.
4. Ақшаға сұраныс өседі, пайыз мөлшерлі жалақысы өседі.
Дағдарыс тоқыраумен алмасады. Бұл сатыда өндіріс төмендеуін қояды, бірақ өспейді де.
Тоқырау фазасының сипаттамасы:
1. Өндірістің құлдырауы мен бағалардың төмендеуі тоқырау жағдайында болады.
2. Жұмыссыздық жоғары деңгейде болады.
3. Ақшаға сұраныс төмендейді, пайыз мөлшерлі жалақысы азаяды, сөйтіп өндірістің салаларын ұлғайтуға жағдай жасалады.
Жандану фазасының сипаттамасы:
1. Дағдарыстан аман қалған кәсіпорындар негізгі капиталдарын жаңартып, өндірісті ұлғайтуға кіріседі. Өндірілген тауарлар көлемі мен сапасы жағынан өндіріс дағдарысының алдындағы дәрежеге жетеді.
2. Инвестициялар өседі.
3. Бағалар көтеріледі, себебі сұраныс өседі.
4. Жұмыссыздықтың деңгейі қысқара бастайды.
5. Ақшаға сұраныс өседі, пайыз мөлшерлі жалақысы өседі.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Экономикалық цикл. Жұмыссыздық пен инфляция.

1. Экономикалық цикл және оның кезеңдері.
2. Жұмыссыздықтың мәні мен түрлері.

Жұмыссыздықтың зардаптары.

3. Инфляция түсінігі және қазіргі кездегі инфляцияның салдары.
4. Инфляция түрлері. Инфляцияға қарсы саясат.

Мақсаты: Экономикалық цикл және оның кезеңдерін, жұмыссыздықтың мәні мен
түрлері, оның зардаптарын, инфляция түсінігі және қазіргі кездегі
инфляцияның салдарын, инфляция түрлері, инфляцияға қарсы саясат туралы
студенттерде түсінік қалыптастыру.

Негізгі терминдер мен түсініктер
Дағдарысқа қарсы саясат, Жандану,Рецессия (дағдарыс), Стагфляция, Тоқырау,
Экономикалық цикл, Жасырын жұмыссыздық; Жұмыссыздық; Құрылымдық
жұмыссыздық; Филлипстің қисық сызығы; Фрикциондық жұмыссыздық; Циклдық
жұмыссыздық.

Дәріс мәнмәтіні
Техникалық прогрес пен адамдар мүддесінің арасындағы алшақтық
экономикалық жүйеге көптеген оқыс сілкіністер әкеледі. Ол адамзат қоғамының
ерекшелігіне қарай белгілі ырғақ пен тербеліске түсіп, толқуларға ауысады.
Экономикалық теорияда экономиканың мұндай құбылыстары, экономикалық
толқулар немесе экономикалық цикл деп аталады.
Экономикалық цикл – бұл дағдарыстар арасындағы мерзім және осы кезде
оның төрт фазасы ауысады.
Дағдарыс тауарлардың артық өндірілуі, несиенің азаюы және процентінің
жоғарылауы арқылы көрінеді. Бұл жағдай пайданы азайтады және өндірісті
төмендетеді. Кәсіпорындардың банкрот болуына әкеледі. Қысқаша айтқанда
дағдарыстың сипаттамасы келесідей:
1. Артық өндіріс себебінен өндірістің көлемі қысқарады, банктер мен
кәсіпорындар банкротқа ұшырайды.
2. Жалақы төмендейді, жұмыссыздық өседі.
3. Бағалы қағаздар нарығы құлдырайды, акция курстары төмендейді.
4. Ақшаға сұраныс өседі, пайыз мөлшерлі жалақысы өседі.
Дағдарыс тоқыраумен алмасады. Бұл сатыда өндіріс төмендеуін қояды,
бірақ өспейді де.
Тоқырау фазасының сипаттамасы:
1. Өндірістің құлдырауы мен бағалардың төмендеуі тоқырау жағдайында болады.
2. Жұмыссыздық жоғары деңгейде болады.
3. Ақшаға сұраныс төмендейді, пайыз мөлшерлі жалақысы азаяды, сөйтіп
өндірістің салаларын ұлғайтуға жағдай жасалады.
Жандану фазасының сипаттамасы:
1. Дағдарыстан аман қалған кәсіпорындар негізгі капиталдарын жаңартып,
өндірісті ұлғайтуға кіріседі. Өндірілген тауарлар көлемі мен сапасы
жағынан өндіріс дағдарысының алдындағы дәрежеге жетеді.
2. Инвестициялар өседі.
3. Бағалар көтеріледі, себебі сұраныс өседі.
4. Жұмыссыздықтың деңгейі қысқара бастайды.
5. Ақшаға сұраныс өседі, пайыз мөлшерлі жалақысы өседі.
Өрлеу фазасының сипаттамасы:
1. Өндірістің көлемі дағдарыс алдындағы дәрежеден артады.
2. Жұмыссыздық деңгейі маңызды түрде қысқарады.
3. Тауарлардың бағасы өседі.
4. Қарыз капиталының ұсынысы өседі.
5. Несиеге сұраныс өседі. Сөйтіп шаруашылық жаңа дағдарысқа қарай қадам
басады.
Өндірістің құлдырауы мен қатар инфляция болып тұрған жағдайды
стагфляция деп атайды. Қазір экономиканың монополистік секторы, мемлекеттің
қолдауына сүйеніп, бағаны бұрынғы дәрежеде ұстап қалғаны мен қатар, оны
өсіреді.
Циклдарға әсерін тигізетін факторларды сыртқы және ішкі деп бөлуге
болады.
Сыртқы факторлар – экономикалық жүйеге тәуелсіз факторлар: халық
санының өзгеруі, соғыстар, төңкеріс, басқа да саяси шиеленістер, жаңа
жерлерді игеру, бағалы ресурстардың жаңа кен орнын ашу ғылыми-техникалық
прогресс, күннің көзіндегі құрғақшылыққа әкелетін таңбалардың пайда болуы,
т.б.
Ішкі факторлар – экономикалық жүйемен байланысты факторлар: капиталдың
физикалық қызмет атқару мерзімі, тұтынудағы, жұмысбастылықтағы,
инвестициялық, мемлекеттің экономикалық саясатындағы өзгерістер, тауар және
ақша қайшылықтары, сұраныс пен ұсыныс арасындағы қайшылықтар, капиталдың
артық қорлануы.
Экономикалық құбылыстарды қайталауға бейім тұратын нарықтың
ерекшеліктерін өткен ғасырдың бірінші жартысындағы өмір сүріп еңбек еткен
экономистер байқаған сонымен қатар ХІХ және ХХ ғасырларда жетекші
экономистердің бірде-бірі бұл мәселеге тоқталмай өте алмады. Олардың
еңбектерінен циклдық дамудың байланыстылығы, экономикалық процестерге
әсерін мойындаған, циклдық дамудың себептерін анықтауға ұмтылған әр түрлі
пайымдауларды, түсіндірулер мен болжамдарды кездестіруге болады. Нарық
жағдайында өндіріс қозғалысының циклдық себептеріне экономикалық теорияда
қалыптасқан бірнеше теориялық бағыттар бар.

14.1. кесте
Мемлекеттің дағдарысқа қарсы қолданылатын құралдары

Құралдар Тоқырау фазасында Өрлеу фазасында
1. Ақша несие саясаты Пайыз мөлшерлі жалақысынПайыз мөлшерлі
төмендету, мемлекеттің жалақысын өсіру,
бағалы қағаздарын ашық мемлекеттің бағалы
нарықта сатып алуы. қағаздарын ашық
нарықта сатуы.
2. Фискальдық саясат Бюджеттен қосымша Бюджет шығындарын
шығындар жұмсау, салық қысқарту, салық
ставкаларын төмендету. ставкаларын өсіру.
3. Жалақы мен тарифтер саясатыЖалақыны өсіру. Жалақыны төмендету.
4. Мемлекеттік инвестициялар Инвестициялық Мемлекеттік құрылысты
саясаты. бағдарламалардың және инвестицияларды
жылдамдықпен орындалуы, тоқтату.
мемлекеттік қолдау
жасау.
Мақсат: Шаруашылық белсенділігінШаруашылық
ынталандыру белсенділігін тоқтату.

Алғашқы дағдарыс 1825 жылы Англияда басталған. Содан кейін ол 1836 ж.,
1841 ж., 1847 жылы АҚШ, Англия мен Франция, Германияны қамтыды. 1857 жылғы
дағдарыс бірінші дүниежүзілік циклдық дағдарыс болып саналады. Одан кейін
ол 1873, 1882, 1990, 1907 жылдарда қайталанды. Экономикаға үлкен шығындар
әкелген 1920-1921, 1929-1933, 1937-1938 жж экономикалық дағдарыстар. Ұлы
тоқырау атын алған өте терең және ұзақ дағдарыстың сипаты 1929-1933
жылдарда болған еді.

Циклдардың ұзақтылығына (толқындар) байланысты олар бірнеше типке
бөлінеді.

Экономикалық циклдардың типтері
Экономикалық Ұзақтылығы Себептері, ерекшеліктері
циклдің типтері
1. Дж.Китчиннің қысқа 2-4 жыл Алтынның әлемдік қорының
толқындары тербелісі ЖҰӨ-нің, инфляцияның,
жұмысбастылықтың тербелісіне
әкеледі.
2. К.Жуглярдың орташа 10 жыл Ақша айналысындағы өзгерістер,
толқындары кердиттік жүйенің мәселелері
ЖҰӨ-нің тербелісіне инфляцияға,
жұмыссыздыққа әкеледі.
3. Кузнецтің циклдары 18-25 жыл Экономикалық циклардың себептері
күрделі құрылыспен байланысты
4. Н.Д.Кондратьевтің ұзын 40-60 жыл Басты қозғаушы күш –
толқындары технологиялық өндірістегі
технологиялық базаның радикалды
өзгеруі мен оның құрылымдық қайта
құрылуы.
5. Форрестердің циклдары 200 жыл Энергия куаты мен материалдарға
байланысты.
6. Тоффлердің циклдары 1000-2000 ж. Цивилизацияның дамуымен, олардың
жоғалуымен немесе жаңа сатымен
байланысты.

Жұмыссыздық - еңбек нарығының біртұтас элементі болып табылады.
Жұмыссыздық өте күрделі құбылыс және қоғам даму барысында әр түрлі
экономикалық мектептердің көзқарастары әр түрлі болған. Осы көзқарастарға
қысқаша тоқталып назар аударайық.
Мальтузиандық мектептін ірі өкілі Т. Р. Мальтус жұмыссыздықтың пайда
болуын халық санының артып кетуімен байланыстырды. Халықтың саны
геометриялық прогрессиямен өседі (яғни 1,2,4,8,16...), ал өмір сүру жабдықтар
тек арифметикалық прогрессиямен өседі (яғни 1,2,3,4...). Сондықтан
тұрғындардың жоғары қарқынмен өсуі жұмыссыздықтың себебі болып табылады.
Батыс мектептің өкілдері жұмыссыздықты жұмысшының еркін таңдауы деп
есептеді. А. Пигу жұмысшылар шектен тыс жоғары жалақыны талап етеді,
сондықтан жұмыс күшіне сұраныс төмендейді. Бірақ XX ғасырдың 30
жылдарындағы жаппай жұмыссыздық бұл теорияның дұрыс еместігін дәлелдеді.
Кейнстік мектеп жұмыссыздықты тауарға сұраныстың төлем
қабілеттілігінің жеткілісіздігімен және жалақының жоғары деңгейімен
түсіндіреді. Жұмыспен қамтудың негізгі параметрлері тауарлар мен
қызметтердің тұтынулық және инвестициялық нарығындағы сұраныстың көлемімен
белгіленеді. Еңбек нарығындағы сұранысты жиынтық сұраныс, инвестициялар
және өндірістің көлемдері реттеп отырады. Жұмыссыздықтың болуы жиынтық
сұраныстың жеткіліксіз болуымен байланысты, яғни жұмыссыздықтың төмендеуіне
жиынтық сұраныстың өсуі және жиынтық сұраныстың құрылымы әсер етеді.
Жұмыссыздықтың деңгейі мемлекеттің инвестициялық іс-әрекеттерінің молаюы
және экономикалық дамуы арқылы реттеледі.

Филлипс қисық сызығы экономикадағы жұмыссыздық пен инфляция деңгейінің
өзара өзгеруін көрсетеді. Халықтың жұмысбастылығы қаншалықты жоғары болса,
соншалықты олардың табысы жоғары болатындықтан жұмыссыздықтың азаюы
құнсызданудың өсуіне әкеліп соғады. Себебі табыс жиынтық сұраныстың артуына
себеб болады.

13 график. Филлипс қисығы.
Инфляция деңгейі % Мұның мағынасы: Жоғары жұмыссыздық
жағдайында инфляция төмен болатынын
4 білдіреді және керісінше,
жұмыссыздықтың азаюы жиынтық
3 сұранысты арттырады, бағаның өсуіне
итермелейді. Басқаша айтқанда, төмен
2 жалақы жағдайында жұмыссыздық өсуі,
керісінше жалақы өскен сайын
жұмыссыздық азаяды.

1 2 3
Жұмыссыздық деңгейі %

К. Маркстың қорлдану теорисына сәйкес қосымша құнның капиталға
айналуында капиталдың құрылымында өзгерістер болады. Қосымша құнның жұмыс
күшін сатып алуға бағытталған үлесінің азаюына алып келеді, сондықтан жұмыс
күшінің бір бөлігі өндіріс саласынан ығыстырылып шығарылады да жұмыссыздық
пайда болады.
Қоғамдағы жұмыс жасындағы халық саны – жасына, денсаулығына қарай
еңбекке қабілеті бар жұмыс күші болып табылады. Жұмыссыздық - бұл халық
шаруашылығында жұмыспен қамтамасыз етілмеген еңбекке қабілеті бар жұмыс
күші.
Жұмыссыздық – бұл жұмыс күшіне деген сұраныс пен оның ұсынысының
арасындағы айырмашылықтан туындайтын нәтиже. Экономикада жұмыс күші
жұмыспен қамтылған және жұмыспен қамтылмаған (жұмыссыздардан) құралады.
Жұмыссыздықтың деңгейі жұмыссыздар санының қоғамдағы барлық жұмыс күшіне
қатынасымен анықталады. (% пен есептеледі)
Жұмыссыздықтың негізгі формалары:
➢ Жасырын жұмыссыздық - өндірісте артық жұмысшылардың қолданылуы, немесе
ақпараттың болмауына байланысты.
➢ Фрикциондық жұмыссыздық – адамдар бір жұмыстан басқа жұмысқа, бір жерден
басқа жерге жұмыс іздеумен ауысуын айтады.
➢ Құрылымдық жұмыссыздық - өндірістік қуаттың жетпеуінің нәтижесінде
туындайды: жеке саланың дамуының кері пропорциональды болуынан және ескі
саланы жабу мен жаңа саланы дамытудың нәтижесі ретінде қарауға болады,
сондай-ақ жынысының, жасының, ұлтының, мамандығының, басқа да жеке
қасиеттерінің ерекшеліктеріне байланысты болады.
➢ Циклдық жұмыссыздық - өндірістің құлдырауынан туындайды.
Батыс елдерінің мамандары жұмыссыздықты екі топқа бөледі:
- ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Жұмыссыздық пен инфляция экономикалық тұрақсыздықтың көрінісі ретінде
Жұмыссыздық пен инфляция экономикалық тұрақсыздықтың көрінісі
Макроэкономикалық тұрақсыздық, экономикалық циклдер, жұмыссыздық, инфляция
Жұмыссыздық, инфляция
Макроэкономикалық тұрақсыздық: экономикалық циклдер, жұмыссыздық, инфляция
Экономикалық өсу және экономикалық цикл
Экономикалық цикл. Құрылымдық дағдарыстар.
Инфляция мен жұмыссыздық арақатынасы
Экономикалық тұрақсыздар: Инфляция
Макроэкономикалық тұрақсыздық. Инфляция және жұмыссыздық
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь