Халықаралық валюта жүйесі

1Халықаралық валюта жүйесі
1.1Халықаралық валюта жүйесі және оның кезеңдері
1.2Халықаралық валюталық қор
2.Валюта бағамы:негізгі түсініктер
2.1Валюта бағамы және оған әсер ететін факторлар
2.2Валюта бағамын реттеу құралдары
2.3Ұлттық валюта қызметін қамтамассыз етудегі негізгі қаржы.экономикалық шараларды талдау
3Қазақстан Республикасындағы валюталық саясат және валюталық операциялардың заңды анықтамасы
        
        Мазмұны
| |Кіріспе |3 |
|1 ... ... ... |5 ... |Халықаралық валюта жүйесі және оның кезеңдері |5 ... ... ... қор |9 |
|2 ... ... ... түсініктер |13 ... ... ... және оған әсер ... ... |13 ... |Валюта бағамын реттеу құралдары |14 ... ... ... ... ... ... ... | |
| ... ... ... |16 |
|3 ... ... ... саясат және валюталық | |
| |операциялардың заңды анықтамасы |24 |
| ... |28 |
| ... ... ... |29 ... ... өзектілігі. Қазақстан Республикасы халықаралық
сауда саласында және ел ішіндегі ... ... ... ... ... ... өзгерістер мәселелеріне жиі
кезігеді. Қазақстан экономикасын ... ... ... буын – валюта саясаты мен ұлттық ақша ... ... ... ... ... ... ... валюталық саясат
ең маңызды орынды алатыны белгілі. Қазақстан Республикасы Президентінің жыл
сайынғы Қазақстан халқына Жолдауында ... және ішкі ... ... бірі деп, ... ... ... қаржы нарығы және
ұлттық валютаның айырбас бағамының тұрақтылығына, инфляция деңгейіне ... ... ... ... ... ... ұлттық валютаның ... ... және ... ... ... оның тұрақты жұмыс істеу
проблемалары тәрізді валюталық ... ... ... ... оның ... болып саналады.
Валюталық бағамның өзгеру перспективасы бойынша мәселеге ... ... ... экономикалық қызметке қатысушылар арасында қызу
пікірталастар ... ... Осы ... ... ... ... валютаның айырбас бағамын тұрақтандару мәселесін зерттеудің өте
өзекті екені айқын. Бұл тұрғыдан осы ... ... ... ... мүмкіндігінше тұрақты экономикалық өсуі стратегиясын жүзеге асыруды
қамтамасыз ету ... ... ... және ... Курстық жұмысының мақсаты:
Валюталық реттеуді, ұлттық ... ... ... ... ... және осы ... ... валюта-қаржы
құралдарының тиімділігін анықтау арқылы ... ... ... ету үшін ... ... саясатын жетілдіруге бағытталған
ғылыми негізделген ұсыныстарды әзірлеу болып табылады. Қойылған мақсатқа
қол жеткізу үшін, ... ... ... және ... ... келесі міндеттерді шешу қажет:
- ұлттық валютаның айырбас бағамының қалыптасуына және оның тұрақтануына
ықпал ететін факторлар ... ... ... тепе-теңдікті сақтауда валюталық саясаттың, басқа да
экономикалық ... ... ... теориялық негізді
сипаттама беру;
- ұлттық ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін
экономикалық шараларды айқындау;
- валюталық тәртіптемені ырықтандыруға Қазақстандағы ... ... ету ... ... ... көрсеткіштерді теңдестіру мақсатында валюталық саясат
механизмін жетілдіруге қатысты нақты ұсыныстар жасау.
Зерттеу объектісі ұлттық валюта нарығы дамуының ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның
валюталық реттеуі.
Курстық жұмысының құрылымы және көлемі. ... ... ... ... қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1 Халықаралық валюта жүйесі. Халықаралық валюталық қор
1.1 Халықаралық валюта жүйесі және оның кезеңдері
Халықаралық валюта жүйесі ... ... ... элементі болып
табылады. Валюта жүйесін ұлттық және халықаралық ... ... ... ... ... - белгілі бір елдегі,сол елдің заңдарымен
анықталатын валюталық қатынастарды ұйымдастыру формасы.
Әлемдік валюта ... - ... ... келісімдермен бекітілген,
тарихи қалыптасқан халықаралық ақшалай қатынастарды ұйымдастыру ... ... Оның ... ... және ... халықаралық ақша саласында
парапар ... ... ... ... интернационализацияндырудың
дамуының обьективті көрінісі ретінде қарастыруға болады.
Әлемдік шаруашылық байланыстар - валюталық қатынастарды ... ... ... Валюталық қатынастар шаруашылық байланыстардың әр
түрлі салаларында қызмет етеді.
Халықаралық ... ... ... ... функциясын
орындайды, атап айтқанда, әлемдік ақшалар айналдыру құралы, төлем құралы ,
байлық қорлану құралы ретінде қолданылады.
Халықаралық валюта ... ... ... ... ... ... аса маңыздылары :
- халықаралық ақшалай тауар ;
- халықаралық өтемпаздық;
- ... ... ;
- ... ... ;
- ... қаржы-валюталық ұйымдар ;
- халықаралық келісім шарттар.
Халықаралық ақшалай тауар - әрбір елмен, оның аумағынан әкетілген
байлықтың ... ... ... Алғашқы халықаралық ақшалай
тауар ретінде алтын болды. ... ... ... ... ... әлемдік ақша болып қабылданды .
Валюта - бұл халықаралық экономикалық қатынастарда қолданылатын ақша.
Оның негізгі екі түрі бар:
- халықаралық сауда валютасы ;
- ... ... ... ... сауда валютасы - халықаралық сауда операциялардың бағалауы
үшін қызмет етеді (тауарлар мен қызметтердің экспортты және импорты), ... сату - ... алу ... бола ... резервтік валюта елдер арасындағы қатынастардағы
халықаралық ақша ... ... Ол ... ... ... қажетті
жағдайда көмек көрсетуге қолданылатын мемлекеттің валюта резерві.Сонымен
қатар валюта белгілі бір критерийлер бойынша жіктеледі.Біз оны 1- ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... операциялардың түрлерімен |келісім бағасының валютасы |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... валюталардың бағамына қатынасы |күшті әлсіз ... | ... 1— ... ... ... аударсақ. Ұлттық валюта дегеніміз мемлекеттің
заңымен тағайындалған сол мемлекеттің ақша бірлігі.
Шетелдік валютаға шетелдік банкноталар мен ... және ... мен ... ... ... ... жатады
Осыған қоса, резервтік валюта ұғымы аса маңызды.Резервтік ... бұл ... ... ... жинақтайтын және сыртқы сауда
операциялар мен шетелдік ... үшін ... есеп ... ... ... ... ... АҚШ доллары , неміс маркасы
, жапон иенасы , фунт стерлингі жэне швейцария ... ... ... қатар валютаның маңызды үш түрі бар:
1 Еркін - айырбасталатын ... - ... ... өз ... ... қойылмайтын сол елдердің валютасы
2 Жартылай айырбасталатын валюта - елдердің белгілі бір ... ... ... ... - бұл ... ... ... әр түрлі
шектеуліктерді іс-жүзінде қолданылатын сол елдердің валютасы.Мысалы: қандай
да бір мемлекет валютаның ... ... ... ... ... тұрақтылығы оның дүниежүзілік
шаруашылқтың ... сай ... ... ... ... құрылымы өзгерсе, сонымен қатар халықаралық валюта жүйесінің
формасы жаңаға ауысуы тиіс. 19 ... ... ... ... ... ... үш ... өткен.
Алғашқы халықаралық валюта жүйесі алтын стандарт жүйесі болған. Алтын
стандарт жүйесі 1879 - 1934 ... ... ... ... ... Оның ... мен ... тағайындалатын валюта бағамының
барлық жақсы және ... ... ... ... ... ... үшін келесі жағдайлар қажет деп саналды :
- ... ... ... ... ... ... қажет ;
- алтың қоры мен ішкі ақша көлемі арасында тепе-теңдік қажет ;
- ... ... мен ... кедергілердің болмауы қажет.
Әр ел валютасындағы алтын ... өзі ... және ... ... ... ... ... Мысалы, АҚШ доллары = 25
грамм, фунт = 50 грамм, сонда 1 фунт = 2 ... ... ... ... ... біз орауыштың құнын,
тасымалдау шығындарын, сақтандыру шығындарын ... ... ... ... ... Біз 50 ... алтынға мүндай шығындарды 3 цент деп
есептейік. Бұндай жағдайда американдықтар бір фунт үшін 2,03 ... Бұл ... ... үлкен болса Америкадан алтынның ағылуы
басталады. Бұл ... ... ... ... деп ... ... ағылу үшін бағам 1,97-ге дейін түсуі керек. Бұл
бағамнан төмен бағам қалыптасқан ... ... ... ... ... бұл ... ... импортттық нүктесі деп аталады.
Бұл жүйенің макроэкономикалық негіздерін қарастырайық. Мысалы, фунт
пен доллар тепе-теңдік жағдайында деп ... ... бір ... ... ... ... ... нәтижесінде Америка үшін бағам
алтынның экспорттық нүктелерінен артып, алтынның ... ... ... ... ... ... ... сәйкес елдегі ақша көлемі мен алтын көлемі
тең болып, Америкада ақша ... ... ал ... ақша ... ... Ақша ... ... Америкада жалпы сұранысты азайтады
және оның нәтижесінде ұлттық ... ... ... ... ... әкеліп соғады. Оған қоса ақша ... ... ... ... ... Ал ... керісінше жалпы
сұраныс деңгейінің, ұлттық табыс деңгейінің, жұмысшылар ... ... өсуі ... Ал банктік несиенің пайыздық мөлшерлемесі
керіснше төмендейді. Осыдан барып фунтке ... ... ... ... сұраныс артады. Себебі арзан америкалық тауарлар британдықтардың
салыстырмалы қымбат тауарларынан тиімді көрініп, доллар қажет бола ... ... ... ... инвесторлардың қызығушылығын тудырады.
Осындай себептерден фунтқа деген сұраныс ... ... ... Бүл ... ... ... ... деңгейінің өсуі;
- жалпы сұраныс деңгейінің төмендеу жағдайына ұшырауы.
1944 жылы АҚШ-тың Нью-Хемпшир штатының Бреттон-Вуд ... ... бас ... ... ... етілетін байланған валюталык бағам
жүйесі » туралы келісімге қол ... Жаңа жүйе ... ... ... оның ... ... жоятын жүйе болуы керек. Бұл конференцияда
- Халықаралық валюта қоры құрылды. Ол бұл жүйені қадағалау мен оған ... ... 1971 ... ... ... келді.
Бүл жүйенің пайда болуына не әсер етті ? Екінші дүниежүзілік ... ... ... өз валютасын, ел өндірген тауарлардың бәсекелестік
мүмкіндігін жақсарту мақсатында девальвацияға ұшыратты. Себебі ел ... ... ... ... ... онда ... да ... болады.
Мысалы, «а» және «б» елдері бар және «а» елі өз ... ... ... ... ... ... ... өзінің тауарларына сұранысты
үлкейтті.Соның нәтижесінде таза экспорт ұлғайып, елдің өндіріс ... ... ... арта түсті. Бірақ өнімде «а» және «б» елдері ... ... ... көбі өзін «а» елінің жағдайына ... ... ... жүйенің ең басты ... - ... ... ... ... ... болды.
Егерде елдің сальдосы оң, теріс болып өзгеріп отырған ... ... ... ... жылдағы шығындарды жабады. Ал теріс сальдо бірнеше
жылдар бойы қайталанып отырса, онда елдің қоры ... ... ... ... ... ... ... алтын стандарты мен еркін баға жүйелерінің ... ... Ол ... ... ... ... етіп, әлемдік сауданы
ынталандырады. ХВҚ-ның көмегімен ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етті.
Бұл жүйе неге жойылып кетті ? Оның себебі бұл ... ... ... алтын немесе доллар қолданылуы қажет болды. Алтынды қолдану
көптеген қиыншылықтар тудырғандықтан ... ... ... ... айналды. Оған келесі жағдайлар әсер етті:
1 АҚШ екінші дүниежүзілік ... ... ең сау ел ... ... ... ... қоры ... алды.
Осы себептерден доллар ең мықты валютаға айналып, дүниежүзілік ақша
рөлін атқарды. Доллар бұл рөлді атқару үшін ең ... ... ... ... ... ... ... доллар Бреттон-Вуд жүйесінің ортақ
ақша рөлін, онымен ... ... ... тіршілігн жойды. Ол Американың
бірнеше жылдар бойы теріс ... ... одан шығу ... ... 1971 жылы 15 тамызда доллардың алтынға айналғыштығын (37 жыл бойы
35 доллар 1 унция алтынға тең болды) тоқтатты.
Бұл жүейні ... ... ... бағамы» деп атаған дүрыс болады.
Қалыпты валюта бағамын кейбір кезде Орталық банк интервенция жасау ... ... ... саясаттын көздейді. Ел экономикасының өзгеруі
бағамды реттеді қажет етеді. Ал тапшылық немесе ... ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныс арақатынасынан қалыптасқан нүктеге
дейін еркін өзгеріп, автоматты түрде жоюға ... ... ... ... мен ... да ... Жақтаушылардың
келтіретін дәлелі :
- сауда көлемінің өсуі;
- келеңсіз жағдайлардың басқарылуы.
Қарсыластары бұл жүйенің келесідей кемшіліктерін айтуда :
- ауыспалықпен бейімделу.Валюта ... ... ... болған жағдайдың өзінде де өзгеріп отыруы ;
- «жүйелі еместігі».
Үшінші халықаралық валюталық жүйенің құрылымы 1976 жылдын қантарында
Ямайканың Кингстон қаласында ... ... ... Осы валюта жүйенің
негізі еркін айналымдағы валюталық бағам және көп валюталық стандарт болды.
1.2 Халықаралық ... ... ... қор ... ұйым ... ... қатынастарды реттеуге және оларға валюталық,қаржылык
қиындықтар жағдайында қысқа және ұзақ мерзімді ... беру ... ... ... ... ... ... Қор БҰҰ-ның арнайы
ұйымы. Халықаралық валюталық қор 1944 жылы 1 ... мен 22 ... ... ... ... ... ... құрылды.
Халықаралық валюталық қордың басқару жүйесіне тоқтала ... ... ... ... жүйесі Басқарушылар кеңесі, уақытша
комитет, даму комитеті, атқарушы кеңес, басқарушы, персонал кіреді:
- басқарушылар кеңесі - ... ... бес ... тағайындалатын
өзінің басқарушысы мен оның орынбасарынан құралатын Халықаралық валюталық
қордың жоғарғы басқару ... ... ... ... немесе
орталық банктердің басқарушылары жатады және олар сессияға жылына бір ... ... ... Атқарушы кеңестің шешімдерін іске асыру қызметін
атқарады. Халықаралық валюталық қордың 24 басқарушысынан тұрады. Уақытша
комитет ... 2 рет ... ... ... ... ... ... мен болашақ жоспарлар туралы жауап ұстайды.
- даму комитеті. Уақытша комитет сияқты Халықаралық валюталық қордың
24 басқарушысынан тұрады және ... ... ... ... ... жауап ұстайды.
- атқарушы кеңес. Басқарушылар кеңесінің өкілеттіліктерінің едәуір
бөлігін атқарады. ... ... ... валюталық қордың мүше-ел
қатынасында саясаттың кандай да бір мәселелерін ... ... ... ... ... ... ... басшылық етеді.
Басқарушы Халықаралық валюталық қордың күнделікті ... ... ... кеңеспен бес жылға тағайындалып,содан кейін қайтадан
келесі мерзімге тағайындалуы мүмкін. ... ... ... әр мүшесі
СДР түрінде көрсетілген, квотаға ие. Квота мүше-елдер мен Қор арасындағы
қаржылық және ... ... ... негізгі
элементі болып табылады. Сонымен қатар ол ХВҚ мүшелерінің дауыс саның
анықтайды және ... елге 250 ... ... ... ... елге 1 ... үшін 1 ... қосылып отырады.
2008 жылдың 1 қаңтарына ХВҚ-дың капиталы 217 млрд. СДР-ға тең болды.
Ол қордың мүшелерінің ... ... ... ... ... 25%-ын СДР-да немесе басқа мүшелердің валютасында, ал қалған 75%-
ын ... ... ... ... Қор мүшелері арасындағы дауыстар
әрбір мүшенің квотасының мөлшеріне ... ... 2006 ... ... ... мәлеметтер бойынша ең көп дауыс иеленушілер:
1 США-17.8%;
2 Германия - 6.99% ;
З Жапония-6.13%;
4 Ұлыбритания - 4.95% ;
5 ... - 4.95% ;
6 ... Сауд ... - 3.22% ;
8 ... - 2.74% ... ... функциялары:
- халықаралық сауданы кеңейту;
- несиелендіру;
- ақша айырбастау бағамдарын тұрақтандыру;
- дебитор елдерге кеңес беру.
Қазақстан Республикасы мен Халыкаралық ... ... ... ... ... ... деп ойлаймын.
Қазақстан Республикасы мен Халықаралық Валюта Қорының арасында мынадай
кредиттік келісімдер жасалды:
1 1993 жылғы 2 ақпанда макроэкономикалық тұрақтылық және ... ... (SТF) үшін ... ... 123.75 млн. СДР ... беру ... ... 1994 жылғы 26 қаңтарда ХВҚ Қазақстандағы макроэкономикалық
тұрақтылық және ... ... ... мақұлдады және осы
бағдарламаны қолдау үшін ... ... ... ... алғашқы
Келісімді жасады. 185.6 млн. СДР ... ... ... ... қол ... Stand-by ... ... туралы шешім қабылдады.
3 1996 жылғы 17 шілдеде EFF ... қол ... ... ... EFF ... ... ету кезеңі ішінде Үкімет пен ҚҰБ
қандай да бір валюталық шектеуліктерді енгізуге немесе ... ... ... ... ... валюталық бағамдарды қолдануды тәжірибеге енгізуге
немесе модификациялауға, Келісім Баптарындағы VIII Бапқа қайшы келетін. ... ... ... келісімдерін жасауға немесе ... ... ... ... ... шектеулер енгізуге немесе ... емес ... ... ... 1999 жылғы 13 желтоқсанда 329,10 млн. СДР сомасына EFF -2 Келісіміне
қол қойылды. Оның ... ... ... ... ... және
халықаралық резервтерді жинақтау болып табылады.
2000 жылғы 24 мамырда Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ХВҚ ... ... 295,8 млн. СДР ... өз ... ... өтеді.
Ұлттық Банк ХВҚ-ына апта сайынғы және ай ... ... ... ... ... ұсынады. Статистикалық деректер сондай-ақ ХВҚ-
ының АКС-ға қатысты жыл сайынғы (сәуірдегі) миссиясы үшін, ... ... ... ... (сұрақтарға жауап беру) ұсынылады.
ХВҚ Статистикалық ... ... ... ... ... әдіснамалық мәселелер туындаған кезде
консультациялық көмек береді.
Халықаралық Валюта Қоры үш жылда 1 рет ... ... ... ... ... 2003 жылы ... ... ДТАС
(«Деректер таратудың арнайы стандарттары») жүйесіне ... ... ... негізінде «Стандарттарды және кодекстерді сақтау
туралы есеп» (ROSC) жасалады.
Соңғы рет ХВҚ-ның Стандарттарды және ... ... ... ... ... 2006 жылғы караша желтоқсанда жұмыс істеді.
2004 жылы ХВҚ-ның миссиясы инфляциялық ... ... ... ... ... ... жылы ... жұмыстар жүзеге асырылды:
- Қазақстандағы ХВҚ миссиясының жұмысы шеңберінде (21-30 сәуір) миссия
мүшелерімен ақша-кредит статистикасы мәселелері ... ... ... ... үшін ... ... және дайындау жүзеге асырылды;
- ROSC есебінің ақырғы нұсқасы тексерілді және оны жариялауға ... ... ... мен осы ... ... ... көрсету
деректеріндегі айырмаға қатысты ХВҚ миссиясының басшысымен және мүшелерімен
хат жазысу жүргізілді;
- ХВҚ мен Әлемдік Банктің «Қаржы ... ... ... ... ... ақпаратты тексеру жүргізілді;
- ХВҚ мен Даму Банкінің экономика секторын нақтылау жөнінде хат
алмасу жүзеге ... ... ... жаңартылған жүйесі жөнінде, ұлттық шоттар бойынша
деректер ұсыну жөнінде ... ... ... ... ... ҚРҰБ
деректемелері жөнінде ақпарат ұсынылды;
- «ХВҚ-ның мүше мемлекеттермен өзара іс-қимылын бағалау: елдердін
ресми ... ... ... ... толтыру бойынша ХВҚ-ның
сұратуына жауаптар ұсынылды.
Сонымен қатар, ХВҚ ҚРҰБ қызметкерлерін ... ... РФ ... ... ақша-кредит статистикасының негіздерін жасаудын
әдіснамалық ... ... ... ... ХВҚ ... ... IV Баптарына сәйкес жыл сайынғы
консультацияларды жүргізу үшін жыл сайын Қазақстанға келеді.
2008 жылғы 7 ... ... ... ... ... ... ... Банк пен Халықаралық Валюта Қоры арасындағы өзара түсіністік
туралы Меморандумға қол қойды.
Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... мәселесі жөнінде.
Қазақстан Республикасы Халықаралық Валюта қоры (бұдан әрі -- ... ... 1992 ... 15 шілдеде қосылды. 1992 жылғы 11
қарашадан бастап Халықаралық Валюта ... ... ... ... квотасы 247 500 000 СДР құрады. Осыған байланысты
Халықаралық Валюта Қорының жарғылық капиталындағы Қазақстан Республикасының
жазылу шотына 247 500 000 СДР ... №1 ... ... шығарылды
(1995 жылғы 27 ақпандағы №1 Қазынашылық векселі).
ХВҚ Басқарушылары Кеңесінің «ХВҚ мүше ... ... ... 11 ... шолу» 1998 жылғы 30 қаңтардағы №53-2 шешіміне сәйкес ХВҚ
жарғылық ... 146,2 ... ... 212,0 ... ҚАҚ-ға дейін немесе 45%
ұлғайды. Қол жеткізілген уағдаластыққа сәйкес, квоталар ... ... ... статистикалық деректер пайдаланылды. Қазақстан Республикасы үшін
есептелген квота 365,7 млн. СДР күрады. СДР ... ... ... ... үлғаюына байланысты 1999 жылғы 11 ақпанда
¥лттық Банк 118 200 000 СДР мөлшерінде квотаның ... ... ... берілмейтін №19018/50 векселін шығарды.
Қазақстан Республикасының ¥лттық Банкі Қазақстан ... ... ... ... 62 100000 СДР мөлшеріне дейінгі сомаға
вексель шығаоүлы ... етүі ... ... ... негізгі түсініктер
2.1 Валюта бағамы және оған әсер ететін факторлар
Валюта - бұл тауар жэне эрбір тауардың ... ... ... ... - ... ... . ... бағамы белгілі бір елдің ақша ... да бір ... ... ақша бірлігімен салыстырғанда онын ... ... ... ... ... операциялар жүргізген кезде белгілі бір ақша бірліктерін
баскшварға ... ... ;
2 ... ... нарығындағы бағалардың салыстыруымен, сонымен
қатар әр ... ... ... ... ... есеп ... шетелдік валютаға
кезеңдік қайта бағалауымен байланысты.
Валюта бағамына келесі факторлар әсер ... :
- ... ... ... жэне ... елдің төлеу қабілеттілігі;
- төлем балансының сальдосы ;
- инфляция.
Бұлардың ішіндегі маңыздылары:
- инфляция екпіні;
- пайыздық қойылымның өзгеруі ;
- елдің ... ... ;
- ... ... ;
- ... ... .
Инфляция екпіні және валюта бағамы. Басқа шарттар тең жағдайында
инфляция деңгейі ұлттық валютаның бағамының ... кері ... ... айтқанда инфляция деңгейінің өсуі ... ... ... ал ... деңгейінің азаюы керіснше үлттық валюта
бағамының жоғарлауына экеліп соқтырады.
Пайыздық қойылымның өзгеруі жэне валюта бағамы. ... ... ... ... екі ... эсер ... Бір жағынан олардың номиналды
өсуі ел ішіндегі ұлттық валютаға деген сүранымнын азаюына экеледі. Себебі
кәсіпкерлерге ... алу ... ... ... ... ... кәсіпкер
өз өнімінің өзіндік қүнын көбейтеді жэне ол өз ... ел ... ... өсуіне экеледі. Бұл ұлттық валютаны шетелдік валютаға
деген қатынасында салыстырмалы ... ... ... ... ... тең ... ... бір елдегі
пайыздық қойылымның өсуі шетелдіктерге осы елде өз ... ... ... Екі ... пайызды үтыс тігулердің ... ... әсер ... ... ... ... ... бағамына тікелей жэне
кері пропорционлды эсер етеді. ... ... ... жэне ... ... төлем балансы валюта бағамына тікелей эсер етеді. Оң немесе активті
төлем баланс үлттық валюта бағамының ... ... ... ... ... тарапынан оған деген сұраныс көбейе түседі. Ал теріс
немесе пассивті төлем ... ... ... валюта бағамының төмендеуін
туындатады.Төлем балансының валюта ... ... ... ... ... дэрежесімен анықталады. Неғұрлым ЖҰӨ-де
экспорт үлесі жоғары (неғүрлым экономиканың ашықтылығы ... ... ... ... байланысты валюта бағамының икемділігі жоғары.
Ұлттық табыс жэне валюта бағамы. ¥лттық ... ... ... ... емес. Алайда үлттық табыстың өзгеруіне эсер ... ... ... ... ... да эсер ... Демек тауарлар
үсынылымының өсуі валюта бағамын жоғарлатады, ал ішкі ... ... ... ... Үзақ ... ... ... табыс неғүрлым
жоғарғы болса, соғүрлым елдің ... құны ... ... ... бүл ... кері жүреді.
Жағдаятты факторлар және валюта бағамы. Жағдаятты факторлар қысқа
мерзім уақыт ... ... ... ... көлемін едәуір өзгерте
алады. Демек ... ... ... ... ... жэне ішкі саудалық дефициттердің өзгеруі валюта бағамына тікелей
әсер етеді.
2.2 Валюта бағамын реттеу құралдары
Қазіргі ... ... ... ... ... ... екі
эдіс бар :
- валютаның еркін айналымдағы бағамы ;
- тағайындалатын валюта бағамы.
Валютаның еркін ... ... ... ... ... пен ... қалыптасады.
Валютаның еркін айналымдағы бағамына көптеген факторлар эсер етеді.
Олар :
- ... ... ... Басқа елдің тауарларына леген
тұтынушының талғамы, көзқарасы ол елдің ... ... әсер ... ... ... ... ... онда түтынушылар оны алуға
тырысып, долларға қосымша сұраныс тудырады. Немесе Қазақстанға ... көп ... онда ... үсынысы көбейіп, арзандайды.
- табыстың салыстырмалы азаюы. Бір елдің үлттық табысы басқа елдердің
үлттық табысына қараганда өсімі салыстырмалы ... ... ... ... валюта бағамы төмендейді. Себебі елдің импорты табыс деңгейіне
қатысты ... ... ... өзгеруі. Егер Қазақстанда баға өссе, ал Ресейде
қалыпты болса, онда қазақстандықтар ... ... ... түлынуға тырысып, рубльге қосымша сұраныс тудырады. ... ... ... тауарларды түтынуға деген ынтасы азайып,
рубль ұсынысын кемітеді. Бүл екі жағдай бірігіп, теңгені қүнсыздандырады.
- салыстырмалы нақты ... ... ... ... ... Қазақстанда инфляцияны тежеу мақсатында «қымбат ақша» саясаты
жүргізілді. Нэтижесінде инфляцияны есептей отырып алынған нақты пайыздық
қойылым ... ... ... ... ... болды. Соның арқасында
Қазақстан инвестициялауға өте тиімлі елге айналды, ал ол ... ... ... ... ... ... :
1 Ресей экономикасына қарағанда жылдам өсу қарқыны болады деген
жорамал бар;
2 Басқа ... ... ... жоғары болады деген қаупі бар ;
3 Төмен қойылымның пайыздық мөлшері ... ... ... бар ... ... теңгені басқа, қалыпты
валютаға айырбастауға ұмтылады. Ал ол осы валютаға сүранысты жоғрлатып, оны
теңгеге ... ... ... ... бағамының кемшіліктері:
- белгісіздік және сауданың нашарлауы. Белгісіздік жэне ... ... ... ... ... ... кэсіпкер АҚШ-тан
90 мың долларга машина ... ... ... Ол ... ... ... санады, ал елдегі жағдайға байланысты төлем уақыты келген кезде
доллар 150 теңге болды. Сонда кэсіпкер екі есе көп ақша ... ... ... ... ... ... халықаралық нарық валютасының
бағамы төмендеген жағдайда нашарлайды. Валюта бағамына тэуелді болады.
- түрақсыздық. Ішкі экономикаға жағымсыз эсер ... ... ... ... ... ... ... эдіспен жасалынады. Оның қолданылуы мемлекеттің валюта
бағамын түрақтандырып отыру ... ... ... ... жағдайда валюта жетіспеушілгі автоматты түрде жойылады,
ал тағайындау жағдайында тапшылықты ... жою ... Оны жою ... ... жасалады:
- резервті қолдану. Бүл валюта бағамын түрақтандырудың ең бір ... Ол ... ... өзінің валюта қорымен эсер ету механизмі. Ал
валюта қоры қалай жиналады ? Мысалы, қарастырып отырған еліміз алдыңғы ... ... ... ... валютаны иемденіп қалды, Ол қор мемлекеттің
иелігінде алтын ... ... ... ... ... кезде
қолданылады. Бұл тэсілдің тиімсіз жағы, ... ... ... ұзақ ... ... онда ... валюта қоры таусылып, бүл саясаттан бас
тартуға мэжбүр болады.
- сауда ... Ол ... ... бір ... ... ... яғни ... валютасына деген сүранысты, шектеу, ... ... ... ... квота, қосымша салық салу арқылы
шектеуге болады. Ол ... де, ... бүл ... ... ... ... ... жасайды.
- валюлық бақылау, оңтайландыру. Тағы бір балама валюталық бақылау.
Оның мэні келесіде, ... ... ... ... шығарушылығына шетел
валютасын тапсыруға міндеттейді.
- ішкі ... ... ... және ақша саясаттарын
жүргізу көмегімен шетел ... ... ... ... қатар, мемлекет валюта бағамын реттеу ... ... ... ... қолданады. Бұл шараларға валюталық шектулер,
валюта девальвациясы жэне ревальвациясы.
Валюталық шектеулер - бүл ... ... ... ... валюталық
қүндылықтармен операцияларды жүзеге асыруын заңды түрде шектеу немесе ... - ... ... ... ... ... бағамын төмендету.
Ревальвация - ұлттық валютаның шетелдік валюталарға қатынасындағы
айырбастау бағамын өсуі.
2.3 ... ... ... ... етудегі негізгі қаржы-
экономикалық шараларды талдау
Теңгенің айырбас бағамына ықпал ету немесе бұрынғы ... ... ... пен ... ... ... жабу ... банк валютаны сатады немесе сатып алады. Бұл – Ұлттық банктің валюта
бағамына тікелей ықпал ету ... ... ... ... ... ... ... тұрақты бағамын қолдауға талпынған жағдайда Ұлттық
банктің ... ... тез ... ... ... банк ... әсер етудің жанама шараларын қолдана алады. Олардың негізгілері
резервтік ... мен ... ... өзгерту болып саналады.
Резервтік мөлшер – өз операцияларын жүзеге ... үшін ... ... қақысы жоқ банк депозиттерінің бөлігі. Оны реттей
отырып ... ... ... ... ақша массасын көбейтіп немесе
азайтады. Ол өз кезегінде валюта бағамын азайтады немесе көбейтеді.
Ұлттық банк резервтегі мөлшерді ... ... ... ... эмиссиясын төмендетуге мәжбүр болады. Резервтік мөлшердің өсуі
коммерциялық банктердің ... ... ... және ... ... ... және ... мәжбүр етеді. Бұл
несие бойынша пайыздардың өсуіне, ... ... елде ақша ... және ... валюта бағамының көбеюіне қозғау салады. Ұлттық банк
резервтік мөлшерді төмендеткен ... ақша ... ... ұлттық валюта
бағамы төмендейді.
Есептік ставканы өзгерту тетігі де соған ұқсас әрекет етеді. ...... ... ... банктерге берген ссудалары бойынша
пайыз. Оның өсуі несие алуға ... ... ... ... яғни ... ақша ... ... сондықтан төмендеу оны
да, соған сәйкес өзгені де ... ... және ... ... нарығы құралдарының қарқынды
өзара сіңсуі және тұтасуы қаржы ... ... ... ... ... және бұл ... үлкен шығынды талап ету жағдайына
ұшыратады. Осыған байланысты сыртқы сауда операцияларында ... ... және ... ... ... ... ... алуда, батыс ... ... ... ... ... ... ... және шетел мемлекеттерінің
валюталық девиздерін тарту бойынша операцияларда проблемалар туындайды.
Алайда резервтік активтерді ... ... ... ... ... ... факторларды есепке алу қажет. Ондай
факторларға мыналар жатады: трансакциялық ... ... ... тәуекелдігі бойынша шектеу, резервтік ... ... ... ... ... ... ... — ұлттық валютаның әлемдік ... ... ... етуге бағытталған. Оның валюта
бағамының салыстырмалы тұрақтылығына ... ... және ... ... ... арасындағы нақты арақатынастарын реттеу жолымен қол
жеткізіледі. Мемлекеттің сыртқы резервтік ... ... ... ... ... ... соңғы саты болып саналады. Оны
теңестіру теңгенің, валюта бағамының ... ... ... ... ... ... валюталық интервенцияның тетігі арқылы жүзеге
асырылады.
Алтын-валюта резервтерін қалыптастыру және ... ... ... ... міндеттерінің бірі болып саналады. Халықаралық
өтімділіктің көлемі мен құрылымы ... ... ... ... ... қамтамасыз етілу дәрежесін анықтайды. Резервтік
активтердің қосалқы қорлары үкімет органдарының да, елдің коммерциялық ... ... да ... ... ... ... айырысуын жүзеге асыруға қолданылуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... дәрежеде болуын,
валюта қоржынын әртараптандыруды, ... ... ... ... ... ... ол ... экономикалық қызметке мүмкіндігінше
және барынша жәрдем көрсетуге, сонымен қатар ұлттық ақша ... ... ... ... ... ... айырбасталатын валюта резервтері елдің төлем балансын ... ... ... ... ... құрамында болатын алтын
авуарлары осы мақсаттарға своп операциялары арқылы немесе өздеріне қойылған
баға бойынша ... ... ... ... ... ... ... ғана пайдаланылуы мүмкін.
Республиканың төлем балансында көрінетін ... ... ... ... және елге ... ... түсімінің нәтижесінде алтын-
валюта авуарларының өзгерісінің жағдайын көрсетеді. ... ... жабу ... яғни ... ... ... тепе-теңдікті
қамтамасыз етудің негізгі көздерінің бірі саналатын қаржы тартатын алтын-
валюта резервтерін ... ... ... ... ... және
айрықша қаржыландыру бойынша операциялармен бірге резервтік активтер
Қазақстанның халықаралық есеп ... ... ... ... ... ... шығады.
Алтын-валюта активтерінің елеулі көбеюі және ел экономикасына шетел
валютасының айтарлықтай массасының ... ... ... ... ... ... ... бірлігі бағамының құлдырай құлауына
соқтыруы мүмкін. Осы ... ... ... ... ... базасын тұрақтандыру және инфляциялық үдірістердің дамуына қарсы
әрекет ету ... ... ... таза ... ... салық
банкісінің қысқа мерзімді ноталарын ... және ... ... ... ... банктің ноталар эмиссиясының
көлемі 2006 жылғымен салыстырғанда 2007 жылы 12,2 %-ке, 156,4 млрд. Теңгеге
дейін, айналыстағы нота ... 2,8 есе, 24,6 ... ... ... төмендеп,
соған қарамастан 2007 жылы қысқа мерзімді ноталар өтімділікті реттеудің
негізгі құралдарының бірі болып қалды.
Сыртқы нарықта ... ... баға ... ... үшін ... сұранысы мен ұсынысына тәуелді бағамның ... ... ... ... ... ... ... тәртіптемесін
2003 жылы Ұлттық банк сақтап қалды. Жыл бойы АҚШ доллары қатынасына қарай
теңгенің нығаюға беталысы іс ... ... Ішкі ... ... шетел
валютасының елеулі түсімінің түсуі теңгенің нығаюына мүмкіндік ... ... ... бері әлемдік нарықтағы энергетикалық ресурстардың
жоғары бағалары, мемлекеттік меншік үлесін жекешелендіру, сонымен бірге
корпоративтік ... мен ... ... ... ... ... алуы себепші болған экспорттың ақшалай валюта түсімінің елеулі көлемі
шетел валютасының негізгі түсім көзі болып саналады.
Ішкі валюта ... ... ... ... ... ... ... қор биржасынан және банкаралық валюта нарығынан
шетел валютасының Ұлттық банк ... ... таза ... 2007 жылы ... жуық АҚШ ... ... ... жартысынан астамы Ұлттық ... ... ... ... айықтырылды. Одан басқа Ұлттық Қордың
активтерін толтыру мақсатын көздеген Ұлттық банк Қаржы министірлігіне 1,3
млрд. АҚШ долларына, ... ... ... салмақталған айырбас бағамы 2008 жылы 1 АҚШ долларына
шаққанда 149,45 теңге құрады. 2008 жылы ... ... АҚШ ... қарай 8,03 %-ға нығайды. Саудадағы негізгі серіктес ... ... ... ... нақты девальвациясы 2003 жылы 2,5 %
құрады. АҚШ доллары қатынасына қарай теңгенің елеулі нығаюына қарамастан
қазақстандық ... ... ... ... ... жағдай саудадағы негізгі серіктес елдерге ара қатысы
бойынша жалпы алғанда 2005 және 2006 ... ... 2007 жылы ... ... ... орташа алынған айырбас бағамы 2008 жылы бір доллар үшін 145
теңге болды. Кезең аяғындағы биржалық бағам бір доллар үшін 149,77 ... Жыл ... бері ... ... ... ... ... әлсіреді. Ең жоғары құнсыздану жылдамдығы наурыз және маусым айларында
байқалды (тиісінше 1,82% және 1,95%). 2008 жылы ... ... ... ... ... 6,69% ... ресей рубліне 0,22% құнсызданды.
2008 жылы доллар позициясындағы биржалық сауда-саттық көлемі 2007 жылы
осындай ... 26,3% 11,7 ... ... ... асып ... тыс ... ... резидент банктердің мәмілелер көлемі
19,6 млрд. долларға ... 126,4% ... (1 ... ... ... АҚШ ... еуроға және ресей рубліне ... ... ... және ... ... ... ... нарықтың
биржалық және биржадан тыс сегменттерінің айналымында шамалы үлесі болды.
Биржалық нарықта ресей рублімен және еуромен жасалған ... ... және 62,9% ... 106,7 млн. ... рубліне және 18,6 млн. ... ... ... тыс валюталық нарықта ресей рублімен және ... ... ... ... 12,1% және 15,4%, ... млн. ... рубліне және 87,1 млн. еуроға дейін азайды.
Қолма-қол шетел ... ... ... ... долларға
артықшылық берілді және тиісінше нарықтың бұл сегментінде осы ... ... алу ... ... ... болды. Мәселен, 2008 жылы
айырбастау ... ... ... ... 2007 ... 2,3 есе ұлғая отырып, 7087,8 млн. доллар болды.
Бір жылдың ішінде айырбастау пункттерінің еуроны нетто-сату ... 523,1 млн. ... ... ... ... ... рублін сатып алу және сату көлемі ... ... ... ... мұны жинақ ақшаға қарағанда туристік ... ... ... үшін осы ... ... басым болуымен
түсіндіруге болады. 2008 жылы айырбастау пункттерінің ресей рублі нетто-
сату көлемі 96,0%-ға 1895,4 млн. ... ... ... ала деректер бойынша теңгенің нақты тиімді айырбас бағамының
(НТАБ) индексі 2008 ... ... ... 2007 ... ... айымен
салыстырғанда 6,8% өсті. 2008 жыл теңгенің долларға және еуроға қатысы
бойынша нақты нығаюы ... 1,5% және 15,9% ... ... ... ... ... ... көрсетуде 2,6% әлсіреді.
Ұлттық Банк 2008 жылы 1960,2 ... ... ... ... ... (2007 жылмен салыстырғанда 3,5 есе ұлғайды). Ноталардың ең төменгі
эмиссиясы (207,7 ... ... 2008 ... І тоқсанда болды, қалған
тоқсандарда ноталардың ... ... ... жүзеге асырылды (ІІ
тоқсанда – 538,3 млрд. теңге, ІІІ тоқсанда – 645,0 млрд. теңге, IV тоқсанда
– 569,3 ... ... ... ... ... осындай күрт өзгерудің себебі қысқа
мерзімді ноталардың айналыс мерзімдерінің қысқаруы және ... ... ... көлемін неғұрлым қысқа мерзімге ауыстыру болып
табылғанын атап өту қажет. ... ... ... ... ... ... 2007 ... аяғында 121,7 күнді, ал 2008 ... 15,2 ... ... ... ... ... ... өтеу көлемі есептік кезеңде 2210,3
млрд. теңгені құрады, нәтижесінде ... ... ... 2007 ... 596 ... теңгеден 2008 жылдың аяғында 361 млрд. теңгеге дейін
қысқарды. Қысқа мерзімді ноталар бойынша тиімді кірістілік ... ... ... ... ... ... айындағы орташа алынған кірістілік).
Экономикада сыртқы және ішкі баланстылықты қамтамасыз ету ақша-несие
және ... ... ... ... ... ... Оған
жетудің жолдары 2-суретте көрсетілген.
2 сурет Ақша-несие және валюта саясатының стратегиялық мақсаттары
Осы ... іске ... үшін ... пен ... ... ... себепші болатын теңгенің еркін өзгермелі айырбас
бағамының тәртіптемесін ... ... Бұл – ... нарықта Қазақстан
тауарларының баға бәсекесіне қабілеттілігін дамытуға ... ... ... бағамын қалыптастыруға монетарлық биліктің араласуы аз шамада
болу керек. Ішкі валюта нарығында айырбас ... ... ... ... ... оған монетарлық билік қатысады.
Ақша-несие және валюта саясатының ... ... ... ... жылдық инфляцияны 5-7% шекте ұстау және 2008- жылдың аяғына ... 4- 6%-ға ... ... тиіс ... ... ... ... ақша-несие және валюталық
реттеуі қаржы және валюта нарығының тұрақтылығын сақтауға, сақтандыру
нарығының және ... ... ... одан әрі ... банк ... экономиканың нақты секторындағы банкілердің келешектегі несие
беруінің өсуі үшін жағдай жасауға, сонымен ... ... ... ... ... ... және валюта реттеуінің 2007-2008 жылдарындағы негізгі
құралдары РЕПО (Қысқа мерзімді капиталды ... ... ... ... және ... ... қайта есептеу операциялары
тәрізді ашық ... ... ... ... РЕПО ... ... тартуға арналған қаржы құралы) ... және ... ... ... сияқты ресми ставкалардың реттеушілік ролдерін
күшейту үшін Ұлттық банк шара қолдануға ... Бұл ... ... ... және валюталық реттеудің инфляцияны шектеуге
(таргетирование) көшуіне дайындық үшін база болады.
Қайталама нарықтағы репо ... ... ... ... 477,4
млрд. теңге болды, бұл өткен жылға қарағанда 39,0% аз. Осы операциялар
бойынша мерзім 1,5 күн, ...... 1,57% ... Бұл ... ... 1 қыркүйектен бастап тікелей репо операцияларын ... ... ... 1 жұмыс күнінен аспағандықтан «овернайт» және
«овердрафт» заемдарын ұсыну уақытша ... репо ... 7,9 ... ... ... олар ... 3,6 күн, ... – жылдық 6,12% болды.
2008 жыл ішінде Ұлттық Банк мемлекеттік бағалы ... сату ... ... жоқ. Сатып алу көлемі жылдық 5,38% өтеуге ... ... 967 млн. ... ... ... ... ... 1897 күн
болды.
Инфляцияны шектеуге (таргетирование) көшуі Ұлттық банктің 2002 жылы
басталған монетарлық саясатының басым бағыты ... ... ... ... әр алуан индекстерін қадағалап, аралық мақсаттарға тіпті
ақша агрегаттарын да пайдаланды. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... кезең ішінде оны ұстау
бойынша міндеттеме нысанаға ие болып, ол осы ... ... тән ... ... ... ... белгілі шарттарды орындауды талап етеді.
Солардың ішінде валюта бағамы да бар ... ... бас ... ... ... ... көзқараспен қарағанда,
яғни инфляцияның мақсатты көрсеткішін ... ... ... ... ... – баға ... жетудің тиімді тетігі
болып саналады. ... ... ... ... ... ... ... факторлар әсер етіп, олардың қатарына ұлттық ... ... да ... Одан басқа, отандық экономиканың бұрынғыша
экспортқа бағдарланған бағытының ... ... ... ... ... ... ... монетарлық билікке толық сенуге мүмкіндік
бермейді.
Біздің ойымызша, істің нақты жағдайы ... ... банк ... мен ... ... бір ... нысаналайды. Бірақ, бұл
инфляциялық нысаналаудың принциптеріне сөзсіз қайшы келеді.
Елдің алтын-валюта резервтері тауар және қызмет ... ... ... астамын жаба алатын деңгейде ұсталады.
Ақша агрегаттарының болжамды жылдық өсімі болжанған экономикалық өсу
қарқынына бара-бар болады. 2007 жылы ақша ... ... ... ... ... және 2007 жылы ақша ... ... 2008 жылы 15,5%-ға
өседі деп болжанған. Инфляцияның қарқыны 2007 жылдан ... ... ... ... ... 6,9%-ға дейін, ал 2005 жылдың аяғына
қарай 7,5%-ға өсті. 2007 жылы резиденттердің ... ... ... ... және ... ... банктердің несие қызметтерін кеңейту
есебінен 2007 жылы ... ... өсуі ... 2008 жылы ... ... 2007 жылы ... өсудің жоғарғы қарқынының сақталуына
қарамастан ақша ... ... ... 2008 ... салыстырғанда
біршама қысқарды.
2008 жылы ақша базасы 863,0 млрд. теңгеге ... 14,7% ... ... ... таза ішкі ... өсуіне байланысты болды. Дегенмен
оның кеңею қарқыны 82,3% дейін өскен 2007 ... ... ... Өсу ... ... негізгі факторы Ұлттық Банктің таза
сыртқы активтерінің азаюы болды.
Резидент еместердің ... ... ... ... ... ... тәртіптемесін жұмсарту, шетелге тікелей
инвестиция жасау операциясын ынталандыру, сыртқы сауда операцияларын ... ... ... тыс ... ... жою ... ... валюталық тәртіптемесін ырықтандыруды жалғастыру
қажет. ... ... ... ... ... үшін,
шоғырландырылған негізде пруденциалық қадағалауды жетілдіру, ... ... ... және сақтандыру ... ... ішкі жүйе ... ішкі ... ... ...... тыс ұйымдар тарапынан болатын алыпсатарлықты
бақылау және тежеу тетігін әзірлеу қажет.
3 Қазақстан ... ... ... және ... ... ... ... валюталық саясаты ұлттық валютаның ... ... ... ... етеді. Тәуелсіз егемен
мемлекеттің міндетті рәміздерінің бірі оның ұлттық валютасы болып ... ... ... ... оның бір рет енгізілетін өз валютасының
тарихы да кіреді. Басқа көптеген ... ... ... ... сан
ғасырлар бойы қалыптасқан. Кез келген ұлттық валюта ... ... және ... ... экономикасына өту жағдайында және экономикалық ... ... ... қол ... ҚР банк ... ... ... Ұлттық банкі түрлі ... ... ... ... ... ... ұлттық валютаның тұрақтылығын ... ... буын ... бірінші деңгейлі банк болып ... және өзге де ... ... ... аясында
жүзеге асырылатын валюталық саясат, шаралардың жиынтықтағы ... ... ... маңызды орын алады. Ел дамуының белгілі бір
кезеңінде сыртқы экономикалық стратегияны жүзеге ... және ... өсуі ... ... ... ... Сыртқы экономикалық
саясат жүйесінде валюталық саясат аса маңызды орын алады. Сондықтан да,
Президенттің ... ... ... сыртқы және ішкі саясаттың
негізгі бағыттары анықталған, соның ішінде негізгі ... ... ... ... баса ... Себебі, қаржы нарығының тұрақтылығын
қамтамасыз ету және экономикалық өсу мен ... ... ... ... ... айқын көрсетілген.
Сондықтан да, валюталық ... ... ... ... өсуін, жұмыстылықтың жоғары деңгейін, бағаның тұрақтылығын
(құнсызданудың төменгі деңгейі), ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Валюталық саясаттың
шеңберіне ішкі валюта нарығын бақылау да кіреді.
Валюталық саясаттың нақты міндеттеріне ... ... ... ... ... ... тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз ету; валюта
дағдарысын ... ... ... және ... ... ... қамтамасыз ету; валюталардың айырбасталымдылығына көшу, валюта
операцияларын ырықтандыру және тағы ... ... ... ақша-несие және сыртқы экономикалық
саясаттардың негізінде валюталық саясат қалыптасады. Олардың барлығы өзара
байланысты болып, экономикалық ... ... ... ... ... саясат үшін өзіндік жеке жүйе ... ... ... ... таңдалады.
Валюталық саясатты үкіметпен бірлесе отырып Орталық банк ойластырып,
ол заң негізінде бекітіледі. ... ... ... стратегияның,
валюталық реттеуімен ұштастырылуы ретінде қарастыруға болады. Валюталық
стратегия саласына валюта бағамы ... сол ... ... ... ... ... әдістері, нысандары мен бағыттары елдің валюталық-
экономика жағдайына, әлемдік шаруашылықтың өрістеуіне, дүниежүзілік аренада
күштерді орналастыруға байланысты. Әр ... ... ... ... ... ... міндеттері алғашқы жоспарға қойылады: валюта
дағдарысынан шығу, валюта тұрақтылығын қамтамасыз ету, ... ... ... көшу, валюта тәртіптемесін ырықтандыру және
басқалары.
Абсолютті дербес ұлттық экономикалық саясат, соның ішінде валюталық,
несиелік, ... ... ... тәуелділігінің дамуымен және әлемдік
шаруашылықтағы бірігуімен сыйыспайды.
Валюталық саясатты ... ... яғни ... ... ел
ішінде және тыс жерде операцияларды жүзеге асырудың ... ... ... ...... ... сонымен қатар валюта
проблемасы бойынша мемлекеттер арасында жасалатын екі ... және көп ... ... ... саясатты жүзеге асырудың бір ...... ... және ... ... ... тәртіптерін мемлекеттің
реттеуі. Ол ұлттық, мемлекетаралық және аймақтық деңгейде жүзеге асырылады.
Тікелей ... ... заң ... және ... ... әрекеті
арқылы орындалса, ал жанама реттеу экономикалық, соның ішінде валюта-несие
әдістерімен нарықтағы ... ... ... ... ... іске ... Шаруашылық байланыстарды интернационалдандыру
мемлекетаралық валюталық реттеудің дамуына әсер ... Ол ... ... ... ... ... саясатын үйлестіру,
валюта дағдарысынан шығудың бірлескен шаралары, бұл турасында басқа елдерге
қарағанда жетекші мемлекеттердің валюталық ... ... ... ... ұлттық валютаның тұрақтылығын қамтамасыз
етуге және ... ... үшін ... ... ... ... саясатын жүргізуде.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2011 ... ... ... ... ... ... ... дəлізін жою
жəне 2011 жылғы 28 ақпаннан бастап теңгенің басқарылатын ... ... ... өту туралы шешім қабылданды.
«Басқарылатын өзгерудің пайдасына валюталық дəлізден бас тарту
теңгенің, қажет болған жағдайда, ... ... үшін ... ... алтынвалюта активтерін ұлғайтуға жəне валюта нарығындағы
ұзақ мерзімді тұрақтылықты қамтамасыз етуге жағдай ... - деп ... ... ... ... ... ... негіздеді.
Валюта нарығындағы ахуалды тұрақтандыруға жəне халықтың девальвациялық
күтулерін төмендетуге бағытталған уақытша шара ... ... ... ... ... ... келе жатқан үрдіс
жағдайларында өз қажеттілігін ... ... ... ... экспорттың негізгі позицияларына оңтайлы баға конъюнктурасы
жəне төлем ... ... ... ... бір жарым жылда мұнай, металдар жəне астықтың əлемдік
бағаларының өсу үрдісі байқалып отыр. Нəтижесінде ішкі ... ... ... ... ұлғаюы теңгенің нығаю жағына қарай айырбастау
бағамына ... ... ... Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі теңгенің айтарлықтай нығаюын болдырмау
мақсатында ... ... ... сол ... ... ... ... жəне Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің
алтынвалюта активтерінің көлемін ұлғайта отырып, ішкі нарықта ... ... ... ... ... егер 2010 жыл бойы ... ... Ұлттық Банкі
теңгенің нығаюын алдын алу мақсатында нарықта 2,0 млрд. АҚШ долларын сатып
алса, тек ағымдағы ... ... жəне ... ғана 4,5 ... ... жуық ... алды, бұл өткен жылдың жылдық көлемінен екі ... ... ... ... ақша төлемдерін және (немесе)
аударымдарын уәкілетті ... ... ... ... резидент (резидент
емес) уәкілетті банкке мынадай құжаттар ұсынады:
- жеке басын куәландыратын құжат (жеке түлғалар ... ... ... ... тұру құқығын растайтын құжат
(жеке түлғалар - шетел азаматтары және азаматтығы жоқ ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеу (есепке алу) туралы
куәлік ... ... ... ... ... тіркеуге
жататын резидент жэне резидент емес заңды ... ... егер осы ... ... не ... ... ... Республикасы мемлекеттік статистикасының уэкілетті органы
берген КҮЖЖ коды берілгенін растайтын құжат (Қазақстан ... ... ... ... ... егер осы ... ... не өзгерген жағдайда;
- салық төлеушінің мемлекеттік тіркелгенін растайтын құжат, не салық
органының осы тұлғаның Қазақстан Республикасының ... ... ... түрмағаны туралы қүжаты, егер осы қүжат бұрын ұсынылмаған не
өзгерген жағдайда;
- валюта шарты;
- ... ... ... ... ... ... ... куәлігі;
- мәміле паспорты (мәміле паспортын ресімдеуді талап ететін тауарлар
(жұмыс, қызмет көрсету) экспортына ... ... ... ... ... ... растайтын немесе, не соның негізінде
орындалуы қажет ... ... ... ... мәмілелер бойынша).
Мәміленің жағдайларын нақтылау және оның. қатысушыларын ... ... және ... емес ... ... сондай-ақ уәкілетті
банктердің талап етуі бойынша құрылтай қүжаттарын ұсынады.
Резидент (резидент емес) осы тармаққа сәйкес талап етілетін қүжаттарды
және мэліметтерді ... ... ... банк осы ... 7-
тармағының екінші абзацында, 8 және 10 тармақтарында көзделген ... ... ... ... ақша ... және ... жүргізбейді.
Резидент лицензия жэне (немесе) тіркеу куәлігі және (немесе) хабарлама
туралы куәлік талап етілетін ... ... ... ақша ... (немесе) аударымдарын жүргізген кезде ... ... ... ... түпнүсқасын жэне көшірмесін ... ... ... ... ... ... ... ал түпнұсқалары
резидентке қайтарылады. Осы Ереженің 69-тармағында көзделген жағдайларда
тіркеу куәлігінің (хабарлама ... ... ... ... ... ... ... Банк растаған тіркеу куәлігінің
(хабарлама ... ... ... ... ... ... ... туралы куэлік болмаған жағдайда уәкілетті банк
оны алу қажеттігі туралы резидентке кез ... ... ... ... ... Бүл ... ... банк ай сайын, есепті кезеңнен
кейінгі айдың 10-на ... ... ... ... ... ... ... хабарлама туралы куәліктер болмаған кезде ... ... ... операциялар туралы Ереженің 1-қосымшасында
белгіленген нысан бойынша есеп береді.
Тіркеу куәлігі талап етілетін валюталық операция жүргізу ... ақша ... ... түскен кезде уәкілетті банк ... ... ... ... ... ... және түскен ақшаны.
резиденттің банктік шотына ол ... ... ... ... ... ... жазылуын аяқтай келе төмендегідей ой-тұжырымдамалар
жасауға болады.
Жалпы, курстық жүмыстың жазылу құрамы кіріспе, үш ... ... ... әдебиеттер қамтып отыр.
Бірінші бөлімде Халықаралық валюта жүйесінің экономикадағы ролі, мәні
және мақсаты мен ... ... ... ... ... ... ақша - ... саясатының түрлері қарастырылды.
Осы бөлімде Халықаралық валюта қордың қажеттілігінің мәні, мазмүны
ашылды. Халықаралық валюта қордың жэне Қазақстан Республикасының ... ... бұл ... ... ... бөлімде, валюта бағамына, оның көлеміне әсер ететін факторлар
және осы факторлардың валюта бағамына әсер ету ... ... ... ... әр ... жекелей талқыланып, талдалды деген
қорытындыға келуге болады. Талдау нәтижесінде осы осы ... ... ... ... ... төлем балансы, үлттық табысы, жағдаятты
факторлар, валюта бағамына ... ... ... және қандай көлемде әсер
тигізетіні анықталды деп ойлаймын.
Осы бөлімде Қазақстан ... ... ... теңгенің
қызмет етуін қамтамасыз ететін шаралар анықталып, талқыланды. Статистикалық
мәліметтер көрсетілген.
Үшінші бөлімде, Қазақстан Республикасының ұлттық ... ... Оның ... ... ... ... саясатының
негізігі мәселелері мен оларды жетілдіру жолдарына сипат берілді. Сонымен
қатар валюта жүйесін реттеу жолдары ... ... ... ... жэне ... ... ашуда
белгілі авторлардың оқулықтары, монографиялар, сондай-ақ газет -журналдар
беттеріндегі ... ... ... деректер, статистикалық
көрсеткіштер жан-жақты пайдаланылып ... ... ... ... Ә. Бухгалтерлік есеп теориясы / Ә.Әбдіманапов. (( бас.
Алматы. Евразия, 2005. ( 230 б.
2 Байгужаева Ж.Н. Сборник ... ... по ... стандартов финансовой отчетности / Алматы: 2006 ж( ( 132 б.
3 Бакирова І. Ізденіс / ... 2000 ж((189 ... ... ... № 22, 2005 ж( ( 16 ... ... Т.Ғ. Бухгалтерлік есептің салалық ерекшелігі ... ( ( бас. ( ... 2004 ж( ( 556 ... ... Т.Ғ. ... ... есеп / ... және
толықтырылып (-ші басылым. ( Алматы: Қазақстан – аудит орталығы, 2002( ... ... К.С., ... М.Ә. ... Оқу құралы /
К.С.Есенғалиева, М.Ә.Тілеужанова ( бас. ( Алматы: Жеті жарғы, 2003( ( ... Заң ... 10 ... ... 1999 ж( ( 4 б.
9 К.Маркс. Капитал / Алматы, 1968 ж( ( 564 ... ... Н. С. ... ... // ... – 2006, ... Тактамысова Д. А. Экономическая теория: ответы на вопросы ... М.: ... 2006 ж. – 58 ... ... Н. Н. «Банк ісі» «Экономика», Алматы – 2006 ж. – 49-55 ... ... И. Н. ... ... ... : Оқу ... / И. Н. Шамрай,
-----------------------
-5
-4
-3
-2
-1
0
1
2
3
4
2008 наурыз
2008 мамыр
2008 шілде
2008 тамыз
%
тенге/еуро
тенге/доллар
тенге/ресей рублі
Мақсаттар
Таралу шекаралары бойынша
Сыртқы факторлар
Валюта нарығының тұрақтылығы
Төлем балансының тепе-теңдігі
Ішкі факторлар
Әрекет уақыты ... ... ... ... ... ... баға деңгейінің тұрақтануы
Жалпы қамтылуы
Ұлттық валюта бағамының тым ауытқымауы
Валюта ... ... ... ... ел ... артуы
Ел экономикасының экспорттық бағытталуын күшейту
Ақша массасының көлемі

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Халықаралық валюта жүйесі."28 бет
"Халықаралық тасымалдарды рәсімдеу шарттары"3 бет
Валюта нарығы. Валюта курсы және динамикасы20 бет
Валюта қатынастары және валюта жүйесі25 бет
Валюталық жүйе және валюталық қатынастар18 бет
Валюталық жүйелер және валюталық қатынастардың ұғымы26 бет
Валюталық нарықтар12 бет
Валюталық нарықты валюталық қатынастар мен валюталық операциялар36 бет
Валюталық операциялардың даму тарихы3 бет
Халықаралық валюта жүйесі және валюта курсы30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь