Тәрбие әдістері. Тәрбие әдістерінің түрлері . Әдістердің анықтамасы

Педагогикалық процеске қатысушылардың іс-әрекеті мен қарым-қатынасы педагогикалық ықпал ету арқылы жүзеге асады. Оқу-тәрбие процесінің субъектілері әрекеттестігінің формалары мен әдіс-тәсілдер арқылы шешілетін белгілі бір мақсаттары мен міндеттері, тиісті мазмұны бар, логикалық тұрғыдан аяқталған , белгілі бір уақыт аралығындағы педагогикалық процесс.
Ұйымдастыру формалары тұтас педагогикалық процеске қатысушылардың қарым-қатынасы мен әрекеттестігінің тәсілі ретінде де қарастырылады. Педагогикалық процестің ұйымдастыру формаларын былай жіктеуге болады:
 қатысушылар құрамы (жеке даралық, шағын топтық, топтық, ұжымдық, жаппай);
 тұтас педагогикалық процестің оқу жұмысында қолданылуы;
 таным іс-әрекетінің сыныпта және сыныптан тыс уақыттағы байланысы (сабақ, семинар, факультатив, экскурсия т.б.);
 оқушылардың сыныптан тыс іс-әрекеті кезіндегі өзара әрекеттестігі (ертеңгілік, пәндік кеш, конференция, олимпиада т.б.).
Тұтас педагогикалық процесті ұйымдастыру формалары әдістер мен әдістемелік тәсілдер арқылы жүзеге асады.

Тәрбие әдістері дегеніміз – тәрбие мақсат-міндеттерін шешуге бағытталған тәрбиеші мен оқушының өзара байланысты іс-әрекеті. Педагогикалық процеске қатысушылардың тәрбие мақсаттарына бағытталған оқушылардың белсенді іс-әрекетінің ынталандырудың тәсілдері мен нақты әрекеті.
Сипатына қарай топтастырылған тәрбие әдістері: сендіру, жаттықтыру, мадақтау және жазалау, іс-әрекетті ұйымдастыру, оқушының тәртібіне ықпал ету әдістері.
Нәтижесіне қарай топтастырылған тәрбие әдістері:
• адамгершілікті қалыптастыруға бағытталған түрткілер, қатынастар, түсініктер, идеялар тудыратын әдістер.
• әдептілікті және тәртіптілікті қалыптастыратын әдістер.
А. П. Пинкевич тәрбиені екі топқа бөліп, бірінші тобына педагогикалық ұзақ мерзімді әсер ету әдісін, ал екінші тобына өтпелі әдісті, яғни белгілі – бір жағдайда нәтиже беретін әдістерді енгізген. Жеке тұлғаны қалыптастыруда ұзақ мерзімді педагогикалық әдістер тиімді деп саналады. Олар: ұзақ мерзімді жаттықтыру, оқыту әдістерінің жүйесі, тәрбиешінің жеке басының үлгісі.
1. Мұқанова Б. Ы., Төлеубекова Р. К. «Педагогика», Алматы , 2003ж., 129-139 бет.
2. Ш.Х. Құрманалина, Б.Ж. Мұқанова, Ә.У. Ғалымова, Р.К. Ильясова, Педагогика, Астана 2007 ж.
3. Бабаев С.Б., Оңалбеков Ж.К., Алматы 2011 ж
4. Ж. Әбиев, С. Бабаев, А. Құдиярова, Педагогика
5. С.Ш. Әбенбаев, А.М.Құдиярова, Ж.Ә. Әбиев, Педагогика, Астана 2003 ж.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігіШәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университетіСӨЖ №1Тақырыбы:  Тәрбие әдістері. Тәрбие әдістерінің түрлері . Әдістердің анықтамасыТексерген: Тұрғанбаева Б. ... ... ... ... 2015 ... процеске қатысушылардың іс-әрекеті мен қарым-қатынасы педагогикалық ықпал ету арқылы жүзеге асады. Оқу-тәрбие процесінің субъектілері әрекеттестігінің формалары мен ... ... ... ... бір ... мен ... тиісті мазмұны бар, логикалық тұрғыдан аяқталған , белгілі бір уақыт аралығындағы педагогикалық процесс. ... ... ... ... ... қатысушылардың қарым-қатынасы мен әрекеттестігінің тәсілі ретінде де қарастырылады. Педагогикалық процестің ұйымдастыру формаларын былай жіктеуге болады:* қатысушылар ... ... ... шағын топтық, топтық, ұжымдық, жаппай);* тұтас педагогикалық процестің оқу жұмысында қолданылуы;* таным ... ... және ... тыс ... ... ... ... факультатив, экскурсия т.б.);* оқушылардың сыныптан тыс іс-әрекеті кезіндегі өзара әрекеттестігі (ертеңгілік, пәндік кеш, ... ... ... ... процесті ұйымдастыру формалары әдістер мен әдістемелік тәсілдер ... ... ... ... ... ...  -  тәрбие мақсат-міндеттерін шешуге бағытталған тәрбиеші мен ... ... ... іс-әрекеті. Педагогикалық процеске қатысушылардың тәрбие мақсаттарына бағытталған ... ... ... ... ... мен нақты әрекеті. Сипатына қарай топтастырылған тәрбие әдістері: сендіру, жаттықтыру, мадақтау және жазалау, іс-әрекетті ұйымдастыру, оқушының тәртібіне ықпал ету ... ...  ... ... ... әдістері: * адамгершілікті қалыптастыруға бағытталған түрткілер, қатынастар, түсініктер, идеялар тудыратын ... ... және ... қалыптастыратын әдістер. А. П. Пинкевич тәрбиені екі топқа бөліп, бірінші тобына педагогикалық ұзақ мерзімді әсер ету ... ал ... ... ... ... яғни ...  -  бір ... нәтиже беретін әдістерді енгізген.  Жеке тұлғаны қалыптастыруда ұзақ мерзімді педагогикалық әдістер тиімді деп саналады. Олар: ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... жеке басының үлгісі. Әдістемелік тәсіл дегеніміз  -  әдістің жеке көрінісі. Әдіске қарағанда ол бағыныңқы сипатта болады. Оқыту ... ... ... ... ... ... ... баяндамасы, оқулықпен жұмыс, әртүрлі әңгіме-сұхбаттар, жаттығулар), бірақ ... қоса ... ... ... ... ... талап қою және ұялту сияқты ынталандыру әдістері де қолданылады. Оқушылардың сыныптан тыс ... ... ... мен тәрбиенің барлық амалдары, формалары мен әдістері қолданылуда. Алайда, бұл ретте іс-әрекеттің барлық түрлері кеңінен қолданылады: ... ... ... оқушылардың ғылыми қоғамдастықтары), еңбек (өз өзіне қызмет ету, еңбек десанттары, әртүрлі мектеп бизнесі),  ойын ( ... ... ... ... ... ... ... фестивальдар). Іс-әрекеттің барлық түрлері қарым-қатынас арқылы жүзеге асады. Бұл іс-әрекеттер барысында мұғалім ... ... ... мен ... ... ... ... мен тіршілік әрекетін ұйымдастыруға әсер ететін тәрбие әдістерін қолданады. Тәрбие ... ... ... әдістері, сыныптан  тыс жұмыспен қоса оқу-танымдық іс-әрекетті ұйымдастыруда да кеңінен қолданылады (әртүрлі мадақтаулар, жарыстар). Олар оқушылардың танымдық тілек-қалаулары мен ... ... әсер ... әдістерінің жіктелуі.  Жіктеу  -  арнайы ... ... ... ... Әдістерді жіктеу олардың жалпы және өзіне тән, маңызды мен кездейсоқ, теориялық пен тәжірибелік жақтарын анықтауға көмектесіп, ... ... ... ... ... әсер ... ... зерттеушілер әдістерді жіктеуде мына қағидаларға сүйенеді:* жеке тұлға іс-әрекет нәтижесінде дамып, қалыптасады;* оқушыларды ... ...  -  өте ... ... оның ... - өз ... сезімдері, дүниеге, адамдарға, өз-өзіне деген қатынасы, күрделі ішкі дүниесі ... ... ... өзінің ұйымдасқан және ұйымдаспаған тәжірибесі бар өсіп келе жатқан адам;* жеке тұлғаның қалыптасып келе жатқан қасиеттері құрылысы жағынан күрделі. ... ... және ... ... сезімдерден, санадан (түсінік), сенімдерден, әдеттерден тұрады. Қазіргі уақытта тәрбие әдістері мінез-құлыққа негізделген, мотивтік-мақсатты жақтарын біріктіретін бағыттылық-интегративтік сипаттамасы негізінде жіктеу ... және ең ... ... ... (Т.И. ... Осы ... сәйкес тәрбие әдістері үш топқа бөлінеді:* жеке тұлғаның санасын ... ... ... ... мен ... мінез-құлық тәжірибесін қалыптастыру әдістері;* мінез-құлық мен іс-әрекетті ынталандыру әдістері.--------------------------------------------------------------------------------Тәрбие тәсілдері: * ... ... ... ... ... жолдарын ұсыну. * --------------------------------------------------------------------------------Ақпараттық  -  ағартушылық.* --------------------------------------------------------------------------------Бағдарлау  -  ... * ... ... мақсаттары мен міндеттерін және оларға жетудің жолдарын ұсыну тәсілін қолданып мұғалім оқушыларды идеялық адамгершілік көзқарастармен ... өз ... мен ұжым ... жоспарлауға, ұйымдастыруға, еңбекпен іс - қызмет мақсаттарына жету жолдарын таңдауға, іс - қызметтің  сапасы мен ... ... ... ... ... ... ... Бағдарлау  -  іс  -  қызметтік тәсіл оқушыларды еңбекке даярлауға қызмет етіп, еңбек  ... ... іс  -  ... ... ... ... игілігін молайту жолында еңбек ету қажеттігі сенімін қалыптастырады. Қарым-қатынас тәсілі (коммуникативтік тәсіл)  -  ... мен ... іс  -  ... кезіндегі қатынасына негізделіп, оқушылардың қоғамдық мінез-құлық нормаларын игеруіне көмектеседі. ... ... ... жөніндегі ақпаратты топта, сыныпта, мектепте құрастырып, оны төменгі және ... ... ... ... ... ересек адамдар арасында жетілдіреді. Бағалау тәсілі көмегімен мектеп оқушылары адамдардың қимыл-әрекеттерін, көзқарастарын , ... ...  -  ... ... ... өз іс  -  ... оқу мен ... жетістіктерін, адамгершілік сапаларын өздері бағалауға үйренеді. Оқушы іс  -  қызметтің адамгершілік жақтарын бағалауға жаттығады.  Тәрбие құралдары ...  -  ... ... ... ... ... мен баланың санасына тәуелсіз материалдар. Тәрбие құралдары:* Іс-әрекет түрлері (ойын, еңбек);* Заттар (ойыншықтар, электронды есептегіш машиналар);* Рухани және ... ... ... ... ... Бұқаралық ақпарат құралдары;* Педагогикалық ықпал жасау құралдары. Жеке адамның санасын қалыптастыру әдістері.--------------------------------------------------------------------------------Жеке ... ... ... әдістері (ұғым, пайымдау  -  пікірін айту, баға беру, сендіру) :* --------------------------------------------------------------------------------Этикалық әңгіме;* --------------------------------------------------------------------------------Әңгімелесу;* --------------------------------------------------------------------------------Пікірталас;* --------------------------------------------------------------------------------Лекциялар;* --------------------------------------------------------------------------------Өнеге;* ... ... ... ...  -  этикалық , эстетикалық мәселелерді оқушыға талдату. Этикалық әңгіменің ... ... әсер ... жағдайлар:* бір мәселе төңірегінде бірнеше пікірлердің айтылуы;* оқушы сұрақтарын мұғалімнің мақұлдауы, оған өзінің жауап беруіне көмектесу;* әңгіменің дайын  ... ... ... өз ойын ... ... ... тыңдауы;* қарым-қатынас мәдениеті, мұғалімнің оқушы дәлелді пікір айтқанша шыдамдылық көрсетуі;* әңгімені ... ... ... жылы ... ... ... баланың ішкі сырын айтуға көмектесуі;* әңгіме материалдарын баланың өмірінен алу;* түрлі пікірлерді біліп, оларды бір-бірімен ... ... ... ... жас ерекшеліктеріне сай болуы;* тартымдылығы, қызықтылығы;* мұғалімнің артық сөздер айтпауы. Әңгіме мұғалімнің қысқаша сөзінен ... Ол ... ... ... ... ... талдатып, қорытындылайды. Пікірталас.  Пікір білдіру, баға беру оқушының дүниеге сенімін арттырып, ондағы қателіктер мен ... ... ... көзқарастармен күресуге үйретеді.  Пікірталас оқушылардан ақыл-ой қызметін сезім ... ... ... ... Бір ... жеке оқушыларға жаңа ережелер (басқа адамды құрметтеу өзін басқа кісінің орнына қою т.б.) ... ... сызу ... ... ... қылық екенін түсіндіріп баланың бойына адамшылық қасиеттерді сіңіре білуі қажет. Өнеге. Мұғалім оқушыларға әдебиеттегі және өмірдегі түрлі кейіпкерлерді үлгі ... ... ... адамға еліктегіш болып келеді. Балаларға әдеби және тарихи ...  ...  , ... ... ... ... үлгі ... Сендіру. Оқушыға сабаққа кешігудің зияндығын дәлелдеу үшін : , - дейді.  ... ... ... ...  ... ... былай білдіреді: . Ертегі, әдеби кітаптар, мерзімді баспасөз материалдары  -  ... ... ... ... ... қалыптастыратын құралдардың бірі. Оқушылар жағымды кейіпкерлерге еліктеп, ... ... ... үйренеді. Көзін жеткізу  -  тәрбиешінің өз тәртібі, ... ... ... ... ... ... ... ықпал етудің педагогикалық тәсілі. Қоғамдық пікір. Балаларға тәрбиешінің қоятын талабы ең алдымен ұжымның талабы ... ... ... Қоғамдық пікір ұжым мүшесінің жекелеген топтардың іс-әрекетін қылығын бағалауда қолданылады. Қоғамдық пікірдің негізгі нысандары  -  ұжым ... ... ... ... ... ... және дөңгелек үстел басында, жаңа міндеттерді жүзеге асырудың жолдарын белгілеуі. ... ... ... және ... іс-әрекетін ұйымдастыру. Іс-әрекет  -  адамдардың қоршаған ортаға ... ... ... нысаны, ішкі жан дүниесінің көрсеткіші дамуының өздігінен жетілуінің шешуші белгісі. Адамның іс-әрекетінің ... ... ... әсер ... ... тыс ... болуы мүмкін емес. Педагогикалық талап әдісі іс-әрекеттердің бір түрін тежеу, енді бір түрін ... ... ... ... А. С. ... : , - деп ... ... әдісінің басқа әдістерге қарағанда ерекшелігін көрсеткен.  Тұтас педагогикалық процесте тәрбиеленушіге педагогикалық талап қою мен ... ... ... ... ету ... жүреді. Жаттығу әдісі  -  мінез-құлықтың нормалары мен ережелеріне сай тәрбиешінің әртүрлі іс-әрекетті ұйымдастыруы. Жаттығу әдісі ... ... ... ... ... ... Жаттығу әдісінің педагогикалық-психологиялық ерекшелігі  -  ... мен ... ... ішкі ... ... ... ... баланың ішкі мүмкіндігін, күшін, бағытын жан-жақты терең зерттеп, қоғамдық белсенділігін басқару жалпы адамзаттық ... ... ... және оның ... іс-қимылы мен мінез-құлық дағдысын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Ойын  -  бала ... ... ... ... Ойын баланың мінез-құлқын қалыптастырып, ой-өрісін өсіріп, ортаға бейімдеп, өзін еркін сезуге үйретеді. Ойын  -  ... ... ... ... мейірімділік, жанашырлық, достық, жолдастық сезімдерін тәрбиелейді.  Ойын - ... ... ... ... ... ...  деп бекер айтпаған. Ойын үстінде баланың бір затқа бейімділігі, мүмкіндігі және қызығуы анық байқалады. Ойын ... мен ... ... ... - ... ... ... құрылыс, кейіптендіру ойындары болып бөлінеді. Тәрбие әдістерінің үшінші тобы: тәрбиеленушілердің мінез-құлықтары мен іс-әрекеттерін ... ... деп ...  ... және ... ... ... әдістер. Олар мектеп оқушыларының қылықтары мен іс-әрекеттерін қуаттау немесе айыптау, ... ... ... ... ал ... ... тежеу мақсатында қолданылады. Бұл әдістерді қолдануда педагогикалық-психологиялық тұрғыдан ескеретін жағдайдың бірі  -  бала тәрбиенің тек қана ... емес ... ... болып табылатындығы. Сондықтан тәрбие мен баланың өзін-өзі тәрбиелеуі үнемі қатар жүреді. Мадақтау  -  ... ... ... бағалап және көтермелеп отырудың, педагогикалық ықпал етудің тиімді жолы. ... ... ... ... ... әрі ... ... сақтандырып отырады. Мадақтау түрлері: алғыс айту, мақтау, сыйлық беру, марапаттау. Жазалау -  жағымсыз мінез-құлқы мен іс-әрекетінің ... ... ... ... және ... ... ... қынжылту. Жазаның түрлері оқушылардың жас және дара ... сай ... , ... ... ... байланысты болуы шарт. Жазалаудың түрлері: ескерту, сөгіс, т.б.Жарыс жастардың бір-бірімен еңбектегі, спорттағы, өнердегі табыстарын көрсету үшін қолданылады. Жарыс оқушының іс-әрекетіне жаңа ... жаңа өріс ... ... ... қоюына мүмкіндік туғызады. Өзін-өзі байқау және бақылау әдістері. Тәрбие әдістерінің ықпалын, оның сапасын және нәтижесін анықтау және ... үшін ... пен ... ... жасау, адамның өзін-өзі бақылауы және өзіне-өзі баға беру әдістері қолданады. Тұтас педагогикалық процесте жеке адам ең алдымен ... ... ... ... ... ...  ... өмірін , қоршаған ортаға деген қарым-қатынасын ұйымдастыру ісі белгілі ... ... ... ... ... ұйымдастырылуы керек. Педагогикалық бақылау әдісі тәрбиелілікті анықтауға арналған. Ауызша және жазбаша сауалнама , ... ... ... ... шығармалар, оқушыларды өзін-өзі сендіруге үйрету, оқушылардың барлық іс-әрекетіне талдау жасау қорытынды шығару ...  -  ... ... ... ерекшеліктерін тану  -  дамыту мақсатында кеңінен қолданылуда. ... ... ... ... және ... ... ... Тәрбие жұмысында әдістерді таңдап алу оқушылардың жас және дербес ерекшеліктеріне, өмір тәжірибесіне, ... ... ... ... ... қойылатын педагогикалық-психологиялық талаптар:* оқушылардың жас және дара ерекшеліктерін зерттеп, оқу-тәрбие процесін бала дамуының заңдылықтарына сүйеніп ұйымдастыру. * тәрбие процесінің үздіксіз, әрі ... ... ... ... ... мен ... өте көп, бірақ оларды тиімді қолдана алу да қажет. Педагогикалық тәсілдерді таңдау шарттары:* ... ... ... мен ... сай ... оқушылардың жас және жеке дара ерекшеліктерін ескеру, жекелік бағыттылық;* оқушылардың тәрбиелілік ... ... ... мен ... ... ұжымының қалыптасу деңгейі;* тәрбиелік ықпал етудің түрлері мен әдістерінің ... ... мен ... ... ... мен ... қолданудың арнайы педагогикалық ұсыныстары жоқ.  Педагогикалық процестегі әртүрлі жағдайларды шешудің тура ережелері жоқ, өйткені ... ... ... ... ... ғана тән ... бар.  (А. С. ... әдебиеттер тізімі:* Мұқанова Б. Ы., Төлеубекова Р. К. , Алматы , 2003ж., 129-139 бет.* Ш.Х. ... Б.Ж. ... Ә.У. ... Р.К. ... Педагогика, Астана 2007 ж.* Бабаев С.Б., Оңалбеков Ж.К., ... 2011 ж* Ж. ... С. ... А. ... ... С.Ш. ... ... Ж.Ә. Әбиев, Педагогика, Астана 2003 ж.  
        
      

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тәрбие әдістері. Тәрбие әдістерінің түрлері. Әдістердің анықтамасы (кесте)6 бет
Актив бағаларының үзіліссіз моделі34 бет
Бастауыш сыныптарда қазақ тілін оқытудың әдәс – тәсілдері16 бет
Белсенді оқытулар: жаңа тәсілдер. Оқыту үдерісінде интерактивті әдістерінің принциптері13 бет
Жоғары мектепте бейорганикалық химияны интерактивті оқыту әдістерін қолданып оқытудың ғылыми- әдістемелік негіздері83 бет
Зерттеудің эмпирикалық әдістері6 бет
Кун-Таккер теоремасы және квадраттық программалау50 бет
Оңтүстік Қазақстан облысындағы ересек тұрғындар арасындағы созылмалы аутоиммунды тиреоидиттің таралуы, клиникасы және диагностикасы31 бет
Педагогикалық әдіснама бойынша теориялық және практикалық материалдармен жұмыс.Библиографиялық көрсеткіш7 бет
Психолгия ғылымының зерттеу әдістері мен салалары26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь