11-сынып қазақ тілі мен әдебиеті: Шешенге қойылатын талаптар - сабақ жоспары

Төлеуова Аманжан Талғарқызы
Қазақ тілі мен әдебиет пәнінің мұғалімі
С. Ғаббасов атындағы ЖОББМ КММ
Сыныбы: 11 «Б»
Сабақ тақырыбы: Шешенге қойылатын талаптар
Мақсаты: Білімділік: шешендік өнер туралы алған білімдерін бекіту,
ойларын ортаға салып қорыту.
Дамытушылық: шешендік сөздерді оқыта отырып, оқушы
бойына көркем, әдеби сөйлеу өнерін дамыту, шығармашылық
ізденістерін арттыру.
Тәрбиелік: шешендік сөз өнерінің құдіретін сезінуге баулу және
туған елінің тарихын, әдеби мұрасын құрметтеуге тәрбиелеу.
Сабақ түрі: пікірталас сабағы
Сабақтың әдіс- тәсілі: сөз әдісі, көрнекілік әдісі, сұрақ- жауап, әңгімелеу, ой
қозғау, жазылым, тыңдалым, оқылым, тест сұрақтары мен
сөзжұмбақ шешу.
Сабақтың көрнекілігі: интерактивті тақта, компьютер, слайд, плакат,
карточка, бағалау парағы, тақта,
Пәнаралық байланыс: әдебиет, тарих, химия, өмірмен байланыс
Сабақтың барысы: 1 Ұйымдастыру кезеңі:
2 Үй тапсырмасын тексеру:
Тест сұрақтары
1 Шешендік сөздің түрлерін тап.
а) арнау, толғау, дау
б) жуан, жіңішке, ашық, қысаң
с) аралас, сабақтас, салалас
2 Құрмалас сөйлемді тап
а) Белгісіз солдат ағаш арасына сүңгіп кете барды.
б) Соқаның тісі тонға тисе, ауызың майға тиер.
с) Мен- бастауышы.
3 Қазақтың алғашқы биі кім болған?
а) Малайсары би
б) Төле би
с) Майқы би
4 Қосымшаның неше түрі бар?
а) 4
б) 2
с) 3
5 Шешендік арнау дегеніміз не?
а) бір адамға арнайы айтылған сәлем, сын, әзіл, бата
б) заттық мәселелерді зерттейтін әдет заңы
с) шешендік мақал, нақыл, мысал, жұмбақ
6 Сөздік құрам деген не?
а) Жалпы халыққа ортақ сөздер
б) Тілдегі сөздердің жиынтығ
с) Қолданыстан шығып қалған сөздер жиынтағы
7 Қазақ шешендік өнері неше кезеңнен тұрады?
а) 5
б) 6
с) 4
8 Тәуелденген сөзді анықта.
а) ұстазбын
б) ұстазға
с) ұстазым
9 Қазіргі шешендіктің түрлері қанша?
а) 3
б) 6
с) 5
10 Жақсыз сөйлемді тап
а) Сабақтан кешігуге болмайды.
б) Балалар кітанханаға кірді
с) Ауыл. Топталған адамдар.
Жаңа сабақ: Балалар бүгін біз шешенге қойылатын талаптармен таныса отырып, көпшілік алдында сөйлеу мәдениетін біліп, үйренеміз.
«Шешендік- білім нәтижесі» деген Цицирон шешен болу үшін ең басты үш нәрсеті атап көрсеткен. Ол:
Адам бойындағы талант
Терең білім
Қалыптасқан дағды
Шешендік өнер - ұлы өнер. Оны игеру, оған ие болу оңай іс емес. Сондықтан да шешендерге артылар жауапкершілік пен қойылатын талап та үлкен
Шешенге қойылатын талаптар:
Біріншіден-
тілдік қабілеті мол
Екіншіден-
білімділік
Үшіншіден-
шыншылдық
Төртіншіден
-сөйлейтін мәселені
анық білу
Бесіншіден-
жинақылық
Алтыншыдан -
аңғарымпаздық
Шешен адам көпшілік алдында сөйлейтін болғандықтан, шешен өзін ұстау әдебін біліп, мәдениеттілік сақтауы тиіс.
Шешеннің өзін ұстау әдебі мен мәдениеті
Біріншіден- бет-жүзі, дене қимылы шешен сөзінің табиғатына сәйкес болуы тиіс
Екіншіден- бет-жүзі, дене қимылы көмекші құрал болуы тиіс
Үшіншіден- ым- ишара шешен сөзінің әсерлігін арттыруы тиіс
Төртіншіден- ым- ишара табиғи болуы тиіс
Бесіншіден-дауыс саздылығы, мақам, сөз ырғағы, кідіріс
Жаттығу жұмысы: 81-бет 75 - жаттығу тапсырма
Берілген тақырыптар төңірегінде ой алмасу.
1 Мұнай өндірісі- Қазақстан бюджетінің ең маңызды кіріс көзі болып табылады.
2 Айналымдағы ақша саны көбейген сайын, өның құны кемиді.
3 Қоғамды дамытудағы шағын бизнестің рөлі.
Сынып үш топқа бөлінеді. Әр топтың өз атауы болады. Топ басшылары тобының атын таныстырады. Топ басшысына бағалау парақтары таратылады.
“Өткенге қарайық” Сөзжұмбақ
1 Достық сөзінің антонимі
2 “Бұл дәуірде өз тілін, әдебиетін білмеген, қадірлемеген адам толық мәнді интелегент емес”- деген кім?
3 “Тіл байлығы, тіл тазалығы- ұлт қасиетінің, салт-санасының негізгі белгісі” - деген кім?
4 Жаңбыр жауса, жер жетім.
Басшы болмаса, не жетім?
5 Қазақтың ең тұңғыш саяхатшы ғалымы
6 Шешендік сөздің бір түрі?
7 “Шутка сөзін аудар”
8 Кіші жүздің биі кім болды?
9 “Искусство” сөзін аудар
10 “Құтты білік” жазба әдебиетінің авторы кім?
11 Тәуке ханның ордасында қазақтың әдет-ғұрып заңдарының жиынтығы қалай аталды?
12 Пікірталастың бір түрі
Соңында «Шешендік өнер» деген сөз шығады.
Сөйлем талдау, тақтамен жұмыс.
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың 2014 жылдың 18- қаңтар айында қазақ халқына жолдауы берілді. Оның тақырыбы: «Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» дейді. Ендеше біз мына бір сөйлемге талдау жүргізейік. 3 оқушыны тақтаға шығарып синтаксистік, морфологиялық, фонетикалық талдау жүргіздіртем.
«Байлығымыз да, бақытымыз да болған Мәңгілік Тәуелсіздігімізді көздің қарашығындай сақтай білуіміз керек» .
Деңгейлік тапсырмалар. 3 оқушы тақтада талдау жұмысын жасап жатқан сәтте, сыныптың өзге оқушылары деңгейлік тапсырмалармен жұмыс жүргізіледі.
Сергіту сәті.