Сабақ жоспары :: Әртүрлі

Файл қосу

Сыр елі - жыр елі. Нұртуған ақынның мұрасы

Еркінқала балалар саз мектебінің
<<Халық әні-терме>> мамандығының мұғалімі
Идирова Жадыра Саматқызы
Атырау қаласы

Сыр елі - жыр елі. Нұртуған ақынның мұрасы

Сабақтың мақсаты: Сыр елі - жыр елі тақырыпты жалғастыра отырып, Нұртуған жыраудың шығармашылығымен таныстыру, термесін жаттау.
Білімділік: Нұртуған жыраудың өмірбаянымен танысып, терме-толғаулары арқылы оқушылардың білім-таным қасиеттерін арттыру.
Дамытушылық: Оқушылардың ырғақты сезіну, орындау, есту арқылы тыңдай білу қабілеттерін дамыту, ән айту, вокалдық қабілеттерін дамыту.
Тәрбиешілік: Халқымыздың музыка өнеріне сүйіспеншілігін оята отырып, ұлттық өнерге тәрбиелеу.
Халқымыздың мәдени мұраларын ұрпақтан ұрпаққа жеткізу.
Сабақтың түрі: аралас сабақ.
Сабақтың әдіс - тәсілдері: сұрақ - жауап, проблемалық ситуация, зерттеу,
әңгімелесу, ойын, шығармашылық жұмыс.
Пәнаралық байланыс: әдебиет, тарих
Сабақ көрнекілігі: Нұртуған жыраудың портреті, терме құрастыру үлгілері, жыраулар портреттеріне жасалынған буклет, жырлар тұралы әдеби оқулықтар, жырауларды бейнелеген қолмен салынған сурет - иллюстрация, сұрақтары бар үлестірме қағаз,
<<Оқушылар шығармашылығы>>- болашақ кітапша жинағының мұқабасы.
Техникалық құралдар:
музыкалық центр, теледидар, бейнемагнитофон,
бейнетаспа, үнтаспалар, фортепиано аспабы.
Сабақта қолданатын музыкалық шығармалар:
1. Тұрмағамбет жыраудың бейнетаспаға жазылған <<Тәлім>> термесі, Е. Жаңабергенованың орындауында
2. Нұртуған жыраудың үнтаспаға жазылған <<Қанеки, тілім, сөйлеші>> термесінің 2 нұсқасы Е. Жаңабергенованың орындауында және Р. Рымбаеваның орындауында.
3. <<Қанеки, тілім, сөйлеші>> термесінің үнтаспаға жазылған инструменталдық
аранжировка (фонограмма)
4. <<Жыр жазамын жүрегімнен>> Ғ. Жұбанованың шығармасы (шығармашылық жұмысының фон - музыкасы)

Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі, балаларды түгендеу, сабақ тақырыбын айтып, мақсатын қою.
- Балалар, қазір сендер бейнекөріністі тамашалайсыңдар. Назарларыңды аударып, зейін қойып тыңдаңдар. /бейне көріністе Тұрмағамбет жыраудың <<Тәлім>> термесі, Елмұра Жанабергенованың орындауында/
- Балалар, тыңдаған шығарма қандай шығарма түріне жатады?
- Иә, бұл терме
- Кімнің термесі? Қалай аталады?
- /Тұрмағамбет жыраудың <<Тәлім>> термесі/
- Бейнекөріністе термені орындап тұрған - атақты әнші, қазіргі заманымызда термелерді орындайтын жыршы Е. Жаңабергенова. /дәптерге жазып алу /
- Терменің мазмұны не туралы?/жауап/
- Тұрмағамбет ақын қай жыраулық мектепшілігінің өкілі?
- /Сыр бойындағы мектепшілікке жатады/
- Неге біз <<сыр елі - жыр елі>> дейміз?
- Сыр бойындағы елді мекеннен көптеген атақты жыраулар шыққан және жыраулық мектепшілік өте дамыған.
- Осы мектепшіліктің ерекшелігі неде?
- көмейімен айту мәнерінде
- Ал, терме деген не?/жауап/
- Жыраулардың сол заманда атқарған міндеттері неде?/жауап/
- Сондықтан, жырауларды кім деуге болады?
- Ақын, шешен, орындаушы, ұстаз, философ.
- Термеден біз не аламыз?
- тәлім, тәрбие, үлгі...

ІІ. Ендеше, бүгінгі сабақта Сыр елінің тағы бір атақты жырауының бірі Нұртуған ақынның өмірбаянымен танысып, <<Қанеки, тілім, сөйлеші>> термесін талдап, айтып үйренеміз./Дәптерге тақырыпты жазу/
- Мен сендерге алдын ала Нұртуғанның өмірі туралы зерттеу жұмысын бергенмін. Кім оқиды? Түйінін ғана оқындар. /окушылар дайындаған мәліметті қысқа ғана оқиды /
- Иә, балалар, Нұртуған ХІХ ғ. өмір сүрген, Арал өңірінен шыққан атақты жырау, әрі орындаушы - жыршы екенің білдік. Өзінің соңына көптеген терме - толғаулар мен жыр - дастандар жазып қалдырған. /жауап берген балаларды бағалау /
- Бүгінгі сабақта осы жыраудың атақты термесімен танысып, мәтінін талдап, айтуын үйреніп, термені орындауға машықтанамыз.
/ осы жерде кітаптағы <<Қанеки, тілім, сөйлеші>> термесінің сөздерін ашып, мәтінмен талдау жұмысын жасау /- Терме не туралы? /жауап /
- Балалар, кәзір біз осы терменің 2 нұсқасын екі әншінің орындауында тыңдаймыз. Алдын ала мынандай сұрактар қоямын:- Терменің 2 нұсқадағы орындау мәнері қандай, салыстыру керек?
- Орындаған әншілер сендерге таныс па?
/Үнтаспаға жазылған <<Қанеки, тілім, сөйлеші>> термені Е. Жаңабергенованың ұлттық аспаптар оркестрдің сүйемелдеуімен орындауында және осы термені атақты әнші - Қазақстанның халық әртісі Роза Рымбаеваның орындауында тыңдатқызу /Оқушылар жауап беріп, дәптерге термені орындаған әншілердің аттарын жазып алады/

ІІІ. Енді біз сабағымыздың негізгі бөліміне көшеміз. Термені жаттап, орындауға машықтанамыз. Алдын ала дауысымызға жаттығуларды жасаймыз. Алдыларындағы тақтаға жазылған терменің сөздеріне назар аударып көрейік. /оқушыларға жаттау жұмысын жүргізгенде дыбысын жоғары және төмен баратын жерлерін көрсету, әуенін үйрету, қиын жерлерімен жұмыс жасау / Бір рет аспаппен тез екпінде орындату. Содан кейін, жазылған инструменталдық аранжировкамен (фонограммамен) айтқызып көру.
- Балалар, біз бүгін қай жыраумен, қай шығармамен таныстық?
- Нұртуған ақын қай өңірден шыққан, қай ғасырда өмір сүрген?
- Ақынның қай шығармасымен біз таныстық?

ІV. Сабағымызды әрі қарай жалғастыра отырып шығармашылық жұмысқа көшеміз.
Бүгін сендер ақын - жыраулардың ізімен ойларынды өрбітіп, өздерінде ақын, жырау боп сезініп көріндер.
1 - ші топтың жұмысын << Болмасаң да ұқсап бақ...>>
2 - ші топтың жұмысын << Бір үзік сыр...>> деп атадым.
- Алдыларындағы термені құрастыру үлгілері 3 нұсқада. 1 - ші топтағы <<ақындар>> бір нұсқа таңдап алып термені құрастырып көреді.
2 - ші топтағы балалар <<қазіргі заманның жыраулары>> болып өз ойларын толғатады. Тақырыбы: қазіргі заманның жырау нені жырлайды?
/ балаларды топқа бөліп, арнайы парақтарды таратамын, олар жұмысқа кіріседі. Сол уақытта баяу фон - музыканы қоямын - Ғазиза Жұбанованың << Жыр жазамын жүрегімнен>> атты шығарманы. Оқушылар жұмыстарын бітіргеннен кейін тексеремін. Әр бір нұсқадан бір - екі баладан тыңдап, қорытынды шығарып, жұмыстарын жинап аламын./
- Балалар, бүгінгі сендердің шығармашылық жұмыстарыңды біріктіріп мынандай кітапша шығарамын /балалар жазған парақтарды жинап, дайын мұқабамен бірге степлермен бекітіп кітапшаны көрсету /

V. Сабағымыздың қорытындысын шығару үшін мен сендерге таратып берген жеке үлестірме қағаздағы сұрақтарға назар аударайық. Қандай сұрақтарды көріп отырсыңдар:
не білдік, не үйрендік, не белгілерін, үйренгілерің келеді. Осы сұрақтарға қысқа жауап береміз. / жауаптарын тыңдап, қорытынды жасау /.
Сабаққа жақсы қатысқан балаларға баға қойып, үйге тапсырма беру: термені жаттау,
Сыр елінің жыраулары туралы мәліметтерді қайталау, Нұртуған ақынның өмірі туралы оқып мазмұндап келу.
- Осымен біздің сабағымыз аяқталды, сау болыңыздар!
Кері қайту
Материал рейтингісі:

Ұқсас жұмыстар
Жаңаберген ата кешкілік
Өлең барда, кие тұтар өнер барда мәңгілік Манаптың шоқтығы биік
Дүр Оңғар ауылы
Арал өлеңі
Мұзбалақ ақын мұқағали мақатаевтың өмірі, шығармашылығы
М.мақатаев "есіңе мені алғайсың" әдеби кеші
Мұқағали мақатаевтың поэзиясы
Қазақ елі
Есіңе мені алғайсың
Мағжан Жұмабаевтың Түркістан өлеңі
Пәндер