Ғұмар Қараштың педагогикалық көзқарастары

Қазан төңкерісіне дейінгі Қазақстанда қоғамдық-саяси, ағартушылық-педагогикалық ой-пікірдің дамуына өзінің өлшеусіз үлесін қосқан ХХ ғ.бас кезіндегі қазақ әдебиетінің ең көрнекті қайраткерлерінің бірі, ағартушы, педагог Ғұмар Қараш болды. Ол туралы соңғы жылдары ғана баспасөз беттерінде мақалалар жарыө көріп, шығармалар жинағы басылды. Көп жылдар бойы оның педагогикалық-ағартушылық қызметі, сол кезеңнің көкейтесті мәселелерін көтерген еңбектері коммунистік идеологияның тікелей әсерімен тең басып, кітап қоймаларының түкпір-түкпірінде қажетсіз болып жатты. Халық тарихы мен оның рухани мұрасына балта шапқан коммунистік партияның идеологтары Ғ.Қараштың есімін жазуға да, айтуға да тыйым салды.
Тарихи ақиқаттың орнауы нәтижесінде Ғ.Қараштың құнды мұралары ортамызға қайтып оралды. Ғ.Қараш туралы деректер Қазан төңкерісіне дейінгі мерзімді баспасөз беттерінде, мұрағат қазыналарында жиі-жиі кездеседі. Оның есімі ХХ ғасырдың бас кезеңінде татар, башқұрт, қазақ және орыс тілдерінде жарық көрген газет, журналдар мен кітаптардың беттерінен түскен емес, оның өз заманында Ресейдің бүкіл түркі тілдес халықтарын аузына қаратқандығын мақтан тұтуға болады.
Отарлық саясаттың тікелей салдарынан, жаппай орыстандыру әрекетінен жапа шеккен, халқын ұлттық бірлік пен ынтымақтастыққа шақырып, қазақ еліне даналы ақыл бергендердің бірі – осы Құмар Қараш болды. Оның алаш партиясын жақтап, құрамына белсенді мүше болуы, көрнекті қайраткер есімін тарих бетінен мүлде сызып тастады.
Ғ.Қарашты бұрынғы одақ жұртшылығына таныстыруда белгілі ғалым, академик С.З.Зиманов пен зерттеуші-ғалым, М.Ш.Ысмағұлов көп үлес қосты. Сонымен қатар Ғ.Қарашты ақындық қырынан зерттеп, кандидаттық
        
        Ғұмар Қараштың педагогикалық көзқарастары
(1875-1921 жж.)
Қазан төңкерісіне дейінгі Қазақстанда қоғамдық-саяси, ағартушылық-
педагогикалық ой-пікірдің дамуына өзінің ... ... ... ХХ ... ... ... ең ... қайраткерлерінің бірі, ағартушы,
педагог Ғұмар Қараш болды. Ол туралы соңғы жылдары ғана баспасөз ... ... ... ... ... ... Көп жылдар бойы оның
педагогикалық-ағартушылық қызметі, сол кезеңнің көкейтесті ... ... ... идеологияның тікелей әсерімен тең басып,
кітап ... ... ... ... ... ... тарихы мен
оның рухани мұрасына балта шапқан коммунистік партияның ... ... ... да, ... да ... ... ақиқаттың орнауы нәтижесінде ... ... ... ... ... Ғ.Қараш туралы деректер Қазан төңкерісіне дейінгі
мерзімді баспасөз беттерінде, мұрағат қазыналарында жиі-жиі кездеседі. Оның
есімі ХХ ... бас ... ... ... ... және орыс ... ... газет, журналдар мен кітаптардың беттерінен түскен емес, оның
өз ... ... ... ... ... ... ... қаратқандығын
мақтан тұтуға болады.
Отарлық саясаттың тікелей салдарынан, жаппай орыстандыру әрекетінен
жапа шеккен, халқын ұлттық бірлік пен ынтымақтастыққа ... ... ... ақыл ... бірі – осы Құмар Қараш болды. Оның алаш партиясын
жақтап, құрамына белсенді мүше ... ... ... ... ... ... сызып тастады.
Ғ.Қарашты бұрынғы одақ жұртшылығына таныстыруда белгілі ... ... пен ... ... көп үлес ... ... Ғ.Қарашты ақындық қырынан ... ... ... ... филология ғылымдарының кандидаты Мақсат Әнесұлы
Тәжірмұратов болды.
Халқымыздың осынау абзал перзентінің шығармашылығын насихаттауға
жазушы, ... ... ... ... ... Ол 1978 жылы ... қарамастан, Ғұмар Қараштың бірнеше ... ... ... ... ... ... жинағына енгізді.
Ғұмар Қараш 1875 жылы Бөкей Ордасындағы Қырқұдық деген жерде ... ... ... ... ... ... кедей шаруаның әулетінде
дүниеге келген. Әкеден жеті жасында жетім қалады.
Жастайынан өз халқының ... бай ... ... ... ... жыр, ... ой-санасына сіңіріп өседі. Сол заманның талабына сай
орта дәрежелі діни ... ... ... Ғұбайдолла Ғалікеев
хазіреттен дәріс алып, сол басқарған медресені бітіреді. Осы ... ... ... ... ал одан кейін ахун дәрежесіне ие болады. Өзі
басшылық еткен мешітте медресе ашып, қазақ балаларының ... ... ... ... ... ... ... оқитын шәкірттерін жаңа Жадит
тәсілімен оқуды қолға алып, біршама ... ... ... ... ... ашып, арабша, қазақша, татарша және орысша жазылған
басылымдарды оқуға мүмкіндік алған. ... ... ... ... ... мен шынжыр балаң, шұбар төс үстем тап өкілдеріне ұнамай «ислам дінін
бұзып, қазақ балаларын орыс қылды» деген айып ... ... ... ... ... ... ... қауымнан қолдау тауып жәдидше
оқытуын әрі қарай жалғастырды. Ғұмар жастайынан-ақ ... ... ... әдеби мұраларды жалғастырды. ХХ ғасырдың бас ... ... ... – арабша, түрікше, татарша, қазақша басылымдарды оқып,
заман дәуір жайын оңға бастайды, ол ... ... ... ... ... ... ... ислам діні қағидаларын жетік білген Ғұмардың
енді дүниелік ғылымдардан да хабары ... ... ... ... ... ... ... газет-
журналдарда мақалалары мен өлеңдерін жариялады. Ол елдің өміріне араласып,
халық мұратын көздейтін істерге ... ... ... Қараштың саяси
көзқарасының қалыптасуына 1905-1907 жылдардағы бірінші орыс ... әсер ... Ол ... ... ... ... ... «Шура» сияқты
мерзімді баспасөздерде бірнеше мақалалар жариялап, онда қазақ ... ... ... ... ... ... ... аясы медресесінен бастап, өмірін ғылым жолында
өткерді: ... ... ... ... ... білді, бай кітапханасы
болған.
Ғ.Қараштың өзінің тіркеу парағында «қазақша жоғары білімі, ал орысша
тек ғана сауатты ... - деп өз ... ... ... ... ... медресесімен шектелмей, жоғары мектепте тиянақты білім алған.
Халыққа қызмет етуді өмірінің ... ... ... ақын ... елге нақты қызмет ету, әлеуметтік-ағартушылық өмірге белсене араласу
жолына ойысады. Сөйтіп, ... елі ... ... ... педагогикалық
техникумда сабақ береді.
1918 жылы 24 қыркүйекте ... ... ... ... ... 1918-1920 жылдарда өткен сол губернияның кеңестерінің І, ІІ, ІІІ, ... ... ... қатысады. Ғұмар Қараштың 1920 жылы 21 маусымда ІІ
Бөкей губерниялық партия конференциясында ... ... ... ... бөлімінің меңгерушісі болып бекітілуі – ағартушы қайраткерге
халықтың үлкен сенім артқандығын көрсетеді.
Ғұмар Қараш жәдид оқуды ол күнде ... деп ... өз ... пән ... ... ... орыс тілі, табиғат,
жаратылыстану пәндеріне өте-мөте көңіл бөледі екен.
Ғұмар Қараш оқу үрдісінде хат таныту ... ... ... ... жолын, онымен қатар мағынасына түсініп, мәнерлеп оқуға өлеңді
сөздерді әнге ... ... әнге ... ... жаттықтыруды тапсырып
отырған. Пән сабақтары ... ... ... ... ... ... тоқталып, оларды түсіндіріп ... ... ... ... қызметінің алғашқы кезеңінен
бастап, оның дүниетанымында зор төңкеріс жасаған адам Жәңгір хан ... ... ХХ ... ... көрнекті тұлғаларының бірі – Шәңгерей
Бөкеев. Нұғыман Манайұлы «Ғұмардың оянуына ... ... 1905 ... Ресей мұсылман оқығандары арасындағы жәдидшілік қозғалыс болған
болса, екінші жағынан оның ... ... ... ... ... болған
Шәңгерей»,1 - дейді.
Нұғыман Манайұлы осы пікірмен Ғұмардың ... ... ... ретінде қалыптасуында шешуші роль атқарған басты-басты үш ... ... ... Рас, ... саяси бетіне, пікіріне үлкен өзгеріс кіргізген
1905 жылғы төңкеріс», - екендігін айтады.
Алайда бұл қозғалыстың Ғұмар ... ... үшін ... ... ... ... ... реформаларға мүмкіндік әперген маңызы басым еді.
1917 жыл көптеген ... ... ... ... де ең ... ... ең қайшылықты кезең болды. «Ғұмарды екінші ... 1917 ... ... Ордада» - деп еске алады 20-жылдардың қоғам және
мемлекет қайраткері, ... ... ... ... ... Сол ... ... Бөкей қазақтарының жалпы съезі болды. Съезде оншақты
Бөкейліктердің ... ... ... ... ... үстінен
арыз түсірді.
Арызда отыз шақты кісі қол қойған. Олар ірі ... ...... ... қуу, (Мен ... ... ... Олардың
айтатыны: Ғұмар қазақшылықтан, мұсылманшылдықтан шыққан адам, ол орысқа
сатылған, дінді сатқан «кәпір» ол орыс ... ... ... бұл ... маңайына да жуытпау керек, абақты салу керек, - депті.
Әрине съез ... ... ... арыздарын қостамайды, Ғұмарды
көтеріп, оны ... ... ... мұсылмандарының жалпы съезіне өкіл етіп
жіберді. Ғұмар съезде иман-молдалардың реакцияшыл қара күш ... ... ... ... бөгет болып отырғанын, көпшілікті оқыту, ... ... ... ... сөйледі.
Уфа кезеңі Ғұмар өміріндегі азаматтық ағартушылық-шығармашылық
жалынға толы, көтерілу, ... ... ... «Қазақ», «Сарыарқа», «Ұран»
газеттерін, өлең, мақалаларын жазып ... ... діни ... ... ... «Педагогика», «Қара» және «Қан мен жан» дейтін үш
еңбек дайындайды.
1918 жылғы ... ... ... ... ... ашылды.
Съездің жұмысына Ғұмар Қараш та белсене араласты. Съезде ... ... тыс ... ... ... талқыланды. Ауылдарда жаңадан 90
мектеп ашу белгіленді. 1919 жылы қаңтардың 3-нен 17-сіне ... ... ... ... ... ... ... Қараш 11 мәжілісті Ғұмар
басқарып отырды. Съезд ағарту саласында ... ... мәні ... шешім қабылдады. Мұғалімдер съезінің қаулысы ... ... ... 4 ... ... ... құрамына Ғұмар Қараш, ... ... ... ... Бөкеев сайланды.
Халыққа қызмет етіп, әлеуметтік өмірге белсене араласып, ағартушылық,
ұстаздық жолына бет бұрады. 1919 жылы ... атты ... ... ... ... ... ... Бұл тұңғыш қазақ кеңес
педагогикалық журналы еді.
Ғ.Қараштың «Педагогика» атты еңбегі Уфа қаласында ... ... ... журналының бірнеше санында жарияланған.
Ғ.Қараш «Мұғалім» мұқабасына эпиграф түрінде:
Тіл көңілдің ақылшысы,
Ілім – жарық, ... ...... ... жол ... деген шумағын шығарған.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ш.Жәңгіровтың өмірі мен шығармашылығы (ғылыми мақала). Ғ.Қараштың ізденіс жылдары15 бет
Ғұмар Қараш4 бет
Ғұмар Қараш өмірі35 бет
Абайдың қара сөздері туралы3 бет
Ш.Жәңгіровтың өмірі мен шығармашылығы (ғылыми мақала)14 бет
XVI-XVIII ғасыр лингвистикасы. в.ф.гумбольдтың лингвистикалық көзқарастары12 бет
«Әл-Ғазалидің діни философиялық көзқарастары»90 бет
А. Байтұрсыновтың педагогикалық көзқарастары32 бет
А. Байтұрсыновтың педагогикалық көзқарастары жайлы30 бет
Абай мен Ыбырайдың ағартушылық ойлары мен оқу-білім мәселесі жөніндегі көзқарастары7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь