Жер сілкінісі жайлы

Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс аймақтарының тұрғындары үшін жер сілкіністері мен одан туындайтын құбылыстар (селдер,қар көшкіндері, опырылып құлау нәтижесіндегі үйінділер,бөгеттердің бұзылуы, химиялық жарылыс,өрт қаупі, күшті кәсіпорындардағы апаттар т.б.) едәуір қауіп тудырады.
Егер жер сілкінісі мен оның зардаптарына алдын ала дайындалса, одан келетін әлеуметтік-экономикалық зиянды елеулі азайтуға болады.Осы мақсатқа жету үшін сейсмикалық қауіпті аймақтың әрбір тұрғыны жер сілкінісі туралы белгілі бір дәрежеде хабарлар болуы, қауіпсіздік іс-қимылын дәрежелерін білуі және ол пайда болғанда дұрыс іс-қимыл жасау қажет.
Жер қабатының кенеттен жылжуы және жарылуы нәтижесінде серпінді тербеліс түрінде пайда болатын, орасан зор аймаққа тарайтын жер дүмпулері мен жер бетіндегі тербеліс жер сілкіну деп аталады.
Жер сілкінісі – геологиялық құбылыс. Олар – кез-келген жерде пайда болуы мүмкін. Жер сілкінісінің ошағы жер қойнауында қалыптасады.Геологиялық ортадағы жылжулар, бірігулер, жарылулар,ортаюлар секілді тез өзгерістер жер сілкінісінің пайда болу себебіне жатады.Әрбір жер сілкінісі кезінде осы жарылыс нәтижесінде жер қойнауында жинақталған энергияның бір бөлігі сыртқа шығарылады.Жер бетінің шайқалуы сейсмикалық толқындардың нәтижесінде болады.
        
        Жер сілкінісі
Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс аймақтарының тұрғындары
үшін жер сілкіністері мен одан туындайтын құбылыстар (селдер,қар
көшкіндері, ... ... ... ... бұзылуы,
химиялық жарылыс,өрт қаупі, күшті кәсіпорындардағы апаттар т.б.) едәуір
қауіп тудырады.
Егер жер ... мен оның ... ... ала ... ... әлеуметтік-экономикалық зиянды елеулі азайтуға болады.Осы мақсатқа
жету үшін сейсмикалық қауіпті аймақтың әрбір тұрғыны жер сілкінісі туралы
белгілі бір дәрежеде хабарлар ... ... ... ... және ол ... болғанда дұрыс іс-қимыл жасау қажет.
Жер қабатының кенеттен жылжуы және жарылуы нәтижесінде серпінді
тербеліс түрінде пайда болатын, орасан зор аймаққа тарайтын жер ... жер ... ... жер ... деп ... сілкінісі – геологиялық құбылыс. Олар – кез-келген жерде пайда
болуы мүмкін. Жер ... ... жер ... ... ... бірігулер, жарылулар,ортаюлар секілді тез өзгерістер жер
сілкінісінің пайда болу себебіне жатады.Әрбір жер сілкінісі кезінде осы
жарылыс ... жер ... ... ... бір ... ... бетінің шайқалуы сейсмикалық толқындардың нәтижесінде
болады.Осындай толқындар көлемді(жер денесіне таралады) және үстінгі
беттегі (жердің үстіңгі қабатын қамтитын) секілді 2 ... ... ... ... қабатындағы толқындарға қарағанда шапшаң жүреді
және де жер сілкінісінің болғандығын хабарлайтындай бақылау нүктесінде
алғашқы серпіліс байқалады.Жердің үстіңгі ... ... ... кеш ... ... келесі қатты соққыны әкеледі.
Сейсмикалық энергияны бөліп шығаратын жер аймағы жер сілкінісінің
ошағы деп аталады.
Гипоцентр – ... ... ... басталуы болған ошақтың
негізгі нүктесі. Қазақстан аймағында жер қабатының сілкініс ошағының ең
жоғарғы тереңдігі 50км аспайды.
Эпицентр – бұл гипоцентрдің тікелей үстіндегі жер ... ... ... жиі ... ... жоғарғы қабатындағы жарық-
жарылыстармен қоса қабат жүреді.Сілкіну көлемінің шамасы (жер сілкінісінің
үдемелілігі) ғимараттардың бүліну деңгейімен жер ... ... ... және ... ... ... жалпы қуатының шамасына жер сілкінісінің
магнитудасы (кейбір шартты белгілері) жатады.
Әр түрлі елдерде жер сілкінісі үнемділігін бағалау үшін қолданатын
сейсмикалық өлшемдердің ... ... (50 ... ... шкаласы бойынша (Калифорния технологиялық институтының
профессары Чарльз.Ф.Рихтер) бұрын соңды тіркелген жер ... ең ... 8,9 ... ... 1988 ... Армиян жер
сілкінісінің магнитудасы 7,0,
Қытайдағы (Ганьсу)1920 жылғы жер сілкінісінің күші 8,6 болған.
Жапон аралдары тобы жағдайында жер ... ... ... 7 балдық шкала жасалынған. 1964 жылы Медведев С.В (СССР) ... және Крик ... ... ... ... бас ... ... аталатын 12 балдық халықаралық өлшемді жасап ұсынды.Достастық және
Европаның кейбір елдерінде оны осы кезге дейін пайдаланады.
Әр түрлі балдағы жер ... ... ... ... іс ... ... ... болатын әсеріне, құрылыстар мен
ғимараттардың жағдайына, жер қабатындағы табиғи құбылыстарға, жер
қабатындағы және жер ... ... ... өзгеру белгілеріне назар
аударыңыздар.
1 балл. Жер сілкінісі сезілмейді. Тербелістің үдемелілігі ... ... ... болады, жер қабатындағы сілкіністі тек
сейсмографтар байқап тіркейді.
2 балл. Сәл ғана сезілетін жер сілкінісі.Тербелісті ғимараттың
ішіндегі тыныштықта, ... ... ... ... ... ... ... балл. Әлсіз жер сілкінісі. Үй ішінде болған адамдардың 50%
шамасында, ашық жерлердегі адамдардың кейбіреулері ғана жер сілкінісін
сезеді.
4 балл. Елеулі жер ... ... ... көп адамдар
сезеді, ал ашық жерлерде аз ғана адамдар сезеді. Ұйықтап жатқандардың
кейбіреуі оянып кетеді, бірақ ... ... ... ... ... жүріп бара жатқан айыр жүк машинасы тудырған солқылдауға ұқсас
болады.Терезе, есік,ыдыстар сылдырлайды. Еден мен қабырғалар
шықырлайды.Мебельдер дірілдейді.Ілулі заттар ... ... ... да ... сезіледі.
5 балл. Ұйқыдан оянып кету. Жер сілкінісін ғимараттың ішіндегі барлық
адамдар, ашық далада көптеген адамдар сезеді.Ұйықтап жатқандар ... ... ... шығады, жануарлар тынышсыздана
бастайды.Ілулі тұрған заттар қатты шайқалады.Кейбір қатты бекітіліп ілінген
заттардың өзі құлап түседі,орнынан жылжиды, ыдыстардағы судың бір бөлігі
шайқалып төгіледі, кей ... су ... ... ... ... ... Жер сілкінісін барлық адамдар сезеді.Көп адамдар қорқып
көшеге жүгіріп шығады.Үй жануарлары да ... ... ... кедергі келтіреді.Ғимарат қозғалысқа ұшырап, босаңсиды.Полкалар,
сөрелердегі заттар құлайды.Ыдыстар құлап, сына бастайды. Ауыр ... ... ... ... сылақтар түсе бастайды, сылақтарда ұсақ-жарық
сызаттар пайда болады.Құдықтардағы су деңгейі мен су көздерінің көлемінде
өзгерістер байқалады.
7 балл. Ғимараттардың зақымдануы.Көптеген адамдардың ... ... ... ... ... шығады, кейбір адамдар үшін аяқпен тұру
қиындайды.Көптеген темір бетонды, каркасты ғимараттарда жеңіл зақымдану
болады.Ірі блокты ғимарратар мен кірпіштен ... ... ... ... ... болып, түтін тартатын трубалардың бір бөліктері
құлай бастайды.кейбір реттерде тіке баурайлардағы жолдардың өтетін
бөліктеріндегі ... ... ... ... ал ... ... ... болады, су ылайланып , бетінде толқын пайда болады.Су
көздері мен құдықтағы сулар деңгейі өзгеріске ... ... ... ... ... Қорқыныш пен үрей билейді.
Кейбір жерлерде ағаш бұтақтары сына бастайды.Ауыр жиһаздар жылжып, кейде
құлайды.Саманнан және саз балшықтан тұрғызылған ... ... мен ... ... ... ... түтін тартатын трубалар
құлап, қабырғаларда саңылаулар пайда болады. Ғимараттардың кез-келгенінде
зақымдану, ... ... ... кейбіреулерінде қирап-бүліну
байқалады.Трубалардың жалғастырлған жерлері ажырайды.Ескерткіштер жылжып
қозғалады, құлпытас белгілер, тас дуалдар, қоршаулар құлайды.Көп жағдайда
құдықтағы және су көздеріндегі су көлемі үлкен өзгеріске ... тіке ... мен ... үйінді баурайларында шамалы
шөгінділер құралады, жердегі сызат-жарықтар бірнеше сантиметрге жетеді.
9 балл. Ғимараттардың жаппай зақымдануы.Жаппай үрей,адамдардың
көпшілігі аяғымен тұра алмай,құлайды.Жануарлар азан-қазан, сергелдеңге
түседі.Кірпіш және ірі ... ... ... ... ... ... құлайды, ғимарратардың жеке бөліктері бүлініп қирайды.
Ағаштан салынған, темір бетонды және паенльді ғимараттарды түтін
тартатын трубалар құлайды.Жалғанған трубалар ажырап кетеді, ... ... ... ... 10 ... жететіндей жарықтар пайда
болады.Құздар құлап,көшкін жиіленеді.тегістік жерлерде – су басып кету, құм
мен ылайдың салындылары жиі байқалады.Су ... ... ... ... ... ... ... қирап-бүлінуі.көптеген панельді, темір
бетонды және ағаштан салынған ғимараттардың жеке бөліктері қирап
құлайды.Көпір, бөгеттер едәуір зақымдалады.Темір жол рельстері мен жер
астындағы трубалар майысып, ... ... ... 1 м-ге ... жарық
пайда болады.Өзен жағалауларында үлкен шөнінділер пайда болады.Көлдер мен
каналдардағы су шайқалып төгіледі.Жаңадан көлдер пайда болуы мүмкін.
11 балл. Апат. Барлық ... ... жол және ... ... жер асты трубалары, тас жолдар қирап, бүлінеді.Жер
бетінің тіке ... және ... кең ... ... ... ... ... қайта-қайта опырылп құлайды.
12 балл. Жер бедерінің озгеруі. Жер бетіндегі және жер астындағы
барлық құрылыстар іс жүзінде күшті бүлінеді немесе қирайды. Жаңа ... ... ... ... ... өзгертеді.Үлкен аймақтарда таулар
құлап-қирайды.
Магнитудалар мен балдық қатынастардың кестесі
|Магнитуда | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | ... | 1-2 | 3 | 4-5| 6 | 7-8 | 9-10 | ... ... жер ... ... бар ... елді ... тізімі
|Жер сілкінісінің| Елді мекендер атауы| ... ... |
| | ... ... | | |
| 6 балл | ... Қаратау, | ... ... | |
| ... | |
| ... | |
| ... ... ... Шу | |
| 7 балл ... Зайсан, Үштөбе, | ... ... ... | |
| ... ... | |
| 8 балл | ... ... ... | 409,1 |
| ... | |
| 9 балл ... ... ... | 1238,2 |
| ... | ... жер ... ең ... ... ... 450 мың км². Онда
өнеркәсіптің негізгі қорларының біразы жинақталған, тұрғын үй қорларының
35%-і орналасқанғғ шамамен республика тұрғындарының 40% осы аймақтарда
тұрады.Әлеуметтік –экономикалық ... ... ... жоғарыда келтірілген
кестеде айтылды.
Табиғи апаттағы шығын туралы мәлімет
|Уақыты | ... | ... саны ... ... ... Қазақстан | 329 ... ... ... | 143000 ... ... Түрікменстан | 110000 ... ... Перу | 66000 ... ... ... | 243000 ... ... Армения | 24612 ... ... Иран | 50000 ... ... ... | 5060 ... |Нефтегорск Сахалин,Ресей | 1960 ... ... ... ... ... ірі қалалар мен елді
мекендер, гидротехникалық құрылыстар мен зиянды өнімдермен жұмыс істейтін
өндіріс орындары, улы және жарылғыштық қаупі бар материалдар қоймалары
орналасқан.Қатынас және ... ... жер ... кезіндегі
бұзылуы да біраз қауіп төндіреді.
Ғимараттардың құрал-жабдықтардың зақымдауынан келетін шығындар
ғимараттардың өзінің шығынынан кей жағдайларда бірнеше рет асып ... жылы 30 ... ... облысында, негізгі орталығы Текелі
қаласының аймағында жер сілкінісі болды.Жер сілкінісінің нәтижесінде
сілкініс жағдайына қолайсыз аландарға – шайынды топырақ үстіне орналасқан,
жер сілкінісіне төтеп бере ... ... ... ... ... үйлер мен қоқыс пен құм арасқан бетонды құрылытар
үлкен зақымдауға ұшырады.300-ден астам отбасы баспанасыз қалды. ... ... ... ... өзге де ... ғимараттар зақымдады.

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жер сілкінісі18 бет
Жер сілкінісі - қаҺарлы зілзалалық кездейсоқ құбылыс7 бет
Жер сілкінісі кезіндегі құтқару жұмыстарын жүргізу ерекшеліктері4 бет
Жер сілкінісі туралы4 бет
Жер сілкінісі, сел, су тасқыны кезіндегі халықтың іс-әрекеті. қоршаған ортаның ластанушыларынан қорғану әдістері9 бет
Жер сілкінісі. Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс аймақтарының тұрғындары үшін жер сілкіністері мен одан туындайтын құбылыстар4 бет
Жер сілкінісін болжау61 бет
Жер сілкінісін болжау технологияларын бағалау70 бет
Халықты жер сілкінісінен қорғау ерекшеліктері11 бет
Қазақстан елді мекеніндегі соның ішінде Алматы қасындағы сейсмикалық қауіптің жалпы жағдайы туралы және халықты, аумақты төтенше жағдайлардан, күшті жер сілкінісінен қорғау шаралары89 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь