Сөзжасам: жасалу жолдары мен оқу-әдістемелік жоспары

Шығыс Қазақстан облысы Семей қаласы
ММ «№19 жалпы орта білім беретін мектеп»
Қазақ тілі мен әдебиет пәні мұғалімі Етекбаева Баян Уаткановна
Сабақтың тақырыбы: Сөзжасам
Сабақтың мақсаттары:
Білімділік: Сөзжасам туралы мағлұмат беру, сөзжасамның жасалу жолдарынан алған білімдерін пысықтау, мысалдар арқылы дәлелдей білуге үйрету
Дамытушылық: Алған білімдерін кеңейтіп, жаңа дағдысын қалыптастыру, өз бетінше сөзжасаманың жасалу жолдарын ажырата білуге дағыдыландыру.
Тәрбиелік: Оқушыларды тілдік- эстетикалық сезімге тәрбиелеу.
Сабақтың типі: Жаңа білімді меңгеру, игерілген білімді пысықтау.
Сабақтың түрі: Түрлендірілген аралас сабақ
Әдіс-тәсілдері: Сұрақ-жауап, түсіндіру, сын-тұрғысынан ойлау технологиясының элементтері (семантикалық карта, Инсерт кестесі)
Пәнаралық байланыс: информатика
Көрнекіліктер: слайд, сызбалар
Сабақтың барысы:
- Ұйымдастыру кезеңі:сынып кезекшісімен жұмыс, өтілетін сабақ тақырыбы, мақсат- міндеттерімен таныстыру.
- Үй тапсырмасын пысықтау.
- Слайд №1 «Ой шақыру стратегиясына» ілінген шеңбер
Қималар бойынша сұрақтарға жауап береді. Шеңбердегі сұрақтар:
- Екпін дегеніміз не?
- Екпін нешеге бөлінеді?
- Сөз екпіні дегеніміз не?
- Ой екпіні дегеніміз не?
- Тіркес екпіні дегеніміз не?
- Тіл туралы үш мақал
ІІІ. Жаңа сабақ : Бүгін сабақта біз сөзжасам және оның жасалу жолдарымен танысамыз.
Тұтқа : 1) Есіктің тұтқасы;
2) Өмірдің тұтқасы
Құлақ: 1) Адамның құлағы;
2) Қазанның құлағы
Қара: 1) қара шаш - заттың түсін білдіріп тұр;
2) тақтаға қара- қимыл-әрекетті білдіріп тұр
Түбір+ сөз тудырушы жұрнақтар
мек
Жүр ме
ген
іс
Мысалы: Көктөбе
(Көк+ төбе)
Екібастұз
(Екі+бас+тұз)
Қызылорда
(Қызыл+орда)
Итмұрын
(Ит+мұрын)
Көлбақа
(Көл+бақа)
Мысалы:
Ауыл-аймақ,
кәрі-жас,
сөйлей-сөйлей,
ақ-қара,
азды-көпті,
үгіт-насихат,
оқу- әдістемелік
Маңғыстау облысы
Он жеті
Мың тоғыз жүз жиырма бес
Сөз таптары
Қара-торы,
мал шаруашылығы
ІҮ. Оқулықпен жұмыс:
355-жаттығу. Мына сөздердің қайсысы түбір, қайсысы жаңа мағынаға ие болған туынды сөз екенін айтыңдар.
Жер, жер серігі, бұлт, кемпірқосақ, күн, күн сәулесі, аспан, көкжиек, жұмыс, жұмысшы, жұрт, ағайын-жұрт, жер-көк, тау-тас.
Ү. Жаңа сабақты меңгеру. слайд№3
Семантикалық карта №1
Екі сөздің қосарлануы арқылы
жасалған туынды сөз
Екі сөзді тіркестіру арқылы
жасалған туынды сөз
Лексикалық жолмен жасалған
туынды сөз
Семантикалық карта №2